ÖABT Coğrafya Çıkmış Sorular ve Konuları: 2026 Tam Rehber

ÖABT Coğrafya Öğretmenliği, alan ve pedagoji bilgisini iç içe sınayan bir alan sınavıdır. 75 soru, 110 dakika ve 4 yanlış 1 doğruyu götüren ÖSYM puanlama mantığıyla işler. Coğrafya öğretmenliği lisans programı mezunlarının girdiği bu sınav; harita okuma, klimatolojik kavrayış, jeomorfolojik analiz, beşeri coğrafya istatistikleri ve coğrafya öğretim yöntemlerini kapsar. Ezberden çok bütünleşik düşünme ve mekânsal okuryazarlık ölçer.

Bu rehberde son 5 yılın çıkmış sorularını analiz ettik, alt konu bazında ağırlıkları çıkardık, sık tekrarlanan kavramları haritalandırdık. Aşağıda alanın resmi yapısını, konu dağılımı tablosunu, 5 yıllık trend tablosunu, 8 örnek çıkmış soruyu çözüm yorumuyla, en sık çıkan kavramları ve 12 sık sorulan soruyu bulacaksınız.

İlgili İçerikler: ÖABT Tarih | ÖABT Türk Dili ve Edebiyatı | ÖABT Felsefe Grubu

ÖABT Coğrafya: Sınav Yapısı ve Temel Bilgiler

ÖABT Coğrafya Konu Dağılımı (Son 5 Yıl Ortalaması)

Sonuç: Fiziki Coğrafya + Türkiye Coğrafyası + Beşeri Coğrafya üçlüsü toplam %61 (yaklaşık 46 soru). Çalışma zamanınızın yarısından fazlasını bu üç alana ayırın. Pedagoji ve harita bilgisi ise "garanti net" alanlarıdır.

5 Yıllık Trend Tablosu

Fiziki Coğrafya: 16-19 Soru

Klimatoloji (İklim Bilgisi)

• İklim elemanları: Sıcaklık, basınç, rüzgar, nem, yağış
• Sıcaklığı etkileyen faktörler: Enlem, yükselti, kara-deniz dağılımı, denizlere göre konum, okyanus akıntıları, eğim ve bakı
• Basınç ve rüzgarlar: Sürekli rüzgarlar (Alize, Batı, Kutup), mevsimlik rüzgarlar (Muson), yerel rüzgarlar (meltem, fön, sirokko, lodos)
• Yağış tipleri: Konveksiyon (yükselim), orografik (yamaç), cephe, siklon
• İklim tipleri (Köppen): Tropikal (A), kurak (B), ılıman (C), karasal (D), kutup (E)

Jeomorfoloji (Yer Şekilleri)

• İç kuvvetler: Orojenez (dağ oluşumu — Kaledoniyen, Hersiniyen, Alp-Himalaya), epirojenez (kıtasal), volkanizma, deprem
• Dış kuvvetler: Akarsu, rüzgar, buzul, dalga, yer altı suyu — aşındırma ve biriktirme şekilleri
• Akarsu şekilleri: Vadi (V, U, kanyon), menderes, delta, taraça, alüvyal koni
• Buzul şekilleri: Buzul vadisi (U), morain, sirk, fjord, drumlin
• Karstik şekiller: Lapya, dolin, uvala, polye, mağara, sarkıt-dikit

Hidrografya

• Akarsuların sınıflandırılması, debi, akım rejimi (yağmurlu, karlı, buzul, karma)
• Göllerin oluşum şekillerine göre sınıflandırılması (tektonik, volkanik, karstik, buzul, set, vb.)
• Yer altı suları, kaynaklar (artezyen, karstik), termal kaynaklar
• Denizler, okyanus akıntıları, gel-git

Biyocoğrafya

• Bitki formasyonları (orman, çalı, ot), iklim-bitki ilişkisi
• Toprak tipleri (zonal, intrazonal, azonal — laterit, podzol, çernozyom, terra rossa)
• Endemik türler, biyoçeşitlilik, ekosistem

Çıkmış Soru Örneği (2024)

"Aşağıdakilerden hangisi karstik şekiller arasında yer almaz?" — Cevap seçeneklerinde "drumlin" varsa: doğru cevap budur. Çözüm yorumu: Drumlin buzul biriktirmesiyle oluşan bir şekildir; karstik şekiller (lapya, dolin, uvala, polye) ise kireç taşının çözünmesiyle oluşur.

