Kazım İncebacak
YDUS Çocuk Endokrinolojisi yan dal sınavı, pediatrinin en kavramsal ve zihinsel olarak en zorlu yan dallarından biridir. 100 sorulu sınavda Tip 1 diyabetten konjenital adrenal hiperplaziye (KAH), büyüme hormonu eksikliğinden erken pubertede uzanan kompleks bir hormon ekseni bilgisi değerlendirilir. Bu rehberde ESPE (European Society for Paediatric Endocrinology), Pediatric Endocrine Society ve Türk Pediatrik Endokrinoloji ve Diyabet Derneği (TPED) güncel kılavuzları ışığında detaylı konu dağılımını + 12 haftalık hazırlık planını bulacaksınız.
📋 YDUS Çocuk Endokrinoloji 2026 Hızlı Bakış
- Sınav Tarihi: 2 Mayıs 2026 (Cumartesi)
- Soru Sayısı: 100 / 150 dk
- Yanlış Cezası: YOK
- Yeterlik: 45+ (önerilen 65+)
- Ana Dal: Pediatri uzmanlığı
- Eğitim: 3 yıl yan dal
- 2025 Kontenjan: ~50-60 kişi
- 2025 Taban Puan: 64-77 arası
📊 100 Soru Detaylı Konu Dağılımı
| Konu Grubu | Soru | % | Öncelik |
|---|---|---|---|
| Tip 1 Diyabet + Diğer DM Tipleri | 15-18 | 17% | Çok Yüksek |
| Büyüme Bozuklukları (GH, kısa boy) | 12-15 | 14% | Çok Yüksek |
| Tiroid Hastalıkları (KKHT, Hashimoto, Graves) | 10-12 | 11% | Yüksek |
| Puberte Bozuklukları (erken, gecikmiş) | 10-12 | 11% | Yüksek |
| Konjenital Adrenal Hiperplazi (KAH) | 8-10 | 9% | Yüksek |
| Adrenal Hastalıklar (Cushing, Addison) | 5-7 | 6% | Orta |
| Obezite + Metabolik Sendrom | 7-9 | 8% | Yüksek |
| Cinsiyet Gelişim Bozuklukları (DSD) | 5-7 | 6% | Orta |
| Kalsiyum + Kemik Metabolizması | 5-7 | 6% | Orta |
| Hipofiz Hastalıkları (panhipopitüitarizm, DI) | 5-7 | 6% | Orta |
🎯 Konu Detayları
1. Tip 1 Diyabet ve Diğer DM (15-18 soru)
Pediatrik DM'in %85+'ı Tip 1. Otoimmün (anti-GAD, anti-IA2, anti-ZnT8, anti-İslet hücre Ab). HLA DR3/DR4 risk. Yenidoğan diyabet (<6 ay) — KCNJ11/ABCC8 mutasyonları (KATP kanal) → sülfonilüre cevabı! MODY (Maturity Onset Diabetes of the Young) — otozomal dominant, GCK (MODY2 — hafif), HNF1A (MODY3 — sülfonilüre duyarlı). DKA tedavisi (ESPE-LWPES 2018): Sıvı resüsitasyonu (10-20 ml/kg dik), insülin 0.05-0.1 U/kg/sa (bolus YOK), beyin ödemi riski. 2024 Güncellemeler: Hibrit kapalı devre pompa (HCL/AID — Tandem Control-IQ, Medtronic 780G), CGM (Dexcom G7, Libre 3) standart hale geliyor. Tirzepatide (GLP-1/GIP) pediatrik onay bekleniyor.
2. Büyüme Bozuklukları (12-15 soru)
Kısa Boy Tanımı: -2 SDS altı veya hedef boy persantili altı. Etyoloji: ailesel kısa boy (en sık), konstitüsyonel gecikme, GH eksikliği, Turner, sistemik hastalık, hipotiroidi, KAH-tedavisiz, malnütrisyon. GH Eksikliği: Provokatif testler (clonidin, glukagon, arginin, insülin tolerans). IGF-1 + IGFBP-3 düşük. MR hipofiz (PSIS — Posterior Pituitary Stalk Interruption Syndrome). Tedavi: rhGH 0.025-0.05 mg/kg/gün SC. Diğer GH endikasyonları: Turner sendromu, Prader-Willi, KBY, SGA, idiopatik kısa boy (FDA onaylı). 2024: Long-acting GH (somapacitan, lonapegsomatropin) haftalık SC — uyum artışı.
