Kazım İncebacak
YDUS Çocuk Göğüs Hastalıkları (Çocuk Pulmonolojisi) yan dal sınavı, kistik fibrozisten astım fenotiplemesine, primer siliyer diskineziden uyku apne sendromlarına uzanan kompleks pediatrik solunum patolojilerini değerlendirir. 100 sorulu sınavda ATS/ERS, GINA 2024, CFF (Cystic Fibrosis Foundation) ve Türk Toraks Derneği güncel kılavuzları çerçevesinde sınanır. Bu rehberde detaylı konu dağılımını + 12 haftalık hazırlık planını bulacaksınız.
📋 YDUS Çocuk Göğüs Hızlı Bakış
- 2 Mayıs 2026 · 100 soru / 150 dk · Yanlış cezası YOK
- Yeterlik 45+ (önerilen 60+)
- Ana Dal: Pediatri · 3 yıl yan dal
- 2025 Kontenjan: ~25-35 · Taban: 60-72
📊 100 Soru Detaylı Konu Dağılımı
| Konu | Soru | % |
|---|---|---|
| Astım (GINA 2024, biyolojikler) | 15-18 | 17% |
| Kistik Fibrozis (CFTR, modülatörler) | 12-15 | 14% |
| Bronşiyolit + RSV + Yenidoğan Solunum | 8-10 | 9% |
| Pnömoni (Tipik+Atipik+CAP) | 7-9 | 8% |
| Bronşektazi (CF dışı, PSD) | 5-7 | 6% |
| Tüberküloz (pediatrik, latent, MDR) | 7-9 | 8% |
| İnterstisyel Akciğer Hastalıkları (chILD) | 5-7 | 6% |
| Konjenital Akciğer Anomalileri (KKAM, sequester) | 5-7 | 6% |
| Uyku Apne Sendromları (OSAS) | 5-7 | 6% |
| Yabancı Cisim + Hemoptizi + Plevral Hastalık | 5-7 | 6% |
| Pulmoner Fonksiyon Testleri (PFT, SFT) | 5-7 | 6% |
🎯 Konu Detayları
1. Kistik Fibrozis (12-15 soru) — En Hızlı Evolving
CFTR geni mutasyonu (1989). En sık F508del. Türkiye'de tarama (yenidoğan) — IRT/DNA. Tanı: ter testi (klorür ≥60 mEq/L), CFTR mutasyonu. Klinik: kronik öksürük, malabsorpsiyon, kilo alamama, recurrent pulmoner infeksiyon (S. aureus → P. aeruginosa). 2024 Modülatörler — Devrim:
- İvacaftor (Kalydeco): Gating mutasyonları (G551D vb.) 4+ ay
- Lumacaftor/İvacaftor (Orkambi): F508del homozigot 1+ yaş
- Tezacaftor/İvacaftor (Symdeko): F508del homozigot ve seçilmiş heterozigot
- Elexacaftor/Tezacaftor/İvacaftor (Trikafta/Kaftrio): En etkili. F508del 1+ kopya 2+ yaş. FEV1 %14 artış, ter klorür normalleşme. Türkiye SGK 2024 geri ödeme.
Klasik Tedavi: Hipertonik salin nebulizer + dornaz alfa (rhDNase) + ACT (Airway Clearance Techniques) + pankreatik enzim replasmanı + yağda eriyen vitamin (ADEK). Komplikasyonlar: CFRD (CF related diabetes), CFLD (karaciğer hastalığı), DIOS, sinüzit, infertilite.
2. Astım Pediatrik (15-18 soru)
GINA 2024 (Bölüm 6 — Pediatrik). 5 yaş altı sınıflandırma + 6-11 yaş + 12+ yaş ayrı algoritma. İlk Tercih: Düşük doz ICS+formoterol (Track 1) MART (Maintenance and Reliever Therapy) 6+ yaş. Biyolojikler: Omalizumab 6+ yaş, Mepolizumab 6+ yaş, Dupilumab 6+ ay, Tezepelumab 12+ yaş. Spirometri + FENO (eosinofilik fenotip biomarker).
3. Bronşiyolit + RSV (8-10 soru)
RSV en sık (<2 yaş). Tedavi suportif (oksijen, hidrasyon, nazal aspirasyon). Bronkodilatör+steroid YOK. Nasal HFNC ICU öncesi destek. 2024 Devrim: Nirsevimab (Beyfortus) — uzun etkili anti-RSV monoklonal antikor, tek doz tüm yenidoğanlara, hospitalizasyonu %80+ azaltır.
4. Pnömoni (7-9 soru)
Yaş bazlı patojenler. Yenidoğan: GBS, Listeria. 1ay-5yaş: virüs en sık (RSV, influenza), bakteri (S. pneumoniae, S. aureus). >5 yaş: M. pneumoniae, S. pneumoniae. Ampirik: yatan hasta — ampisilin (PCV13'lü), ciddi → seftriakson + makrolid. CAP iyileşmiyorsa effüzyon/empyema, atipik patojen, yabancı cisim, immün yetersizlik düşün.
