2026 YDUS İmmünoloji ve Alerji Yan Dal: Detaylı Konu Dağılımı, Soru Analizi ve 12 Haftalık Hazırlık Rehberi

YDUS İmmünoloji ve Alerji yan dal sınavı, hem pediatri hem iç hastalıkları ana dallarından girilebilen, biyolojik ajanların hızla yaygınlaştığı alanda en güncel yan dallardan biridir. 100 sorulu sınavda primer immün yetersizliklerden (PID) IgE-bağımlı/bağımsız hipersensitiviteye, anafilaksiden astım fenotiplerine, otoinflamatuvar hastalıklardan biyolojik tedavilere uzanan geniş bir yelpaze değerlendirilir. Bu rehberde IUIS (International Union of Immunological Societies), EAACI (European Academy of Allergy and Clinical Immunology) ve Türk İmmünoloji Derneği güncel kılavuzları ışığında detaylı konu dağılımını + 12 haftalık hazırlık planını bulacaksınız.

📊 100 Soru Detaylı Konu Dağılımı

🎯 Konu Detayları

1. Primer İmmün Yetersizlikler — IEI (18-22 soru)

IUIS 2022 sınıflandırması — 485+ tanımlanmış IEI/PID. Ana kategoriler:

• Kombine T+B (CID/SCID): SCID — IL2RG (X'e bağlı en sık), JAK3, ADA, RAG1/2, Artemis. Tarama: TREC (yenidoğan tarama Türkiye'de var). Tedavi: HSCT veya gen tedavisi (Strimvelis ADA-SCID için).
• B Hücre Defektleri: XLA (Bruton — BTK), CVID (TACI, ICOS, BAFFR), hiper-IgM (CD40L), selektif IgA (en sık).
• Fagosit Defektleri: KGD (kronik granülomatöz hastalık — gp91phox X'li en sık), LAD (lökosit adezyon — CD18), Chediak-Higashi (LYST).
• Kompleman Defektleri: C3, C5-C9 (Neisseria infeksiyonu), HAE (C1 inhibitör — anjiyoödem).
• İmmün Disregülasyon: APECED (AIRE), IPEX (FOXP3), ALPS (Fas), HLH (perforin).
• Sendromik: WAS (Wiskott-Aldrich), AT (ataksi telanjektazi), Hyper-IgE (STAT3 — Job, DOCK8), DiGeorge (22q11.2).
• Doğal İmmünite Defektleri: CMC (CARD9, STAT1 GoF), MSMD (IFN-γ aksı).

Tedavi: IVIG (klasik — antikor eksikliklerinde), HSCT (kombine defektler), gen tedavisi (ADA-SCID, X-SCID, WAS klinik araştırma), hedefli ajanlar (rapamisin APDS'da, abatacept CTLA4 hapl), antibiyotik profilaksi.

2. Astım (12-15 soru) — Hızla Evolving

GINA 2024: Step 1-5 tedavi. Kontrol değerlendirme. Hafif astımda bile düşük doz ICS+formoterol tercihen (rescue olarak SABA monoterapi YOK). Fenotipler: Type 2 high (eosinofilik, allergic, late-onset eosinophilic) vs Type 2 low (paucigranulocytic, neutrophilic, mixed). Biyolojikler:

• Omalizumab (anti-IgE) — alerjik astım, kronik ürtiker
• Mepolizumab, Reslizumab (anti-IL-5), Benralizumab (anti-IL-5R) — eosinofilik
• Dupilumab (anti-IL-4Rα) — Type 2 high astım, atopik dermatit, EoE, CRSwNP
• Tezepelumab (anti-TSLP) — geniş spektrum, eosinofil bağımsız da etkili

3. Anafilaksi (8-10 soru)

NIAID/FAAN kriterleri 2023 (revizyon — eskisi 3 kriter şimdi 2 kriter). Adrenalin ANINDA 0.01 mg/kg IM lateral uyluk. Antihistaminik+steroid sekonder. Bifazik reaksiyon (geç fazda nüks) — gözlem 4-6 saat. Otoenjektör (EpiPen Jr 0.15 mg, EpiPen 0.3 mg) reçete + eğitim. İdiyopatik anafilaksi: Mast hücre aktivasyon sendromu (MCAS) ekarte (triptaz baseline). KIT D816V mutasyonu (sistemik mastositoz).

