Kazım İncebacak
YDUS İnfeksiyon Hastalıkları yan dal sınavı (Pediatrik İnfeksiyon Hastalıkları), Pediatri ana dalı sonrası 3 yıllık yan dal eğitimine giriş kapısıdır. 100 sorulu sınavda yenidoğan sepsisinden HIV/AIDS yönetimine, immunkompromize hastada fırsatçı enfeksiyonlardan tropikal hastalıklara, COVID-19 sonrası çocuk multisistem inflamatuvar sendromundan (MIS-C) antibiyotik direnci sorunlarına uzanan geniş bir alan değerlendirilir. Bu rehberde IDSA (Infectious Diseases Society of America), AAP Red Book 2024-2027, ESPID (European Society for Paediatric Infectious Diseases) ve Türk Pediatrik İnfeksiyon Hastalıkları Derneği güncel kılavuzları ışığında detaylı konu dağılımını + 12 haftalık hazırlık planını bulacaksınız.
📋 YDUS İnfeksiyon 2026 Hızlı Bakış
- Sınav: 2 Mayıs 2026 · 100 soru / 150 dk · Yanlış cezası YOK
- Yeterlik: 45+ (önerilen 60+)
- Ana Dal: Pediatri (Pediatrik İnfeksiyon yan dalı için)
- Eğitim: 3 yıl yan dal
- 2025 Kontenjan: ~25-35 kişi · Taban: 60-72
📊 100 Soru Detaylı Konu Dağılımı
| Konu | Soru | % |
|---|---|---|
| Bakteriyel İnfeksiyonlar (sepsis, menenjit, idrar yolu, kemik-eklem) | 18-22 | 20% |
| Viral İnfeksiyonlar (HIV, hepatit, herpes, CMV, EBV, COVID-19) | 15-18 | 17% |
| Aşılar ve Bağışıklama (Türkiye programı + özel durumlar) | 10-12 | 11% |
| Tüberküloz (TB, latent, MDR-TB) | 7-9 | 8% |
| Antimikrobiyal Direnç + Antibiyotik Yönetimi | 8-10 | 9% |
| İmmunkompromize Hasta + Fırsatçı Enfeksiyon | 7-9 | 8% |
| Konjenital İnfeksiyonlar (TORCH) | 5-7 | 6% |
| Mantar İnfeksiyonları (kandida, aspergillus) | 5-7 | 6% |
| Parazit + Tropikal Enfeksiyonlar | 5-7 | 6% |
| Hastane Enfeksiyonları + İnfeksiyon Kontrolü | 5-7 | 6% |
🎯 Konu Detayları
1. Bakteriyel İnfeksiyonlar (18-22 soru)
- Yenidoğan Sepsis: Erken (<7 gün) — GBS, E. coli, Listeria. Geç (>7 gün) — koagülaz negatif staf, S. aureus, gram-negatifler. Ampisilin+gentamisin (erken), vankomisin+sefepim (geç). GBS profilaksi (intrapartum penisilin).
- Menenjit: Yaş bazlı patojenler. Ampirik: 1-3 ay sefotaksim+ampisilin; >3 ay seftriakson+vankomisin (pnömokok direnç). Steroid (Hib menenjitinde işitme koruyucu). Eklem +deksametazon başlangıcı antibiyotik öncesi.
- İdrar Yolu Enfeksiyonu: 2-24 ay febril UTI'de E. coli >%80. Çocuklarda VUR araştırma (USG → 2. atak veya sistemik bulgu varsa VCUG). Sefiksim oral, IV ampirik.
- Kemik-Eklem Enfeksiyonu: Osteomyelit S. aureus (MRSA — vankomisin/klindamisin). Septik artrit pediatrikte K. kingae 6ay-4yaş.
- Pertussis (Boğmaca): Aşılı toplumda da çıkıyor (waning immunity). Makrolid (azitromisin/eritromisin). Yeni Tdap aşısı gebelikte.
2. Viral İnfeksiyonlar (15-18 soru)
- HIV/AIDS Pediatrik: ART (antiretroviral therapy) — herkese, mümkün olan en kısa sürede. ARV kombinasyonları: 2 NRTI (TDF/TAF + emtricitabine/lamivudine) + 3. ajan (bictegravir/dolutegravir entegraz inhibitörü). PMTCT (mother-to-child transmission önleme): ART + intrapartum + 4-6 hafta yenidoğan profilaksisi (zidovudin veya kombinasyon).
- Hepatit B: Yenidoğan aşı + immünoglobulin (HBIG) HBsAg+ anneden. Tedavi: tenofovir, entecavir.
