Kazım İncebacak
YDUS Çocuk Gastroenterolojisi, Hepatolojisi ve Beslenme yan dal sınavı, pediatri ana dalı sonrası 3 yıllık eğitime giriş kapısıdır. 100 sorulu sınavda inflamatuvar bağırsak hastalıklarından (IBD) çölyak hastalığına, eozinofilik özofajitten konjenital metabolik karaciğer hastalıklarına, beslenme bozukluklarından karaciğer transplantasyonuna uzanan geniş bir alan değerlendirilir. Bu rehberde NASPGHAN, ESPGHAN, AASLD ve Türk Pediatrik Gastroenteroloji Derneği güncel kılavuzları ışığında detaylı konu dağılımını + 12 haftalık hazırlık planını bulacaksınız.
📋 YDUS Çocuk GIS-Hepatoloji 2026 Hızlı Bakış
- 2 Mayıs 2026 · 100 soru / 150 dk · Yanlış cezası YOK
- Yeterlik 45+ (önerilen 65+)
- Ana Dal: Pediatri · 3 yıl yan dal
- 2025 Kontenjan: ~30-40 · Taban: 64-77
📊 100 Soru Detaylı Konu Dağılımı
| Konu | Soru | % |
|---|---|---|
| İnflamatuvar Bağırsak Hastalıkları (Crohn+UC) | 12-15 | 14% |
| Çölyak Hastalığı + Eozinofilik Özofajit | 8-10 | 9% |
| GERH + Helicobacter Pylori + Peptik Ülser | 8-10 | 9% |
| Akut Diyare + Kronik İshal | 8-10 | 9% |
| Konstipasyon + Fonksiyonel GIS Hastalıkları | 5-7 | 6% |
| Pediatrik Hepatit (A/B/C/E + otoimmün) | 8-10 | 9% |
| Konjenital + Metabolik Karaciğer Hastalıkları | 10-12 | 11% |
| Karaciğer Yetmezliği + Transplantasyon | 7-9 | 8% |
| Pankreatit + Kistik Fibrozis GIS | 5-7 | 6% |
| Beslenme Bozuklukları (malnütrisyon, obezite) | 8-10 | 9% |
| Enteral + Parenteral Nutrisyon + KBS | 5-7 | 6% |
🎯 Konu Detayları
1. İnflamatuvar Bağırsak Hastalıkları (12-15 soru)
Çocukluk başlangıçlı IBD %25+ (very early-onset <6 yaş — VEO-IBD önemli, monogenik). Crohn: Skip lesions, transmural, granülom, fistül-perforasyon. PCDAI skor. Ülseratif Kolit: Kontinü mukozal, rektum başlangıç. PUCAI. Tedavi (PIBD-Net 2024):
- İndüksiyon: Crohn — eksklüzif enteral nutrisyon (EEN) 1. tercih (steroid kadar etkin); ULC — steroid + 5-ASA
- İdame: Tiyopurinler (azatiyoprin, 6-MP), MTX
- Biyolojikler: Anti-TNF (infliximab, adalimumab) — ciddi vakada erken (top-down)
- Diğer biyolojikler: Vedolizumab (anti-α4β7), ustekinumab (anti-IL-12/23), risankizumab (IL-23)
- JAK inhibitörleri: Tofacitinib, upadacitinib (UC)
- S1P modülatörleri: Ozanimod (UC, yetişkin onayı pediatrik bekliyor)
VEO-IBD Genetik: IL-10/IL-10R, XIAP, FOXP3, NCF2. Erken HSCT bazılarında küratif.
2. Çölyak Hastalığı + EoE (8-10 soru)
Çölyak (Glüten Enteropatisi): ESPGHAN 2020 — semptomatik + anti-TG2 IgA >10× ULN + anti-EMA pozitif → BIYOPSI GEREKLİ DEĞİL (no-biopsy approach). HLA-DQ2/DQ8. Tedavi: ömür boyu glütensiz diyet. Refrakter çölyak nadir.
Eozinofilik Özofajit (EoE): Disfaji, gıda takılma, GERH benzeri. Endoskopi + biyopsi (≥15 eozinofil/HPF). Tedavi: PPI yüksek doz, eliminasyon diyeti (6-food, 4-food), topikal steroid (yutulan flutikazon, budesonid orodispersiblr). 2024: Dupilumab (anti-IL-4Rα) FDA 2022 (12+ yaş) → 2024 (1+ yaş) onay. EoE'de yeni standart.