4. Alerjik Rinit + Atopik Dermatit + Ürtiker (15-19 soru toplam)

• Alerjik Rinit: ARIA sınıflandırma (intermittent/persistent + hafif/orta-ağır). Tedavi: nasal kortikosteroid 1. tercih + antihistaminik. AIT (allergen immunotherapy) — SCIT (subkütan) vs SLIT (sublingual).
• Atopik Dermatit: Hanifin-Rajka kriterleri. Tedavi: emolient + topikal kortikosteroid + topikal kalsinörin inhibitörü (takrolimus, pimecrolimus). Ciddi: Dupilumab (6+ ay onayı), tralokinumab (anti-IL-13), JAK inhibitörleri (upadacitinib, abrocitinib, baricitinib).
• Kronik Spontan Ürtiker (CSU): Antihistaminik 4x doz → omalizumab → siklosporin → ligelizumab (faz 3).

5. İlaç Reaksiyonları (7-9 soru)

Gell-Coombs sınıflandırma (Tip I-IV). Tip I (IgE — penisilin anafilaksisi), Tip II (sitotoksik — heparin trombositopenisi), Tip III (immün kompleks — serum hastalığı), Tip IV (T hücre — kontakt dermatit, DRESS, SJS/TEN). SJS/TEN: SCORTEN skoru, durdur ilaç, IVIG vs siklosporin (yeni veriler), destek tedavisi. DRESS: Eosinofili + sistemik (karaciğer, böbrek, akciğer). HHV-6 reaktivasyonu sık. Sistemik steroid. Penisilin Allerjisi Değerlendirmesi: Etiket çıkarma kampanyası — deri testi + oral provokasyon.

6. Gıda Alerjisi (7-9 soru)

IgE bağımlı (oral allerji sendromu, anafilaksi) vs non-IgE (FPIES — Food Protein-Induced Enterocolitis Syndrome, EoE — eozinofilik özofajit). Çocuklarda en sık: süt, yumurta, fıstık, fındık, balık, kabuklu deniz ürünleri, soya, buğday. Erken Maruziyet (LEAP çalışması): Yenidoğan/infant 4-11 ay arası fıstık tanıtımı fıstık alerjisini azaltır (paradoks — geç vs erken). Oral İmmünoterapi (OIT): Palforzia (peanut allergen powder) FDA onaylı 4-17 yaş.

7. Otoinflamatuvar Hastalıklar (7-9 soru)

FMF (Familial Mediterranean Fever): Türkiye'de en sık. MEFV geni. Akdeniz havzası. Ataklar 12-72 saat ateş+karın ağrısı+poliserozit+amiloidoz riski. Kolşisin tedavi. Kolşisine direnç → IL-1β inhibitörleri (anakinra, kanakinumab). CAPS (Cryopyrin-Associated Periodic Syndrome): NLRP3 — FCAS, MWS, CINCA/NOMID. TRAPS: TNFRSF1A. HIDS/MKD: MVK. Behçet: Tartışmalı sınıflandırma. PFAPA: Periyodik ateş+aft+adenit+farenjit (en sık çocukluk periyodik ateş sendromu).

8. HSCT + Gen Tedavisi (5-7 soru)

SCID — HSCT erken (3.5 ay öncesi) %95 sağkalım. Donor seçimi: matched sibling > haploidentical (post-Cy) > matched unrelated. Gen Tedavisi: Strimvelis (ADA-SCID, ex vivo lentiviral CD34+), Casgevy/Lyfgenia (orak hücre, β-talasemi 2023), Skysona (CALD — adrenoleukodistrofi). Lentiviral + AAV vektör platformları.

📚 Kaynaklar

• Stiehm's Immune Deficiencies, 2. Baskı (2020) — PID standart referans
• Middleton's Allergy: Principles and Practice, 9. Baskı (2019)
• Pediatric Allergy: Principles and Practice (Leung), 4. Baskı
• IUIS 2022 IEI Sınıflandırma — iuis.org
• EAACI Klinik Kılavuzları — eaaci.org
• GINA 2024 Astım Raporu — ginasthma.org
• Türk İmmünoloji Derneği — turkimmunoloji.org.tr
• Türk Tıp Akademisi PID Kılavuzları

📅 12 Haftalık Hazırlık Planı

❓ FAQ