Kanama türleri
| Tür | Görünüm |
|---|---|
| Atardamar kanaması | Açık kırmızı renkte, kalp atımıyla uyumlu olarak fışkırır; en tehlikeli dış kanamadır. |
| Toplardamar kanaması | Koyu kırmızı renkte, sürekli akar. |
| Kılcal damar kanaması | Sızıntı şeklindedir; çoğunlukla kendiliğinden durur. |
Dış kanamada ilk yardım
- Mümkünse eldiven giyilir ya da el ile kan arasına temiz bir naylon konur.
- Yaranın üzerine temiz bir bez konarak doğrudan baskı uygulanır. En etkili ve ilk yöntem budur.
- Bez kanla ıslanırsa kaldırılmaz; üzerine yeni bez eklenip baskıya devam edilir.
- Kırık şüphesi yoksa kanayan uzuv kalp seviyesinin üzerinde tutulabilir.
- 112 aranır, kişi sürekli izlenir.
Turnike
Turnike, kol ya da bacakta doğrudan baskıyla durdurulamayan hayatı tehdit eden kanamalarda ve uzuv kopmalarında son çare olarak uygulanır. Yaranın üst kısmına, en az 5 cm genişliğinde bir bezle bağlanır; uygulama saati not edilip görünür bir yere yazılır ve sağlık ekibine bildirilir. Turnike gelişigüzel uygulanırsa uzvun kaybına yol açabilir.
Burun kanaması
Kişi oturtulur, başı hafifçe öne eğilir ve burun kanatları yaklaşık 5 dakika sıkılır; buruna soğuk uygulama yapılabilir. Baş geriye yatırılmaz; kan boğaza akarak yutulur ya da solunum yoluna kaçar.
Kulaktan kanama
Kafa yaralanmasından sonra kulaktan kan ya da açık renkli sıvı gelmesi kafatası tabanı kırığının işareti olabilir. Kulak tıkanmaz, akıntı engellenmez; omurga yaralanması şüphesi yoksa kişi kanayan kulak tarafına yan yatırılır ve 112 aranır.
İç kanama ve şok
İç kanamada kan görünmeyebilir; şok belirtileri ortaya çıkar. Şok, dolaşımın yetersiz kalması nedeniyle hayati organlara yeterli kan gitmemesidir.
- Belirtiler: hızlı ve zayıf nabız, hızlı ve yüzeysel solunum, soluk, soğuk ve nemli deri, huzursuzluk, susama hissi, bilinç bulanıklığı.
- İlk yardım: kişi sırtüstü yatırılır, kırık ve omurga yaralanması yoksa bacakları yaklaşık 30 cm yükseltilir (şok pozisyonu), üzeri örtülerek ısı kaybı önlenir, sıkan giysiler gevşetilir. Ağızdan yiyecek ya da içecek verilmez, 112 aranır, solunum ve bilinç sürekli kontrol edilir.
📌 Bu konuda akılda tut
- ✓Dış kanamada ilk ve en etkili yöntem yara üzerine doğrudan baskıdır.
- ✓Kanla ıslanan bez kaldırılmaz, üzerine yeni bez eklenir.
- ✓Turnike son çaredir; uygulama saati not edilir.
- ✓Burun kanamasında baş öne eğilir, burun kanatları sıkılır.
- ✓Kulaktan kanama tıkanmaz; kişi kanayan tarafa yan yatırılır.
- ✓Şokta bacaklar yaklaşık 30 cm yükseltilir, üzeri örtülür, ağızdan bir şey verilmez.
⚠️ Sık yapılan hatalar
- ✗Burun kanamasında başı geriye yatırmak.
- ✗Kanlı bezi kaldırıp yerine yenisini koymak.
- ✗Şoktaki kişiye su vermek.
- ✗Kulaktan gelen kanı pamukla tıkamak.
📝 Örnek soru
Burnu kanayan bir kişiye yapılacak doğru uygulama hangisidir?
- A) Baş geriye yatırılır
- B) Baş hafifçe öne eğilip burun kanatları sıkılır
- C) Burun deliğine sıkıca pamuk tıkanır
- D) Kişi sırtüstü yatırılıp bacakları kaldırılır
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: B. Baş hafifçe öne eğilip burun kanatları yaklaşık 5 dakika sıkılır. Baş geriye yatırılırsa kan boğaza akar.
MEB, ehliyet e-sınavında sorulan soruları ve cevap anahtarını yayımlamaz. Bu sitedeki sorular Rehber Panda tarafından sınav formatına uygun olarak özgün hazırlanmıştır; MEB soruları değildir.