Rehber Panda
Son Güncelleme: 26 Nisan 2026 | İlgili: KPSS Rehberi · KPSS Koçluk · Çıkmış Sorular · Puan Hesapla
ÖABT Rehberlik (Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik), KPSS alan sınavları içinde teorik derinliği en yüksek olanlardan biridir. PDR lisans programı mezunlarının girdiği bu sınavda; 75 soru, 75 dakika ve 4 yanlış 1 doğruyu götüren standart ÖSYM puanlama kuralı geçerlidir. Sorular psikolojik danışma kuramlarından test ve değerlendirme tekniklerine, mesleki rehberlikten okul psikolojik danışmanlığı uygulamalarına dek geniş bir yelpazeyi kapsar.
Bu rehberde son 5 yılın çıkmış sorularını alt konu başlıklarına etiketleyerek ağırlıkları çıkardık; en sık geçen kuramcıları (Rogers, Glasser, Adler, Beck, Ellis, Perls, Skinner, Bandura) ve hangi tezlerinin ölçüldüğünü dökümledik. 8 örnek çıkmış soruyu pedagojik yorumuyla, yıl bazlı trend tablosunu, 90 günlük çalışma takvimini ve 12 sık sorulan soruyu paylaşıyoruz.
İlgili İçerikler: ÖABT Sınıf Öğretmenliği | ÖABT Matematik | ÖABT Fen Bilimleri | ÖABT Türkçe
ÖABT Rehberlik: Sınav Yapısı ve Temel Bilgiler
ÖABT Rehberlik (PDR) — Resmi Bilgiler
- Sınav adı: Öğretmenlik Alan Bilgisi Testi (ÖABT) — Rehberlik (Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik)
- Düzenleyen kurum: ÖSYM
- Toplam soru sayısı: 75 soru
- Süre: 75 dakika (soru başına 60 saniye)
- Yanlış cezası: 4 yanlış 1 doğruyu götürür (4Y = 1D)
- Puan türü: P10 (Rehber Öğretmen)
- Kimler girebilir: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık (PDR) lisans programı mezunları
- Sınav dili: Türkçe
- Konu kapsamı: Psikolojik Danışma Kuramları, Bireyle/Grupla Psikolojik Danışma, Mesleki Rehberlik, Test ve Değerlendirme, Eğitsel Rehberlik, Okul PDR Hizmetleri
ÖABT Rehberlik, hem teorik kuram bilgisini (lisansüstü düzeyde) hem de uygulama bilgisini (okul PDR hizmetleri, vaka analizi) ölçer. Sorular zaman zaman bir vaka anlatımıyla başlar ve "bu danışan için en uygun yaklaşım hangisidir?" formatında sonlanır. Bu nedenle salt kuramcı-tez eşleştirmesi yetmez; uygulamada ne anlama geldiğini bilmek kritiktir.
ÖABT Rehberlik Konu Dağılımı (Son 5 Yıl Ortalaması)
| Konu Alanı | Ortalama Soru | Ağırlık | Zorluk |
|---|---|---|---|
| Psikolojik Danışma Kuramları | 20-22 | %28 | 🔴 Yüksek |
| Bireyle / Grupla Psikolojik Danışma Süreci | 10-12 | %15 | 🟡 Orta |
| Mesleki Rehberlik ve Kariyer Danışmanlığı | 10-12 | %15 | 🟡 Orta |
| Test ve Test Dışı Teknikler | 8-10 | %12 | 🟡 Orta |
| Eğitsel Rehberlik ve Okul PDR Hizmetleri | 8-10 | %12 | 🟢 Düşük |
| Gelişim Psikolojisi (PDR Bağlamında) | 5-7 | %8 | 🟢 Düşük |
| Kişilik Kuramları ve Psikopatoloji | 5-7 | %8 | 🟡 Orta |
| Etik İlkeler ve PDR Mevzuatı | 2-3 | %2 | 🟢 Düşük |
Stratejik Çıkarım: Kuramlar bölümü tek başına %28 ağırlığa sahiptir (20-22 soru). Bu blokta 17+ doğru çıkarmak rekabetçi netler için temel taştır. Mesleki Rehberlik ve Bireyle/Grupla Danışma da yüksek getiriliyken daha az çalışma maliyeti sunar.