3. Tiroid Hastalıkları (10-12 soru)
- Konjenital Hipotiroidi: Tarama (Türkiye TSH bazlı) — 1/2000-3000. Disgenesis (en sık) > dishormonogenezis. L-tiroksin 10-15 µg/kg/gün ASAP (en geç 2 hafta).
- Hashimoto Tiroiditi: Anti-TPO+, anti-Tg+. Otoimmün poliglandüler sendromlar (APS-1, APS-2).
- Graves Hastalığı: TRAB+. Metimazol 1. tercih (PTU karaciğer toksisitesi). 2 yıl tedavi → remisyon %30. Dirençli/relaps: I-131 veya tiroidektomi.
- Tiroid Nodülleri: Pediatrikte malignite oranı erişkinden yüksek (%20-25).
4. Puberte Bozuklukları (10-12 soru)
Erken Puberte (santral): Kız <8, Erkek <9 yaş. GnRH stimülasyon testi (LH peak >5 IU/L). MR (santral lezyon — özellikle erkeklerde mutlaka). Tedavi: GnRH agonisti (leuprolide 11.25mg q3ay veya yıllık histrelin implant). Erken Puberte (periferik/GnRH-bağımsız): McCune-Albright (GNAS), KAH, over kisti, leydig tümörü, ekzojen steroid. Gecikmiş Puberte: Kız 13, Erkek 14 yaşında bulgular yok. Konstitüsyonel gecikme (en sık) vs hipogonadotropik hipogonadizm (Kallmann — KAL1, FGFR1, PROK2) vs hipergonadotropik (Turner, Klinefelter).
5. Konjenital Adrenal Hiperplazi (KAH) (8-10 soru)
21-hidroksilaz eksikliği: KAH'ın %90+'ı. Klasik tuz kaybeden (en ağır), basit virilizan, non-klasik. Tarama: 17-OH progesteron yenidoğan tarama. Genital ambigus (kız bebek). Tedavi: hidrokortizon 10-15 mg/m²/gün + fludrokortizon (tuz kaybeden). Stres dozu 3x. Rejistir krizi yönetimi. 2024 Güncellemeler: Tildacerfont (CRH-R1 antagonisti) FDA review. Modifiye release hidrokortizon (Chronocort) — fizyolojik kortizol ritmi.
6. Adrenal Hastalıklar (5-7 soru)
Cushing: Pediatrikte ACTH bağımsız (adrenal adenom) > Cushing hastalığı (hipofiz). 24sa serbest kortizol, 1mg deksametazon supresyon, gece tükürük kortizol. Addison: Otoimmün adrenalit (APS-1/APS-2), TBC, adrenoleukodistrofi (X'e bağlı, çocuk erkek — VLCFA). ACTH↑, kortizol↓. Adrenal Yetmezlik Krizi: Hipotansiyon, hipoglisemi, hiponatremi, hiperkalemi → IV hidrokortizon 50-100 mg/m².
7. Obezite + Metabolik Sendrom (7-9 soru)
Türkiye'de pediatrik obezite (BMI ≥95p) %10-15. Etyoloji: çoğu poligenik+çevresel. Monogenik: MC4R (en sık), leptin, POMC. Komplikasyonlar: insülin direnci, NAFLD, OSAS, dyslipidemia, T2DM. 2024 Güncellemeler: Setmelanotid (MC4R agonisti) — POMC, LEPR, BBS hastalarında. Semaglutid (Wegovy) 12+ yaş onayı 2022. Liraglutid (Saxenda) 12+ yaş.