3. GERH + H. Pylori (8-10 soru)
Pediatrik GERH: NASPGHAN 2018 — bebek regürjitasyonu fizyolojik (1 yaşa kadar). Yaşam tarzı, posizyon, kalın formula. Patolojik: ezofajit, beslenme reddi, kilo alamama. PPI (omeprazol, pantoprazol, esomeprazol) tedavi seçeneği. H. Pylori: Pediatrik test 6+ yaş genelde (semptomatik düşük endikasyon eşik). Üçlü tedavi: PPI + amoksisilin + klaritromisin (klaritromisin direnci sorunsa kombinasyon değişimi). Bismutlu dörtlü tedavi.
4. Akut + Kronik İshal (8-10 soru)
Akut Gastroenterit: Rotavirus (azaldı — aşı sonrası), norovirus, adenovirus. Bakteri (Salmonella, Shigella, Campylobacter, EIEC, ETEC). ORS 1. tedavi. Probiyotik (Lactobacillus rhamnosus GG, Saccharomyces boulardii) ek faydalı. Antibiyotik nadiren (sistemik enfeksiyon, immün yetersizlik). Kronik İshal: Çocuğun kronik ishali (toddler diarrhea — fonksiyonel), inek sütü protein alerjisi (CMPA), giardiasis, çölyak, IBD, KBS (kistik fibrozis), ekzokrin pankreas yetmezliği.
5. Konjenital ve Metabolik Karaciğer (10-12 soru)
- Biliyer Atrezi: Yenidoğan kolestaz. Kasai portoenterostomi <60 gün ideal. Sık karaciğer transplantasyonu.
- α1-Antitripsin Eksikliği: SERPINA1, ZZ fenotipi. Kolestatik+akciğer hastalığı.
- Wilson Hastalığı: ATP7B mutasyonu. Bakır birikimi (karaciğer + SSS). Düşük seruloplasmin, yüksek 24h üriner bakır. Penisilamin, trientin, çinko. 2024: Tetrathiomolybdate ALXN1840.
- Hemokromatozis: HFE (yetişkin), neonatal demir depo (gestasyonel alloimmün).
- Glikojen Depo Hastalıkları: Tip 1a (von Gierke — G6Pase), Tip 3 (debrancher), Tip 4 (brancher).
- Galaktozemi: GALT eksikliği. Yenidoğan tarama Türkiye'de var. Galaktoz kısıtlı diyet.
- İdrar Üre Siklus: OTC eksikliği (X'li). Hiperamonyemi acil.
- Otoimmün Hepatit: Tip 1 (ANA+ASMA), Tip 2 (anti-LKM1). Steroid + azatiyoprin.
- Primer Skleroz Kolanjit (PSC): Genelde IBD ile birlikte.
6. Hepatit Virüsleri (8-10 soru)
Hepatit B: Yenidoğan aşı + HBIG (HBsAg+ anneden). Tedavi: tenofovir, entekavir (oral). Hepatit C: 2024 DAA (Direct-Acting Antivirals) pediatrik onaylı (3+ yaş — sofosbuvir/velpatasvir). Kür mümkün. Maviret (glecaprevir/pibrentasvir) 3+ yaş onaylı. Hepatit A: Aşı Türkiye programı dahil. Hepatit E: Gebelik ölümcül (FHF).
7. Karaciğer Yetmezliği + Transplantasyon (7-9 soru)
Akut Karaciğer Yetmezliği (PALF): Hepatik ensefalopati zorunlu DEĞİL pediatrikte (yetişkinden farklı). Etyoloji: idiopatik %40+, viral, otoimmün, ilaç (asetaminofen), Wilson, metabolik. Tedavi: NAC asetaminofen+idiopatikte de. Transplant öncesi destek. Pediatrik Karaciğer Transplantasyonu: Living donor (sol lateral segment). İmmünsüpresyon: tacrolimus + steroid → MMF eklenebilir. 2024: Belatacept kullanımı pediatrik artıyor. Operatif teknolojiler.
8. Pankreatit (5-7 soru)
Akut Pankreatit: Atlanta sınıflaması pediatrikte INSPPIRE adapte. Etyoloji: travma, ilaç (valproat, asparaginase), hereditary (PRSS1, SPINK1, CFTR), idiopatik. Tedavi: agresif sıvı, analjezi, beslenme erken. Yeni: lipid emülsiyonu erken — eski oruç stratejisi terkedildi. Kronik Pankreatit: Pediatrikte hereditary sık. ERCP, total pankreatektomi+islet otoTransplant (TPIAT) refrakter ağrıda.
9. Beslenme + Malnütrisyon (8-10 soru)
Akut Malnütrisyon: WHO sınıflaması — kwashiorkor (protein-enerji), marasmus (kalori), miks. Z-skor (WHZ <-2 SD orta, <-3 ağır). RUTF (Ready-to-Use Therapeutic Food) Plumpy'Nut. Pediatrik Obezite: BMI ≥95p. Komplikasyonlar: insülin direnci, NAFLD/NASH, OSAS, dyslipidemia. 2024: Setmelanotid (MC4R yolak monogenik), semaglutid (Wegovy 12+ yaş), liraglutid (Saxenda 12+ yaş). NAFLD pediatrikte resmetirom (FDA 2024 yetişkin) — pediatrik araştırma.
