Kazım İncebacak
YDUS Çocuk Nefrolojisi yan dal sınavı, pediatri ana dalı sonrası 3 yıllık yan dal eğitimine giriş kapısıdır. 100 sorulu sınavda nefrotik sendromdan akut böbrek hasarına, hipertansiyondan diyaliz ve transplantasyon yönetimine, tübülopatilerden konjenital ürolojik anomalilere uzanan geniş bir yelpaze değerlendirilir. Bu rehberde IPNA (International Pediatric Nephrology Association), ESPN (European Society for Paediatric Nephrology), KDIGO ve Türk Pediatri Nefroloji Derneği güncel kılavuzları ışığında detaylı konu dağılımını + 12 haftalık hazırlık planını bulacaksınız.
📋 YDUS Çocuk Nefrolojisi 2026 Hızlı Bakış
- 2 Mayıs 2026 · 100 soru / 150 dk · Yanlış cezası YOK
- Yeterlik 45+ (önerilen 65+)
- Ana Dal: Pediatri · 3 yıl yan dal
- 2025 Kontenjan: ~30-40 · Taban: 62-75
📊 100 Soru Detaylı Konu Dağılımı
| Konu | Soru | % |
|---|---|---|
| Nefrotik Sendrom + Glomerülonefrit | 15-18 | 17% |
| Akut Böbrek Hasarı (AKI) + KDIGO | 10-12 | 11% |
| Kronik Böbrek Hastalığı (KBY) + Üremik Sendrom | 10-12 | 11% |
| Pediatrik Hipertansiyon | 8-10 | 9% |
| İdrar Yolu Enfeksiyonları + VUR | 8-10 | 9% |
| Tübülopatiler (RTA, Bartter, Gitelman) | 7-9 | 8% |
| Diyaliz (HD + PD) + Transplantasyon | 10-12 | 11% |
| Kalıtsal Böbrek Hastalıkları (PKD, Alport) | 5-7 | 6% |
| HUS + Vaskülit (HSP) | 5-7 | 6% |
| Konjenital Üriner Anomaliler (CAKUT) | 5-7 | 6% |
| Sıvı-Elektrolit + Asit-Baz | 5-7 | 6% |
🎯 Konu Detayları
1. Nefrotik Sendrom + Glomerülonefrit (15-18 soru)
Nefrotik Sendrom Tanımı: Proteinüri >40 mg/m²/sa veya UPCR >2, hipoalbüminemi <2.5 g/dL, ödem, hiperlipidemi. Pediatrik (1-10 yaş): %85+ minimal change disease (MCD) — steroid duyarlı (SSNS — Steroid Sensitive). Tedavi: prednizolon 2 mg/kg/gün 4-6 hafta → tapering. Relaps tedavisi 2 mg/kg until remisyon → 1.5 mg/kg alternate gün. Steroid Direnci (SRNS): 4 hafta steroid sonrası remisyon yok. FSGS, MN, MesPGN. Genetik (NPHS1, NPHS2, WT1, ACTN4 vb.). Tedavi: kalsinörin inhibitörü (siklosporin, takrolimus), MMF, rituksimab, anti-CD20.
Glomerülonefrit: APSGN (poststreptokokal — en sık çocukluk akut GN). IgA nefropatisi (en sık primer glomerülopati global). Anti-GBM hastalığı, ANCA vaskülit, lupus nefriti (SLE). Hızlı progresif GN (RPGN) — biyopsi erken, immünsüpresyon (steroid + siklofosfamid/rituksimab).
2. Akut Böbrek Hasarı (10-12 soru)
KDIGO Pediatrik (pRIFLE): Risk-Injury-Failure-Loss-End-Stage. Yenidoğan: nKDIGO. Etyoloji: prerenal (hipovolemi en sık), intrarenal (sepsis ATN, NSAID/aminoglikozid, HUS), postrenal (obstrüksiyon). Yönetim: Sıvı dengeleme (overload kaçın), nefrotoksik durdur, AKI biyobelirteçleri (NGAL, KIM-1, IL-18). RRT Endikasyonları: AEIOU (Asit-baz, Elektrolit, İntoksikasyon, Overload, Üremi). CRRT pediatrikte tercih (intermittent yerine). 2024: Furosemide stress test (FST) — RRT öngörü.
3. Kronik Böbrek Hastalığı (10-12 soru)
5 evreli sınıflama (eGFR). Pediatrik etyoloji: %50 CAKUT (konjenital), %10 herediter, %30 GN/SRNS. Komplikasyon Yönetimi: Anemi (eritropoiesis stimulating ajan ESA + demir), CKD-MBD (vit D, kalsimimetik cinacalcet, sevelamer fosfat bağlayıcı), büyüme geriliği (rhGH), HT, asidoz (NaHCO3), hiperkalemi (potasyum bağlayıcı patiromer/Lokelma). 2024: Roxadustat HIF-PHI anemi tedavisi (yeni). Kostatif diyetler.