Beşeri Coğrafya: 12-15 Soru

Nüfus

• Nüfus sayım yöntemleri, yaş-cinsiyet piramitleri
• Nüfus dinamikleri: doğum, ölüm, doğal artış, göç, nüfus yoğunluğu
• Demografik geçiş modeli (4 evre)
• Dünya nüfus dağılışı (sık-seyrek alanlar), nüfusu etkileyen faktörler

Yerleşme

• Yerleşme tipleri: kır (toplu, dağınık), kent (çekirdek, banliyö, metropol)
• Kentleşme süreci, mega kentler, gecekondulaşma
• Türkiye'de yerleşme tarihçesi, ilk yerleşme alanları

Ekonomik Faaliyetler

• Birincil sektör (tarım, hayvancılık, balıkçılık, ormancılık, madencilik)
• İkincil sektör (sanayi, enerji)
• Üçüncül sektör (hizmet, ticaret, turizm)
• Türkiye'de tarım ürünleri (buğday, mısır, pamuk, fındık, çay, tütün) — coğrafi koşulları

Türkiye Coğrafyası: 13-16 Soru

Türkiye'nin Konumu

• Matematiksel konum (36°-42° kuzey enlem, 26°-45° doğu boylam)
• Özel konum (Avrupa-Asya köprüsü, Boğazlar, Karadeniz-Akdeniz arası)
• Konumun avantajları (jeopolitik, ekonomik, ulaşım)

Türkiye'nin Fiziki Yapısı

• Dağ sistemleri: Kuzey Anadolu (Karadeniz), Toros (Akdeniz), İç Anadolu yüksek ovaları, Doğu Anadolu yüksek dağları
• Akarsu sistemleri: Kızılırmak, Sakarya, Yeşilırmak (Karadeniz); Fırat, Dicle (Basra Körfezi); Çoruh; Susurluk, Ergene
• Göl sistemleri: Van Gölü (tektonik-volkanik), Tuz Gölü (tektonik), Eğirdir-Beyşehir (karstik), Sapanca, İznik (tektonik)
• İklim tipleri: Karadeniz, Akdeniz, Karasal (İç-Doğu Anadolu), Marmara (geçiş)

Türkiye'nin 7 Coğrafi Bölgesi

• Marmara: Sanayi, ticaret, yoğun nüfus; bölgenin %30 nüfusu
• Ege: Tarım (zeytin, üzüm, incir), turizm, ihracat
• Akdeniz: Turizm, sera tarımı, narenciye
• İç Anadolu: Tahıl ambarı, madencilik, hayvancılık
• Karadeniz: Çay, fındık, balıkçılık, dağlık yapı
• Doğu Anadolu: Yüksek dağlık, hayvancılık, madencilik
• Güneydoğu Anadolu: GAP projesi, pamuk, zeytin

Çıkmış Soru Örneği (2023)

"Türkiye'nin en yüksek noktası ve dağı aşağıdakilerden hangisidir?" — Doğru cevap: Ağrı Dağı (Büyük Ağrı), 5137 m, Doğu Anadolu Bölgesi. Çözüm yorumu: Ağrı Dağı volkanik bir koni dağdır; Türkiye'nin en yüksek noktasıdır.

Bölgesel Coğrafya: 7-9 Soru

• Kıtalar: Asya (en büyük, en kalabalık), Afrika (en sıcak), Avrupa, Kuzey-Güney Amerika, Avustralya, Antarktika
• Önemli ülke örnekleri: ABD (sanayi, tarım), Çin (üretim üssü), Japonya (teknoloji), Hindistan, Brezilya, Almanya, Rusya
• Bölgesel ekonomik birlikler: AB, NAFTA, OPEC, ASEAN, BRICS
• İklim bölgeleri: Tropikal yağmur ormanı (Amazon, Kongo), savan, kurak (Sahra), Akdeniz, ılıman (Kuzey Avrupa), tundra (Sibirya)

Çevre ve Toplum: 5-7 Soru

• Doğal afetler (deprem, sel, heyelan, çığ, kuraklık) — Türkiye fay hatları
• Çevre sorunları: küresel ısınma, ozon delinmesi, asit yağmurları, çölleşme
• Sürdürülebilir kalkınma, enerji kaynakları (yenilenebilir-yenilenemez)
• Biyoçeşitlilik, doğa koruma alanları (millî park, yaban hayatı geliştirme sahası)

Harita Bilgisi ve CBS: 3-5 Soru

• Harita ölçekleri (büyük-küçük, çizgi-kesir), izohips ile yer şekli yorumu
• Coğrafi koordinatlar (paralel-meridyen), saat hesapları, mevsimler, gündüz-gece süresi
• Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), uzaktan algılama, GPS
• Topoğrafik harita yorumu, eğim hesaplama