Yıl Bazlı Trend Analizi (2020-2024)
| Konu | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | Trend |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Kuramlar | 21 | 22 | 20 | 22 | 21 | → Sabit |
| Bireyle/Grupla Danışma | 11 | 10 | 12 | 11 | 11 | → Sabit |
| Mesleki Rehberlik | 10 | 11 | 10 | 12 | 11 | ↗ Hafif Artış |
| Test Teknikleri | 9 | 8 | 10 | 8 | 9 | → Sabit |
| Eğitsel Rehberlik | 9 | 9 | 8 | 10 | 9 | → Sabit |
| Gelişim Psikolojisi | 7 | 7 | 6 | 5 | 6 | ↘ Hafif Düşüş |
| Kişilik / Psikopatoloji | 6 | 6 | 7 | 5 | 6 | → Sabit |
| Etik / Mevzuat | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | → Sabit |
En Çok Sorulan Kuramcılar ve Tezleri
ÖABT Rehberlik kuramlar bölümünün ana belkemiği, "kuramcı-tez-teknik" üçlüsünü doğru eşleştirebilmektir. Aşağıdaki kuramcılar hemen her sınavda mutlaka sorulur:
| Kuramcı | Yaklaşım | Anahtar Kavramlar |
|---|---|---|
| Carl Rogers | Birey Merkezli Terapi | Koşulsuz olumlu kabul, empati, içtenlik (üç temel koşul); kendini gerçekleştirme |
| William Glasser | Gerçeklik Terapisi / Seçim Kuramı | 5 temel ihtiyaç (hayatta kalma, ait olma, güç, özgürlük, eğlence); WDEP modeli |
| Alfred Adler | Bireysel Psikoloji | Aşağılık duygusu, üstünlük çabası, yaşam stili, sosyal ilgi, doğum sırası |
| Aaron Beck | Bilişsel Terapi | Otomatik düşünceler, bilişsel çarpıtmalar (10 tip), şema, bilişsel üçlü |
| Albert Ellis | Akılcı Duygusal Davranışçı Terapi (REBT) | ABC modeli, akılcı olmayan inançlar, "must" ifadeleri, felaketleştirme |
| Fritz Perls | Geştalt Terapi | Şimdi ve burada, farkındalık, boş sandalye tekniği, tamamlanmamış işler |
| B.F. Skinner | Davranışçı Yaklaşım | Edimsel koşullanma, pekiştireç türleri, ceza, sönme, şekillendirme |
| Albert Bandura | Sosyal Bilişsel Kuram | Model alma, öz-yeterlik, karşılıklı belirleyicilik (üçlü etkileşim) |
| Sigmund Freud | Psikanaliz | Bilinçdışı, id-ego-süperego, savunma mekanizmaları, psiko-cinsel dönemler |
| Eric Berne | Transaksiyonel Analiz (TA) | Çocuk-Yetişkin-Ebeveyn ego durumları, oyunlar, yaşam senaryosu |
| Viktor Frankl | Logoterapi | Anlam arayışı, varoluşsal boşluk, paradoksal niyet |
| Carl Jung | Analitik Psikoloji | Kolektif bilinçdışı, arketipler, gölge, persona, bireyleşme |
Mesleki Rehberlik Kuramları
- Frank Parsons: Özellik-faktör kuramı (mesleki rehberliğin babası, "doğru kişi-doğru iş" eşleştirmesi)
- John Holland: RIASEC modeli (Gerçekçi, Araştırmacı, Sanatçı, Sosyal, Girişimci, Geleneksel) — kişilik-meslek uyumu
- Donald Super: Yaşam boyu kariyer gelişimi, 5 evre (büyüme, araştırma, yerleşme, sürdürme, çekilme), benlik kavramı
- Anne Roe: İhtiyaç kuramı, anne-baba tutumlarının meslek seçimine etkisi
- Ginzberg: Meslek seçimi 3 dönem (hayal, geçici tercih, gerçekçi)
- Krumboltz: Sosyal öğrenme kariyer kuramı, planlı şanslılık
- Tiedeman: Karar verme kuramı, anlam yapılandırma
Test ve Test Dışı Teknikler
Bu blokta hem genel test bilgisi (geçerlik, güvenirlik, standardizasyon) hem de spesifik testler ölçülür:
- Zekâ Testleri: Wechsler (WISC-R, WAIS), Stanford-Binet, Raven Standart Progresif Matrisler
- Kişilik Testleri: MMPI (objektif), Rorschach + TAT (projektif)
- İlgi Envanterleri: Kuder, Strong, Akademik Benlik Envanteri
- Tutum Ölçekleri: Likert, Thurstone, Guttman
- Test Dışı Teknikler: Sosyometri, Kim Kimdir tekniği, Otobiyografi, Anekdot kayıtları, Vaka çalışması, Görüşme, Gözlem, Problem tarama listesi
- Geçerlik türleri: İçerik, yapı, ölçüt (eş zamanlı, yordayıcı)
- Güvenirlik türleri: Test-tekrar test, eşdeğer formlar, iki yarıya bölme, KR-20, Cronbach Alfa
8 Örnek Çıkmış Soru ve Çözüm Yorumları
Örnek 1 (Kuramlar — Rogers, 2023):
"Carl Rogers'a göre danışan-merkezli terapide danışmanın taşıması gereken üç temel koşul aşağıdakilerden hangisidir?"