4. Pediatrik Hipertansiyon (8-10 soru)
AAP 2017 + ESH 2022 pediatrik HT kılavuzu. Tanım: 1-13 yaş — yaş+cinsiyet+boy persantili (95p+ HT). 13+ yaş yetişkin değerleri (≥130/80 HT). 24h ABPM altın standart. Etyoloji: Çocuk HT'sinde sekonder neden sık (renoparenkimal, RAS, koarktasyon). İlk Tedavi: Yaşam tarzı + ACEi/ARB (proteinüri varsa) veya CCB. Beta-bloker, tiazid 2. tercih. Acil HT: nicardipine, labetalol. Apparent treatment-resistant HT: Aldosterona endikasyonu, sekonder neden tarama.
5. UTI + VUR (8-10 soru)
UTI: Febril UTI <2 yaş E. coli >%80. Tedavi: oral sefiksim 8mg/kg/gün veya IV ampirik (sepsis). USG ilk atak. VCUG tartışmalı — top-down (ilk DMSA, sonra lezyon → VCUG) vs eski bottom-up (her ilk atak VCUG). VUR Yönetimi: Grade I-V. Düşük grade konservatif + profilaktik antibiyotik (TMP-SMX). Yüksek grade — Deflux enjeksiyon, üreteroneostomi.
6. Tübülopatiler (7-9 soru)
- RTA (Renal Tubular Asidoz): Tip 1 (distal — Sjögren, otoimmün), Tip 2 (proksimal — Fanconi sendromu), Tip 4 (hiperkalemik). Tedavi: NaHCO3 replasman.
- Bartter Sendromu: Loop nephron defekti — hipokalemik metabolik alkaloz, hiperkalsiüri, normotansif. Furosemide-benzeri. Antenatal Bartter (NKCC2, ROMK).
- Gitelman Sendromu: Distal tübül (NCC) — hipokalemik metabolik alkaloz, hipomagnezemi, hipokalsiüri. Tiyazid-benzeri.
- Gordon (PHA-II): Hipertansiyon + hiperkalemi.
- Liddle: ENaC mutasyonu — pseudohyperaldosteronizm, HT.
- Diabetes Insipidus: Santral (vazopressin) vs nefrojenik (V2 reseptör/AQP2). Susuzluk testi + DDAVP.
7. Diyaliz + Transplantasyon (10-12 soru)
HD vs PD: Pediatrikte PD tercih (yenidoğan/küçük çocuk — vasküler erişim güçlüğü). HD — büyük çocuk, sürekli HD merkezi gerek. Komplikasyonlar: PD peritonitis (Stafilokok), HD vasküler erişim trombozu, kateter enfeksiyonu. Pediatrik Böbrek Transplantasyonu: Live donor preemptive (diyaliz öncesi) ideal. İmmünsüpresyon: tacrolimus + MMF + steroid. Akut rejeksiyon — biyopsi (Banff sınıflaması). Kronik allograft nefropatisi (CAN). EBV+ donor → EBV− alıcıda PTLD riski (rituksimab). 2024: Belatacept (CD80/86 inhibitörü) idame tedavi seçenek. Karboplatin + nefrektomi paired exchange.
8. Kalıtsal Böbrek (5-7 soru)
- Otozomal Resesif PKD (ARPKD): PKHD1. Yenidoğan/infant başlangıç. Karaciğer fibrozisi.
- Otozomal Dominant PKD (ADPKD): PKD1, PKD2. Erişkin başlangıç çoğunlukla. Tolvaptan — V2 antagonist progresyonu yavaşlatır.
- Alport Sendromu: Tip IV kollajen mutasyonu (COL4A3-5). X'e bağlı en sık. Hematüri + işitme kaybı + lentikonus. Tedavi: ACEi/ARB ile progresyonu yavaşlat. 2024: Bardoxolon metil faz 3. Etrasimod (S1P modülatörü).
- Sistinozis: CTNS mutasyonu, lizozomal sistin birikimi. Cysteamine (Cystagon, Procysbi).
- Nefronoftizi: Otozomal resesif (NPHP1-20+). Senior-Loken (NPHP+retina), Joubert (serebellum).