5. Primer Siliyer Diskinezi (PSD) (5-7 soru)
Otozomal resesif siliyer disfonksiyon. Triad: situs inversus + bronşektazi + sinüzit (Kartagener). Konjenital nazal staz, kronik otit, infertilite. Tanı: nazal NO (düşük), high-speed video mikroskobu, EM. Tedavi: kistik fibrozis benzeri (ACT, antibiyotik).
6. chILD — Pediatrik İnterstisyel (5-7 soru)
Sınıflandırma chILD-RG (chILD Research Group). Yenidoğan: yüzey aktif protein eksiklikleri (SP-B, SP-C, ABCA3). Süt çocuğu: NEHI (neuroendocrine cell hyperplasia of infancy), pulmoner interstisyel glikojenoz. Daha büyük: hipersensitivite pnömonisi, sarkoidoz, vaskülit. Tedavi: steroid, hidroksiklorokin, biyolojikler.
7. Uyku Apne (5-7 soru)
OSAS pediatrikte tonsiller hipertrofi en sık neden. Adenotonsillektomi 1. tedavi (>%80 başarı). Polysomnography altın standart. AHI ≥1 anormal pediatrik. CPAP — adenotonsillektomi başarısız veya kontraindike vakada.
📚 Kaynaklar
- Kendig's Disorders of the Respiratory Tract in Children, 9. Baskı (2018)
- GINA 2024 Pediatric Section — ginasthma.org
- CFF Clinical Care Guidelines — cff.org
- ATS/ERS Pediatric Statements
- Türk Toraks Derneği Pediatrik Çalışma Grubu
📅 12 Haftalık Hazırlık Planı
| Hafta | Konu |
|---|---|
| 1-2 | Astım (GINA 2024 + biyolojikler) |
| 3-4 | Kistik fibrozis (CFTR + modülatörler + komplikasyon) |
| 5 | Bronşiyolit + RSV (nirsevimab) |
| 6 | Pnömoni (yaş bazlı yaklaşım) |
| 7 | Tüberküloz pediatrik + bronşektazi (PSD) |
| 8 | chILD + konjenital akciğer anomalileri |
| 9 | Uyku apne + plevral hastalık + hemoptizi |
| 10 | PFT + SFT + 6MWT (yaş bazlı yorum) |
| 11 | Geçmiş YDUS + simülasyon |
| 12 | Tekrar + zayıf konular |
❓ FAQ
Trikafta (Kaftrio) ne zaman başlanır?
Elexacaftor/Tezacaftor/İvacaftor — F508del en az 1 kopya CFTR mutasyonu, 2+ yaş onaylı. FEV1 %14 artış, ter klorürü normalleşme, BMI artışı, exacerbasyon azalma. Türkiye SGK 2024'te geri ödeme listesinde. CF yaşam beklentisini 60+ yaşa çıkarıyor.
Nirsevimab vs palivizumab farkı?
Nirsevimab uzun etkili (5 ay yarı ömür) tek doz mevsim koruması; palivizumab aylık IM injeksiyon. Nirsevimab tüm yenidoğanlar; palivizumab yüksek risk (KDH, KKH, premchildren). Türkiye 2024 nirsevimab onayı + öncelikli yüksek risk geri ödeme.
Pediatrik bronşiyolitte bronkodilatör verilir mi?
HAYIR rutin. AAP+CHEST kılavuzları bronkodilatör+steroid önermez (etki yok, yan etki var). Suportif: O2, hidrasyon, nazal aspirasyon, HFNC. Ağır hastada hipertonik salin tartışmalı.
PSD tanısında altın standart?
Tanı zor — hiçbir test %100 sensitif. nNO (nasal nitric oxide) düşük (sensitif tarama). High-speed video mikroskobu (HSVM) — siliyer hareket analizi (uzman gerekli). Elektron mikroskobu (EM) — siliyer ultrastrüktür. Genetik panel (40+ gen — DNAH5 en sık).
Astım sınıflandırma 6 yaş altı nasıl?
GINA: belirtilerin paterni (intermittent vs persistent), şiddeti, atak sıklığı. Spirometri yapılamadığı için klinik+öykü. Risk faktörleri (anne astımı, atopi, eosinofili, FENO). Step 1: PRN ICS+SABA, Step 2: günlük düşük doz ICS, Step 3: orta doz ICS veya kombine.
⚖️ YMYL Disclaimer
Bu içerik YDUS Çocuk Göğüs Hastalıkları yan dal sınav hazırlığı amaçlı akademik rehberdir; klinik tedavi, ilaç dozajı, hasta bakımı, reçete yazma veya tanı tavsiyesi niteliği taşımaz. Klinik uygulamada güncel kılavuzlar (GINA, CFF, ATS/ERS, Türk Toraks Derneği), Türkiye Farmakopesi ve yetkili hekim onayı esas alınmalıdır. Sınav bilgileri için ÖSYM resmi kılavuzunu doğrulayınız.