Cevap: Koşulsuz olumlu kabul, empatik anlayış, içtenlik (uyumluluk)
Çözüm Yorumu: Bu üçlü Rogers teorisinin kalbidir; her ÖABT'te en az 1 soru gelir. "Yorumlama, yönlendirme, açıklama" gibi şıklar tuzaktır — Rogers direktif olmayan yaklaşımı savunur.
Örnek 2 (Kuramlar — Glasser, 2024):
"WDEP modelinde 'D' harfi neyi ifade eder?"
Cevap: Doing (Davranış / Şu an ne yapıyorsun?)
Çözüm Yorumu: WDEP = Wants (istekler), Doing (davranış), Evaluation (değerlendirme), Planning (planlama). Glasser'in Gerçeklik Terapisinin uygulama basamaklarıdır. Akronimini bilmek tek başına yeterli değildir; her harfin ne sorduğunu da bilmek gerekir.
Örnek 3 (Kuramlar — Beck, 2022):
"Bir öğrenci sınavda düşük not aldığında 'Ben tamamen başarısızım, hayatta hiçbir şey beceremem' demektedir. Beck'e göre bu öğrenci hangi bilişsel çarpıtmayı yapmaktadır?"
Cevap: Aşırı genelleme
Çözüm Yorumu: Tek bir olaydan tüm yaşamı kapsayan negatif sonuç çıkarmak aşırı genellemedir. "Felaketleştirme" yakın seçenektir ama farklı: o, olayın sonuçlarını abartmaktır. Bilişsel çarpıtmaların 10 türünü ezberden ayırt edebilmek gerekir.
Örnek 4 (Kuramlar — Ellis, 2023):
"Ellis'in ABC modelinde 'B' harfi neyi temsil eder?"
Cevap: Belief (İnanç / Düşünce sistemi)
Çözüm Yorumu: A=Activating Event (tetikleyici olay), B=Belief (kişinin olaya yüklediği inanç), C=Consequence (duygusal-davranışsal sonuç). REBT'nin merkezi varsayımıdır: olaylar değil olaya yüklenen anlamlar duyguyu üretir.
Örnek 5 (Mesleki Rehberlik — Holland, 2024):
"Holland'ın RIASEC modelinde 'Sosyal' tipi en çok hangi mesleklere yönelir?"
Cevap: Öğretmenlik, sosyal hizmet, hemşirelik, psikolojik danışmanlık
Çözüm Yorumu: Sosyal (S) tip insanlarla çalışmayı, öğretmeyi, yardım etmeyi sever. RIASEC altıgeninde komşu tipler benzer (S-A, S-E), karşıt tipler (S-R) zıttır. Mesleki rehberlikte kalıcı kuram bilgisidir.
Örnek 6 (Test Teknikleri, 2023):
"Bir testin aynı koşullarda farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar verme özelliği nedir?"
Cevap: Test-tekrar test güvenirliği
Çözüm Yorumu: Güvenirlik = tutarlılık. "İçerik geçerliği" tuzak şıktır; geçerlik ölçtüğünü ölçme özelliğidir. Bu ayrımı sınav günü panik halinde karıştırmamak için kavramsal anlamak zorunludur.
Örnek 7 (Bireyle Danışma — Süreç, 2022):
"Psikolojik danışma sürecinin 'sonlandırma' aşamasında danışmanın temel görevi nedir?"