9. HUS + Vaskülit (5-7 soru)
HUS Klasik (D+): Shiga toksin E. coli O157:H7. Triad: hemolitik anemi + trombositopeni + AKI. Suportif tedavi (dializ gerekirse). Atipik HUS (D−): Komplemen düzenleyici defekt (CFH, CFI, MCP, C3, FB, ADAMTS13). Eculizumab (anti-C5) — yaşam kurtarıcı. HSP (Henoch-Schönlein, IgA Vaskülit): En sık çocukluk vasküliti. Tetrad: palpabıl purpura + artrit + karın ağrısı + glomerülonefrit. Tedavi: steroid (ağır vakada).
10. CAKUT (5-7 soru)
Konjenital Anomalies of Kidney and Urinary Tract — pediatrik KBY'nin %50'si. Renal hipoplazi/displazi, multikistik displazi, posterior üretral valv, UPJ obstrüksiyonu, VUR. Prenatal ultrason tarama. PAX2, HNF1B, GATA3 gibi gen mutasyonları. Multidisipliner: nefroloji + üroloji + radyoloji + genetik.
📚 Kaynaklar
- Avner's Pediatric Nephrology, 8. Baskı (2022) — Standart referans 2 cilt
- Brenner & Rector's The Kidney, 11. Baskı — Kapsamlı yetişkin+pediatrik
- KDIGO 2024 Klinik Kılavuzları — kdigo.org
- IPNA Klinik Pratik Önerileri — theipna.org
- ESPN Klinik Kılavuzları
- Türk Pediatri Nefroloji Derneği — tpnd.org
📅 12 Haftalık Hazırlık Planı
| Hafta | Konu |
|---|---|
| 1-2 | Nefrotik sendrom + GN (KDIGO 2024) |
| 3 | AKI + KDIGO + CRRT |
| 4 | KBY + üremik komplikasyonlar (anemi, MBD) |
| 5 | Pediatrik hipertansiyon (AAP 2017, ABPM) |
| 6 | UTI + VUR + üroloji konsültasyonu |
| 7 | Tübülopatiler (RTA, Bartter, Gitelman, DI) |
| 8-9 | Diyaliz + transplantasyon |
| 10 | Kalıtsal (PKD, Alport, sistinozis) + HUS + HSP + CAKUT |
| 11 | Geçmiş YDUS + simülasyon |
| 12 | Tekrar + zayıf konular |
❓ FAQ
Steroid dirençli nefrotik sendromda rituksimab ne zaman?
SRNS'de KDIGO 2024 — kalsinörin inhibitörü (siklosporin/takrolimus) 1. basamak. Cevap yok ise rituksimab 4 doz haftalık. Genetik nefrotik (NPHS2 vb.) immünsüpresyona cevap vermez — destek+transplant.
Pediatrik HT kontrolünde 24h ABPM neden önemli?
Ofis HT — beyaz önlük etkisi (gerçek HT olmayabilir) veya maskelenmiş HT (uyurken yüksek). ABPM gece düşmeyenleri tespit eder (non-dipper — yüksek KVH risk). AAP 2017'de ABPM zorunlu hale geldi.
Atipik HUS'ta eculizumab ne kadar süre?
Yaşam boyu önerilen (genetik defekt sürer). Bazı çalışmalar 12-18 ay sonra kesimi tartışıyor — yakın izleme şart, nüks riski yüksek. C5b-9 (terminal kompleman) inhibisyonu — meningokok aşısı zorunlu.
Pediatrik PD vs HD seçimi?
PD avantajı: ev tabanlı, vasküler erişim gerek yok, sürekli (fizyolojik), yenidoğan/küçük çocukta tercih. HD avantajı: hızlı, akut durumda etkin, yüksek toksin klirens. Pediatrik renal replasman tedavisinin %60+'ı PD ile başlar.
ADPKD'de tolvaptan ne zaman başlanır?
Risk altındaki hızlı progresif ADPKD (eGFR>25, böbrek hacmi büyük). Pediatrik ADPKD'de daha yeni ve sınırlı çalışma (DREAM çalışması). 12+ yaş kullanım — KCFT izleme şart (hepatotoksisite riski).
⚖️ YMYL Disclaimer
Bu içerik YDUS Çocuk Nefrolojisi yan dal sınav hazırlığı amaçlı akademik rehberdir; klinik tedavi, ilaç dozajı, hasta bakımı, reçete yazma veya tanı tavsiyesi niteliği taşımaz. Klinik uygulamada güncel kılavuzlar (KDIGO, IPNA, ESPN, AAP, Türk Pediatri Nefroloji Derneği), Türkiye Farmakopesi ve yetkili hekim onayı esas alınmalıdır. Sınav bilgileri için ÖSYM resmi kılavuzunu doğrulayınız.