Coğrafya Öğretimi (Pedagoji): 9-12 Soru

• MEB Coğrafya Öğretim Programı (9-12. sınıf) kazanımları
• Coğrafya öğretiminde yapılandırmacı yaklaşım, mekânsal düşünme
• Materyal kullanımı: harita, küre, atlas, fotoğraf, video, CBS yazılımları
• Saha çalışması (alan gezisi), proje tabanlı öğrenme
• Coğrafya öğretiminde kavram yanılgıları (örn. ekvator-meridyen karıştırması, iklim-hava ayrımı)

En Sık Çıkan 20 Kavram

1. Ekvator, paralel, meridyen, başlangıç meridyeni
2. İzohips (eş yükselti eğrisi), eğim
3. Konveksiyon yağışı, orografik yağış
4. Karstik şekiller (dolin, polye, lapya)
5. Buzul şekilleri (sirk, morain, drumlin, fjord)
6. Akarsu şekilleri (delta, menderes, taraça)
7. Volkanizma (lakolit, batolit, dayk, sill)
8. Köppen iklim sınıflandırması
9. Demografik geçiş modeli
10. Nüfus piramidi (genç, yaşlı, dengeli)
11. Karasal–denizel (kara-deniz dağılışı)
12. Endemik türler
13. Türkiye'nin matematiksel konumu
14. 7 coğrafi bölge
15. GAP projesi
16. İklim ve bitki örtüsü ilişkisi
17. Sürdürülebilir kalkınma
18. Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS)
19. Mekânsal düşünme
20. Coğrafya öğretiminde kavram yanılgıları

Sıkça Sorulan Sorular (12 SSS)

1. ÖABT Coğrafya kaç soru?

75 soru, 110 dakika. 4Y=1D yanlış cezası vardır.

2. Hangi alan en yüksek ağırlıkta?

Fiziki Coğrafya (16-19 soru, %24). Klimatoloji ve jeomorfoloji bu alanın iki direği.

3. Türkiye Coğrafyası ezberle olur mu?

Hayır. 7 bölgeyi fiziki + iklim + ekonomik özellikler matrisinde anlamak gerekir. Harita üzerinde bölge sınırlarını mutlaka çizin.

4. Klimatoloji nasıl çalışılır?

Sıcaklığı etkileyen 6 faktör → basınç-rüzgâr → yağış tipleri → iklim tipleri (Köppen) sırasıyla çalışın. Kavram haritası kuralı.

5. Jeomorfolojide hangi şekiller en sık çıkıyor?

Karstik (dolin, polye, lapya), buzul (sirk, morain, U vadi, fjord), akarsu (delta, menderes, taraça), volkanik (lakolit, dayk).

6. Beşeri coğrafyada güncel veri kullanılır mı?

Sınav öncesi son TÜİK nüfus verileri (Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi) ve son ekonomik göstergeler önemlidir. Ancak ÖABT genelde güncel sayı yerine kavram-mekanizma sorar.

7. Bölgesel coğrafyada hangi ülkeler en çok sorulur?

ABD, Çin, Japonya, Hindistan, Almanya, Rusya, Brezilya. Türkiye'nin komşu ülkeleri (8 komşu) da sıklıkla çıkar.

8. Harita bilgisi sorularında nasıl yaklaşılmalı?

Ölçek hesaplama (gerçek mesafe / harita mesafesi), izohips yorumu (eğim, vadi, doruk) en sık sorulan konulardır. Pratikleyerek hızlanın.

9. Pedagoji bölümü zor mu?

Hayır. MEB Coğrafya Öğretim Programı kazanımlarına ve genel öğretim yöntemlerine hâkimseniz 9-12 soruda %85+ doğruluk yakalanır.

10. Çıkmış sorulara nereden erişebilirim?

ÖSYM resmi web sitesi son 5 yıl çıkmış sorular ücretsizdir. Rehber Panda çıkmış sorular aracı filtreleme imkânı sunar.

11. Bu sınavla hangi branşta atanılır?

Lise Coğrafya öğretmenliği. Atama için KPSS GY+GK+EB+ÖABT puanları birleştirilir.

12. Bu rehber ne sıklıkla güncelleniyor?

Her yıl ÖSYM ÖABT kılavuzu yayınlandıktan sonra (genelde Ocak-Şubat) ve son sınav sonuçlarının analizi tamamlandığında güncellenir. Son güncelleme: 27 Nisan 2026.

Hazırlık Desteği

• KPSS koçluk paketleri
• Çıkmış Sorular Arşivi
• KPSS Ana Rehberi
• Ücretsiz ön görüşme