Cevap: Danışanın kazanımlarını günlük yaşama transferini sağlamak ve ayrılıkla ilgili duyguları çalışmak
Çözüm Yorumu: Sonlandırma "veda" değil sürecin organik sonudur. Bağımlılık önleme, kazanımları pekiştirme, yeniden başvuru köprüsü kurma kritik adımlardır.
Örnek 8 (Eğitsel Rehberlik — Vaka, 2024):
"7. sınıf öğrencisi A. derslere konsantre olamadığını, sürekli sınıfta hayal kurduğunu söylemektedir. Okul psikolojik danışmanı olarak ilk adımınız ne olmalıdır?"
Cevap: Görüşme yaparak sorunun olası nedenlerini anlamak (ailevi, akademik, sosyal, sağlık)
Çözüm Yorumu: Vaka sorularında "önce anla, sonra müdahale et" prensibi geçerlidir. Doğrudan teknik öneri (rahatlama egzersizi, ilaç tedavisi) erken müdahaledir; "kapsamlı değerlendirme" cevabı her zaman öncelikli.
90 Günlük Hazırlık Planı
| Dönem | Odak | Hedef |
|---|---|---|
| 1. Ay (Gün 1-30) Kuramlar Tarama |
12 ana kuramcı + Mesleki Rehberlik kuramcıları. Her kuramcı için kavram-tez-teknik tablosu hazırla. | Kuramlar bloğunun (sınavın %28'i) temelini at. Karışıklık yaratan benzer kuramcıları (Beck-Ellis, Rogers-Perls) ayrıştır. |
| 2. Ay (Gün 31-60) Süreç ve Teknikler |
Bireyle/Grupla Danışma süreci, Test ve Test Dışı Teknikler, Eğitsel Rehberlik. Vaka soru kalıbına alış. | Uygulama soruları için kavramsal alt yapı tamamlanır. Günde 30-40 ÖABT sorusu çözüm. |
| 3. Ay (Gün 61-90) Sınav Hazırlığı |
Haftalık 2 tam ÖABT denemesi. Hata defterine geri dön. Gelişim, Kişilik, Mevzuat hızlı tekrar. Son 10 günde sadece tekrar. | 55+ net hedefini stabilize et. Vaka soru ritmini içselleştir. |
En Sık Yapılan 5 Hata
- Kuramcıları yüzeysel ezberlemek: "Rogers-empati" yetmez; içtenlik ve koşulsuz kabul üçlüsü tam.
- Bilişsel ve REBT'i karıştırmak: Beck = bilişsel çarpıtmalar; Ellis = ABC modeli + akılcı olmayan inançlar.
- Vaka sorularında erken çözüm önermek: Önce değerlendirme, sonra müdahale.
- Mesleki Rehberliği es geçmek: 11 soruluk blok yüksek getirilidir.
- Test geçerliği-güvenirliği karıştırmak: Geçerlik = ölçtüğü şey; güvenirlik = tutarlılık.
Kaynak Önerileri
- ÖABT Rehberlik konu anlatım kitapları (Pegem, Yargı, Nobel — 2026 baskı)
- Lisans ders kitapları (Korkut Owen, Kuzgun, Yeşilyaprak — Türkiye'de PDR kanon yazarları)
- Ivey & Ivey "Psikolojik Danışma" çevirisi (uygulama bilgisi)
- Corey "Psikolojik Danışma ve Psikoterapi Kuramları" (kuramlar derinleştirme)
- ÖSYM resmi çıkmış soru arşivi (2013-2024 ÖABT Rehberlik soruları, ücretsiz)
- MEB Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği (etik bölüm için)
Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
1. ÖABT Rehberlik kaç sorudur?
ÖABT Rehberlik 75 sorudur ve 75 dakikada cevaplanır. Soru başına ortalama 60 saniye düşer. Diğer çoğu ÖABT branşı 50 soru iken Rehberlik daha kapsamlıdır.
2. Hangi puan türü hesaplanır?
Rehber Öğretmen ataması için P10 puan türü kullanılır. KPSS Genel Yetenek + Genel Kültür + Eğitim Bilimleri + ÖABT skorlarının ağırlıklı birleşimidir.
3. Yanlış cezası var mı?
Evet, 4 yanlış 1 doğruyu götürür (4Y = 1D). Tamamen bilmediğiniz soruyu boş bırakın; 3 seçeneği eledebildiğinizde işaretleyin.