- Hepatit C: DAA (Direct-Acting Antivirals) — sofosbuvir/velpatasvir 12 yaş+. Pediatrik kür mümkün.
- HSV: Yenidoğan dissemine — asiklovir IV 60 mg/kg/gün 14 gün (lokal cilt-göz-mukoza) veya 21 gün (SSS/dissemine).
- CMV: Konjenital CMV — gansiklovir/valgansiklovir 6 ay (işitme kaybı koruyucu).
- EBV: Mononükleoz. PTLD post-transplant. Anti-CD20 (rituksimab).
- COVID-19 Pediatrik: MIS-C — IVIG + steroid + biyolojikler (anakinra). Long COVID. Yeni: Nirmatrelvir/ritonavir (Paxlovid) 12+ yaş.
- RSV: Bronşiyolit. Palivizumab pasif profilaksi (yüksek risk). 2024 Yeni: Nirsevimab (uzun etkili monoklonal Ab) tüm yenidoğanlar için tek doz.
- İnfluenza: Oseltamivir 1+ ay, baloxavir 5+ yaş.
3. Aşılar ve Bağışıklama (10-12 soru)
Türkiye Çocukluk Çağı Aşı Programı 2024: BCG, Hepatit B, DaBT-İPA-Hib (5'li), KKK, OPV→IPV, Suçiçeği, HepA, Pnömokok, Rotavirus, HPV (kız ve erkek 12 yaş — 2024'te erkekler eklendi). Kuduz, sarıyumurta dezavantajlı bölgelerde sarıhumma. Özel Durum: İmmün yetmezlikli çocukta canlı aşı KONTRAİNDİKE (BCG, KKK, OPV, suçiçeği, rotavirus). HSCT sonrası 6-12 ay gecikme + revaksinasyon. Yeni Aşılar 2024-2025: Nirsevimab (RSV), MERS-CoV, dengvaxia, RTS,S sıtma.
4. Tüberküloz (7-9 soru)
Türkiye'de pediatrik TB yıllık ~1500 olgu. Tanı: PPD (>10 mm aşılı, >15 mm aşısız risk), IGRA (Quantiferon, T-SPOT — 5+ yaş tercih), kültür (yavaş), Xpert MTB/RIF (hızlı + rifampin direnci). Tedavi: 4 ilaç başlangıç (HRZE — izoniazid, rifampin, pirazinamid, etambutol) 2 ay → 2 ilaç (HR) 4 ay = 6 ay. MDR-TB: 18-24 ay 5+ ilaç (bedaquilin, delamanid, linezolid, fluorokinolon). Latent TB: İzoniazid 9 ay veya rifampin 4 ay veya HP 12 hafta (daha kısa rejimler).
5. Antimikrobiyal Direnç (8-10 soru)
WHO öncelik patojenleri: ESBL+ Enterobacteriaceae, CRE (carbapenem-resistant), MRSA, VRE, MDR-TB, MDR Pseudomonas. Yeni Antibiyotikler:
- Ceftaroline — anti-MRSA β-laktam
- Ceftolozane/tazobactam — Pseudomonas
- Ceftazidime/avibactam — KPC, OXA-48 üreten CRE
- Meropenem/vaborbactam — KPC üreten CRE
- Cefiderocol — MDR Pseudomonas, Acinetobacter (sideroform sefalosporin)
- Eravacycline, omadacycline — yeni tetrasiklin türevleri
ASP (Antimicrobial Stewardship Program): Doğru ilaç+doz+süre+yol. De-escalation. PCT (procalcitonin) rehberli durdurma. CDI (C. difficile) takip.
6. İmmunkompromize Hasta (7-9 soru)
Onkoloji + HSCT + transplant + biyolojik tedavili + PID hastalarda fırsatçı enfeksiyonlar:
- Pneumocystis jirovecii (PCP): TMP-SMX profilaksi+tedavi.
- Aspergillus: Vorikonazol 1. tercih, posakonazol profilaksi yüksek risk.
- Kandida: Ekinokandinler (caspofungin) 1. tercih invaziv kandidiyazis.
- CMV reaktivasyonu: Letermovir profilaksi HSCT sonrası, gansiklovir tedavi.
- EBV-PTLD: Rituksimab, immünsüpresyon azaltma.
- Cryptococcus: Amfoterisin B + flusitozin → flukonazol idame (HIV+).
7. Konjenital İnfeksiyonlar (TORCH) (5-7 soru)
Toksoplazma — pyrimethamine/sulfadiazine/folinic acid, Other (sifilis — penisilin, parvovirus B19, varicella), Rubella, CMV (gansiklovir/valgansiklovir 6 ay), HSV (asiklovir). Zika, Chagas eklenmiş yeni gözlem. Anne tarama + bebek değerlendirme + uzun dönem takip (işitme, görme, gelişim).