10. Enteral + Parenteral Nutrisyon (5-7 soru)
Enteral 1. tercih ("if the gut works, use it"). Yöntemler: NGT, NGT-jejunal, gastrostomi (PEG, açık), jejunostomi. Kısa Bağırsak Sendromu (KBS): Yenidoğan NEC sonrası, gastroşizis sonrası. PN bağımlılığı + intestinal failure. Teduglutid (GLP-2 analoğu) — barsak adaptasyonunu artırır, PN gereksinimini azaltır. İntestinal transplantasyon refrakter PN bağımlılarında.
📚 Kaynaklar
- Walker's Pediatric Gastrointestinal Disease, 6. Baskı (2018) — Standart referans
- Suchy's Liver Disease in Children, 5. Baskı (2021)
- NASPGHAN Klinik Kılavuzları — naspghan.org
- ESPGHAN Klinik Önerileri — espghan.org
- AASLD Pediatrik Hepatoloji Klıvuzu
- Türk Pediatrik Gastroenteroloji Derneği
📅 12 Haftalık Hazırlık Planı
| Hafta | Konu |
|---|---|
| 1-2 | IBD pediatrik (Crohn+UC, biyolojikler, VEO-IBD) |
| 3 | Çölyak (ESPGHAN 2020) + EoE (dupilumab) |
| 4 | GERH + H. pylori + peptik ülser |
| 5 | Akut+kronik ishal + konstipasyon |
| 6-7 | Konjenital + metabolik karaciğer hastalıkları |
| 8 | Hepatit virüsleri + DAA pediatrik |
| 9 | Karaciğer yetmezliği + transplantasyon |
| 10 | Pankreatit + KBS + beslenme |
| 11 | Geçmiş YDUS + simülasyon |
| 12 | Tekrar + zayıf konular |
❓ FAQ
Pediatrik Crohn'da EEN nedir?
Eksklüzif Enteral Nutrisyon — 6-8 hafta boyunca yalnızca polimerik formula (oral veya NGT). Steroid kadar etkin remisyon, çocukta büyüme avantajı, mukozal iyileşme. ESPGHAN/PIBD-Net pediatrik Crohn induction 1. tercih.
Çölyak için biyopsisiz tanı kriterleri?
ESPGHAN 2020: semptomatik + anti-TG2 IgA >10× ULN + ikinci kan örneği anti-EMA pozitif → biyopsi gerekli DEĞİL. HLA-DQ2/DQ8 doğrulayıcı (gerek değil tanı için). Asemptomatik tarama veya yetersiz kriter — biyopsi şart.
EoE'de dupilumab ne zaman?
Dupilumab (Dupixent) anti-IL-4Rα — FDA 2022 12+ yaş, 2024 1+ yaş onayı. PPI veya topikal steroid yetersiz EoE. Histolojik remisyon (eosinofil <6/HPF) %60+. Disfaji semptom düzelmesi.
Pediatrik HCV DAA kim tedavi alabilir?
3+ yaş tüm HCV pozitif çocuklar (2021+ DAA pediatrik onayları). Sofosbuvir/velpatasvir (Epclusa) — pangenotype. Glecaprevir/pibrentasvir (Maviret) — 3+ yaş. 8-12 hafta tedavi, kür oranı %95+. Türkiye SGK kapsama 2024 genişledi.
Wilson hastalığında çinko vs penisilamin?
Penisilamin/trientin (şelatör) — semptomatik, hızlı bakır boşaltma, ama yan etki yoğun. Çinko (asetat/sülfat) — asemptomatik/idame, intestinal absorpsiyon engelleyerek. Yetişkin/büyük çocuk başlangıç şelatör → idame çinko. 2024: Tetrathiomolybdate ALXN1840 (faz 3) — daha güçlü, az yan etki.
⚖️ YMYL Disclaimer
Bu içerik YDUS Çocuk Gastroenterolojisi yan dal sınav hazırlığı amaçlı akademik rehberdir; klinik tedavi, ilaç dozajı, hasta bakımı, reçete yazma veya tanı tavsiyesi niteliği taşımaz. Klinik uygulamada güncel kılavuzlar (NASPGHAN, ESPGHAN, AASLD, Türk Pediatrik Gastroenteroloji Derneği), Türkiye Farmakopesi ve yetkili hekim onayı esas alınmalıdır. Sınav bilgileri için ÖSYM resmi kılavuzunu doğrulayınız.