8. Cinsiyet Gelişim Bozuklukları (DSD) (5-7 soru)
46,XX DSD (KAH en sık), 46,XY DSD (5α-redüktaz eksikliği, AIS — androgen duyarsızlık), Sex chromosome DSD (Turner 45,X; Klinefelter 47,XXY; karyotipler). Multidisipliner ekip (pediatrik endokrin + cerrah + psikolog + üroloji + genetik). 2018 ESPE Update — gender assignment psikososyal+kromozom+gonad.
📚 Kaynaklar
- Sperling Pediatric Endocrinology, 5. Baskı (2021) — Temel referans
- Brook's Clinical Pediatric Endocrinology, 7. Baskı
- ESPE Klinik Kılavuzları — eurospe.org
- Pediatric Endocrine Society — pedsendo.org
- Türk Pediatrik Endokrinoloji ve Diyabet Derneği — pediatrikendokrindiyabet.org
- ISPAD (Diyabet kılavuzları) — ispad.org
📅 12 Haftalık Hazırlık Planı
| Hafta | Konu | Hedef |
|---|---|---|
| 1-2 | Tip 1 DM + DKA + MODY | ISPAD 2022 + AID pompa |
| 3-4 | Büyüme + GH (Turner, Prader-Willi) | Long-acting GH güncel |
| 5 | Tiroid (KKHT, Hashimoto, Graves) | Tarama + tedavi algoritmaları |
| 6-7 | Puberte (erken/gecikmiş) + KAH | 21-OH eksikliği + GnRH agonisti |
| 8 | Adrenal (Cushing, Addison) | Tarama testleri |
| 9 | Obezite + Metabolik Sendrom | Setmelanotid, semaglutid |
| 10 | DSD + Hipofiz + Kalsiyum | DSD multidisipliner yaklaşım |
| 11 | Geçmiş YDUS + simülasyon | 200+ soru |
| 12 | Tekrar + zayıf konular | Son hatırlatma |
❓ FAQ
Hibrit kapalı devre pompa (AID) YDUS'ta sorulur mu?
Evet — 2024+ sorular Tandem Control-IQ, Medtronic 780G, Omnipod 5 dahil ediyor. CGM entegrasyonu, time-in-range hedef (>%70 70-180 mg/dL), pediatrik kullanım kriterleri.
Long-acting GH (haftalık) çocuklarda kullanılıyor mu?
Lonapegsomatropin (Skytrofa) FDA 2021 onayı 1+ yaş GHD. Somapacitan (Sogroya) 2023 pediatrik GHD. Haftalık SC — günlük yerine, uyum %95+. Türkiye onay süreci 2024-2025.
Yenidoğan diyabet hangi gen mutasyonu?
KCNJ11 ve ABCC8 (KATP kanal alt birimleri) en sık. Klinik kritik: bu hastalar SÜLFONİLÜRE'ye dramatik cevap verir (insülinden geçilebilir!). Genetik test mutlak şart.
Setmelanotid (Imcivree) ne için onaylı?
MC4R yolak monogenik obezite: POMC eksikliği, LEPR eksikliği, PCSK1 eksikliği, BBS (Bardet-Biedl). 2020 FDA + 2023 BBS endikasyonu. Kilo kaybı + açlık skoru azalma.
PTU mu metimazol mu — pediatrik Graves?
Metimazol 1. tercih. PTU karaciğer toksisitesi (FDA black box, fulminant hepatit). PTU sadece 1. trimester gebelik veya tirotoksik kriz. Pediatrikte ASLA PTU 1. tercih DEĞİL.
⚖️ YMYL Disclaimer
Bu içerik YDUS Çocuk Endokrinolojisi yan dal sınav hazırlığı amaçlı akademik rehberdir; klinik tedavi, ilaç dozajı, hasta bakımı, reçete yazma veya tanı tavsiyesi niteliği taşımaz. Klinik uygulamada güncel kılavuzlar (TPED, ESPE, ISPAD), Türkiye Farmakopesi ve yetkili hekim onayı esas alınmalıdır. Sınav bilgileri için ÖSYM resmi kılavuzunu doğrulayınız.