8. Tropikal İnfeksiyonlar (5-7 soru)
Türkiye Suriye sınırı + göçmen popülasyon: Kala-azar (visseral leishmaniasis) — lipozomal amfoterisin B. Sıtma — artemisinin kombinasyon (ACT). Dengvaxia önceden bağışık olanlarda dengue aşısı. Tifo — seftriakson, azitromisin. Brucella — Türkiye endemik, doxycycline+rifampin/streptomycin (kombinasyon).
📚 Kaynaklar
- Feigin and Cherry's Textbook of Pediatric Infectious Diseases, 8. Baskı (2019) — Standart referans
- Mandell, Douglas, and Bennett's Principles and Practice of Infectious Diseases, 9. Baskı
- AAP Red Book 2024-2027 — Pediatric Infectious Diseases
- IDSA Klinik Kılavuzları — idsociety.org
- ESPID Kılavuzları — espid.org
- Türk Pediatrik İnfeksiyon Hastalıkları Derneği — pidturk.org.tr
- Sağlık Bakanlığı Aşı Takvimi 2024 — saglik.gov.tr
📅 12 Haftalık Hazırlık Planı
| Hafta | Konu |
|---|---|
| 1-3 | Bakteriyel infeksiyonlar (sepsis, menenjit, UTI, kemik-eklem) |
| 4-5 | Viral (HIV, hepatit, herpes virüsleri, COVID-19, RSV) |
| 6 | Aşılar (Türkiye programı + özel durumlar) |
| 7 | Tüberküloz (klasik + MDR + latent) |
| 8 | Antimikrobiyal direnç + yeni antibiyotikler + ASP |
| 9 | İmmunkompromize hasta + fırsatçı enfeksiyon |
| 10 | TORCH + tropikal + mantar + parazit + hastane enfeksiyonu |
| 11 | Geçmiş YDUS + simülasyon |
| 12 | Tekrar + zayıf konular |
❓ FAQ
Nirsevimab nedir, neden devrim?
Nirsevimab (Beyfortus) — uzun etkili anti-RSV monoklonal antikor. Tek doz ile RSV mevsimi boyunca koruma. FDA 2023 + EMA + Türkiye onay 2024. Tüm yenidoğanlar için (yüksek risk önceden palivizumab idi). Hospitalizasyonu %80+ azaltır.
MIS-C tedavisi nedir?
Çoklu basamak: IVIG (2 g/kg) + metilprednizolon → cevap yok ise infliximab veya anakinra (IL-1Ra). Aspirin antitrombotik doz. Kawasaki benzeri ama yaş büyük + şok daha sık + GI baskın.
CRE (Carbapenem-Resistant Enterobacteriaceae) tedavi?
Mekanizma: KPC, NDM, OXA-48, VIM, IMP. KPC → ceftazidime/avibactam, meropenem/vaborbactam. OXA-48 → ceftazidime/avibactam. NDM/VIM → cefiderocol, aztreonam+ceftazidime/avibactam kombinasyonu. Polimiksin B/colistin son seçenek.
Konjenital CMV'de gansiklovir ne kadar?
Valgansiklovir oral 6 ay (16 mg/kg/dose 2x/gün). Semptomatik konjenital CMV (mikrosefali, korioretinit, kalsifikasyonlar, işitme kaybı). 6 ay tedavi işitme + nörogelişimsel sonuçları iyileştirir (NIH/CASG çalışması). Hematolojik takip (nötropeni).
HIV pediatrikte ART ne zaman başlanır?
HEMEN. Tanı konur konmaz, viral yük + CD4 beklemeden. WHO 2018 + 2022 — herkese ART. PMTCT (perinatal): anne ART tüm gebelik + intrapartum + bebek yenidoğan profilaksisi (zidovudin, raltegravir veya kombinasyon yüksek risk). Anne emzirmiyorsa Türkiye'de.
⚖️ YMYL Disclaimer
Bu içerik YDUS İnfeksiyon Hastalıkları yan dal sınav hazırlığı amaçlı akademik rehberdir; klinik tedavi, ilaç dozajı, hasta bakımı, reçete yazma veya tanı tavsiyesi niteliği taşımaz. Klinik uygulamada güncel kılavuzlar (IDSA, AAP Red Book, ESPID, Türk Pediatrik İnfeksiyon Derneği), Türkiye Farmakopesi ve yetkili hekim onayı esas alınmalıdır. Sınav bilgileri için ÖSYM resmi kılavuzunu doğrulayınız.