Bayılma
Beyne giden kanın kısa süreli azalmasıyla oluşan geçici bilinç kaybıdır. Kişi sırtüstü yatırılır, bacakları yaklaşık 30 cm yükseltilir, sıkan giysileri gevşetilir ve ortam havalandırılır. Kişiye ağızdan bir şey verilmez, yüzüne su çarpılmaz, koklatma yapılmaz. Kısa sürede kendine gelmezse derlenme pozisyonuna alınıp 112 aranır.
Derlenme (koma) pozisyonu
Bilinci kapalı ama normal solunumu olan kişiye uygulanır. Kişi yan yatırılır; üstteki bacak dizden bükülerek desteklenir, üstteki elin sırtı yanağın altına konur, baş hafifçe geriye alınarak hava yolunun açık kalması sağlanır. Amaç dilin geriye kaçmasını ve kusmukla boğulmayı önlemektir. Kişi düzenli olarak kontrol edilir; solunum durursa temel yaşam desteğine başlanır.
Havale
Havale geçiren kişinin çevresindeki tehlikeli eşyalar uzaklaştırılır, başının altına yumuşak bir şey konur. Kasılmalar engellenmez, kişi tutulmaz, ağzına kaşık, mendil ya da herhangi bir cisim sokulmaz. Nöbet bitince derlenme pozisyonu verilir. Nöbet uzun sürerse ya da tekrarlarsa 112 aranır.
Şeker hastalığı krizi
Kan şekeri düşen kişide terleme, titreme, baş dönmesi, sinirlilik ve bilinç bulanıklığı görülür. Bilinci açıksa şeker, meyve suyu ya da şekerli içecek verilir. Bilinci kapalıysa ağızdan hiçbir şey verilmez; derlenme pozisyonuna alınır ve 112 aranır.
Zehirlenmeler
- Sindirim yoluyla: kişi kusturulmaz (yakıcı madde yemek borusuna ikinci kez zarar verir). Bilinci açıksa ağzı çalkalatılır. Zehirlenmeye yol açan maddenin ambalajı sağlık ekibine verilmek üzere saklanır.
- Solunum yoluyla (karbonmonoksit, gaz): ilk yardımcı kendini korur; ortam havalandırılır, kişi temiz havaya çıkarılır. Gaz kaçağı şüphesinde elektrik düğmelerine dokunulmaz, kibrit yakılmaz.
- Deri yoluyla: bulaşmış giysiler çıkarılır, deri bol suyla yıkanır.
Zehirlenmelerde 112 ile birlikte 114 Ulusal Zehir Danışma Merkezi aranarak bilgi alınabilir.
Hayvan ısırıkları ve sokmalar
- Kedi-köpek ısırığı: yara bol sabunlu suyla yıkanır, temiz bezle örtülür; kuduz ve tetanoz riskine karşı en kısa sürede sağlık kuruluşuna gidilir.
- Arı sokması: iğne görünüyorsa sıkıştırılmadan, kart gibi düz bir cisimle sıyırarak çıkarılır; soğuk uygulama yapılır. Nefes darlığı, yaygın kaşıntı ve şişlik varsa ağır alerjik tepkiden şüphelenilir, 112 aranır.
- Yılan ve akrep: kişi sakinleştirilir, ısırılan bölge hareketsiz tutulur; yara kesilmez, emilmez, buz konmaz. 112 aranır.
📌 Bu konuda akılda tut
- ✓Bayılan kişi sırtüstü yatırılıp bacakları yaklaşık 30 cm yükseltilir.
- ✓Derlenme pozisyonu bilinci kapalı ama solunumu olan kişiye verilir.
- ✓Havalede kasılmalar engellenmez, ağza bir şey sokulmaz.
- ✓Bilinci kapalı şeker hastasına ağızdan hiçbir şey verilmez.
- ✓Zehirlenmelerde kusturma yapılmaz; 112 ve 114 aranabilir.
- ✓Köpek ısırığında yara sabunlu suyla yıkanır, kuduz için sağlık kuruluşuna gidilir.
⚠️ Sık yapılan hatalar
- ✗Bayılan kişinin yüzüne su çarpıp kolonya koklatmak.
- ✗Havale geçirenin ağzını açmaya çalışmak.
- ✗Zehir içen kişiyi kusturmak.
- ✗Yılan ısırığını kesip emmek.
📝 Örnek soru
Bilinci kapalı olan ancak normal solunumu devam eden kazazedeye hangi pozisyon verilir?
- A) Şok pozisyonu
- B) Yarı oturuş pozisyonu
- C) Derlenme (koma) pozisyonu
- D) Yüzüstü düz yatış
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: C. Derlenme pozisyonu hava yolunun açık kalmasını sağlar ve kusma halinde boğulmayı önler.
MEB, ehliyet e-sınavında sorulan soruları ve cevap anahtarını yayımlamaz. Bu sitedeki sorular Rehber Panda tarafından sınav formatına uygun olarak özgün hazırlanmıştır; MEB soruları değildir.