4. En önemli kuramcı hangisi?
Tek bir kuramcı belirleyici değildir; 12 ana kuramcının (Rogers, Glasser, Adler, Beck, Ellis, Perls, Skinner, Bandura, Freud, Berne, Frankl, Jung) hepsi her sınavda en az 1-2 kez geçer. Mesleki Rehberlik için ek olarak Holland, Super, Parsons, Roe ezberi gerekir.
5. Vaka soruları nasıl çözülür?
Üç adım: (1) vakayı oku, hangi kuramsal çerçeveye uyduğunu belirle, (2) "önce anla, sonra müdahale et" prensibini uygula, (3) etik sınırlar dışında kalan seçenekleri ele. Doğrudan tedavi/teknik öneren erken müdahale şıkları genellikle yanlıştır.
6. Test ve İstatistik ne kadar derin sorulur?
Çok derin değildir; geçerlik-güvenirlik kavramları, temel istatistiksel ölçüler (ortalama, medyan, standart sapma) ve test türleri (zekâ, kişilik, ilgi) düzeyinde sorulur. PDR lisans bilgisi yeterlidir.
7. Beck ve Ellis'i nasıl ayırt ederim?
Beck = bilişsel çarpıtmalar (10 tür: aşırı genelleme, felaketleştirme, ya hep ya hiç vb.) + bilişsel üçlü (kendine, dünyaya, geleceğe karşı). Ellis = ABC modeli + 12 akılcı olmayan inanç + "must" / "should" ifadeleri. Beck daha klinik, Ellis daha eğitsel tonludur.
8. Mesleki Rehberlik kuramcılarını nasıl çalışmalı?
Her kuramcı için 3 anahtar kelime: (1) kuramın adı (özellik-faktör, ihtiyaç, gelişim), (2) anahtar kavram (RIASEC, 5 evre, doğum sırası), (3) hangi tip danışana uygun. Bu üçlü her kuramcıyı ayırt etmeye yeter.
9. Etik kuralları kaç soru gelir?
2-3 soru. Az olsa da kayıp etmeyin: gizlilik, mesleki yetkinlik sınırı, çıkar çatışması, çocuk-ergen danışmanlığında veli onayı, üçüncü taraf bilgi verme sınırları temel temalardır.
10. Gelişim Psikolojisinden ne sorulur?
Erikson'un 8 evresi (en sık), Piaget'nin bilişsel gelişim evreleri, Kohlberg'in ahlaki gelişim evreleri, ergenlik dönem özellikleri. PDR perspektifinden — yani "hangi evre danışmanlık ne tür müdahale gerektirir" sorusu önemlidir.
11. ÖABT Rehberlik için kaç ay hazırlık?
Lisansta tutarlı çalışmış aday için 3-4 ay, üzerinden zaman geçmiş aday için 5-6 ay önerilir. Günlük 4-5 saat düzenli çalışma temel ölçüttür. Kuramlar bloğunun derinliği nedeniyle çok ilk haftalardan başlamak avantajdır.
12. Sınav günü hangi konuyla başlamalı?
İlk 5 dakikada tarama yapın; mesleki rehberlik ve eğitsel rehberlik soruları genellikle daha hızlı çözülür. İlk 50 dakikada bunları + bildiğiniz kuramcı sorularını çözün. Kalan 25 dakikayı vaka soruları ve tereddütlü kuramcı sorularına ayırın.
Hazırlık Desteği
- KPSS ÖABT Koçluk Paketleri
- ÖSYM Çıkmış Sorular Arşivi
- KPSS Ana Rehberi
- ÖABT Sınıf Öğretmenliği
- KPSS Puan Hesapla (P10)
- Ücretsiz Ön Görüşme
Strateji Notu: ÖABT Rehberlik'te 55+ net çıkaran aday rekabetçi pozisyondadır. Kuramlar bloğundan 18+ doğru, Mesleki Rehberlik + Bireyle Danışma blokundan 18+ doğru çıkarmak bu hedefin temelidir. Vaka soru ritmini içselleştirmek için en az 6 tam deneme çözmüş olmak gereklidir.
Not: Bu yazıdaki konu dağılımı ve soru ağırlıkları, 2020-2024 ÖABT Rehberlik sınavlarının manuel etiketlenmesiyle elde edilmiştir. ÖSYM alt konu ağırlıklarını resmi olarak yayımlamamaktadır. Güncel sınav bilgileri için osym.gov.tr ve atama düzenlemeleri için meb.gov.tr adreslerini takip ediniz.