2026 YDUS Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı Yan Dal: Detaylı Konu Dağılımı, Soru Analizi ve 12 Haftalık Hazırlık Rehberi

YDUS Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı yan dal sınavı, Ruh Sağlığı ve Hastalıkları (Psikiyatri) ana dalı sonrası 3 yıllık eğitime giriş kapısıdır. 100 sorulu sınavda nörogelişimsel bozukluklardan (otizm, DEHB, öğrenme bozuklukları) çocukluk depresyonu+anksiyetesine, ergen intihar+kendine zarar verme yönetiminden çocuk istismarı travma sonrasına, yeme bozukluklarından psikofarmakoloji+psikoterapi entegrasyonuna uzanan geniş bir alan değerlendirilir. Bu rehberde DSM-5-TR (2022), ICD-11, AACAP (American Academy of Child and Adolescent Psychiatry) ve Türk Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı Derneği güncel kılavuzları ışığında detaylı konu dağılımını + 12 haftalık hazırlık planını bulacaksınız.

📊 100 Soru Detaylı Konu Dağılımı

🎯 Konu Detayları

1. DEHB (12-15 soru)

DSM-5-TR — 3 alt tip: dikkat eksikliği, hiperaktif-impulsif, kombine. Pediatrik prevalans %5-7. Tedavi: Psikoterapi (PMT — Parent Management Training, davranışçı) + farmakoterapi. Stimülanlar 1. tercih (etki %70-80): Metilfenidat (MPH — Concerta, Ritalin, Medikinet uzun salınımlı), lisdeksamfetamin (Vyvanse — pro-drug). Non-stimülanlar: Atomoksetin (NRI), guanfasin XR + klonidin XR (α2 agonist). Viloxazine (Qelbree 2021 — yeni). Komorbidite: Öğrenme bozukluğu %50, anksiyete %30, OKB, ODD, depresyon, tik. Yan Etki: İştah azalma + boy kazancı yavaşlama (uzun vadede catch-up), uyku, kardiyak (kontrendikasyon — yapısal kalp hastalığı).

2. Otizm Spektrum Bozukluğu (10-12 soru)

DSM-5-TR Level 1-3 (destek ihtiyacı). 2 ana alan: 1) sosyal iletişim+etkileşim eksikliği, 2) kısıtlanmış+tekrarlayıcı davranışlar+ilgiler. Prevalans %1-3 (artış — daha iyi tarama). Erken Tanı: M-CHAT-R/F 18-24 ay. ADOS-2 + ADI-R altın standart. AAP ve AAFP — 9, 18, 24 ay tarama önerir. Genetik: Tüberoz skleroz, fragile X, Rett, kromozom 16p11.2, vs. SHANK3. Müdahale: ABA (Applied Behavior Analysis), TEACCH, ESDM (Early Start Denver Model). Erken (<3 yaş) yoğun (20-40 saat/hafta) müdahale. Farmakoloji: İrritabilite/agresyona — risperidon (5+ yaş FDA), aripiprazol (6+ yaş). Selektif serotonin geri alım inhibitörü (SSRI) anksiyete/OKB için. 2024 Yenilikler: Balovaptan (V1a antagonisti) faz 3. Bumetanide (klorür dengeleyici) sosyal iletişimi düzeltici çalışmalar.

3. Çocuk-Ergen Depresyonu + İntihar (10-12 soru)

Pediatrik MDD prevalansı %2-3 (çocuk), %5-8 (ergen). DSM-5-TR çocuk: depresyon yerine irritabilite olabilir. Tedavi: CBT (Bilişsel Davranışçı Terapi) + IPT-A (Adolescent Interpersonal Therapy). Farmakoloji: Fluoksetin 8+ yaş FDA onayı. Esitalopram 12+ yaş. Sertralin TPS (DSM-5'te onaysız ama klinikte kullanım). Black Box (FDA 2004): SSRI <25 yaş intihar düşüncesi artışı (mutlak risk küçük) — yakın izleme şart. İntihar Risk Değerlendirme: C-SSRS (Columbia Suicide Severity Rating Scale), SAFE-T (Suicide Assessment Five-step Evaluation and Triage). Lethal yöntem önleme + güvenli ortam + acil destek. 2024: Esketamin (Spravato) ergen intihar düşüncesi acil müdahale FDA bekleniyor. Lityum mood stabilize + antisuisidal.

4. Anksiyete + OKB (8-10 soru)

• Ayrılık Anksiyete Bozukluğu: En sık çocukluk anksiyetesi (<12 yaş).
• Sosyal Anksiyete: Ergen başlangıç sık.
• Selektif Mutizm: Belirli ortamlarda konuşmama (genelde okulda). CBT + SSRI.
• Yaygın Anksiyete (GAD): 6+ ay endişe.
• OKB Pediatrik: Erken başlangıç (4-10 yaş) erkek baskın. PANDAS (Pediatric Autoimmune Neuropsychiatric Disorders Associated with Streptococcal infection) — A grubu strep + ani başlangıç OKB+tik. CBI (Cerebral B-cell Immunity) hipotezi. Antibiyotik+IVIG.
• Tedavi: CBT + ERP (Exposure and Response Prevention) altın standart. SSRI'lar ek (sertralin, fluvoksamin, fluoksetin).

5. Travma + TSSB + İstismar (8-10 soru)

Çocuk İstismarı 4 Tip: Fiziksel, cinsel, duygusal, ihmal. ÇİM (Çocuk İzlem Merkezi) — adli + tıbbi + psikolojik koordinasyon. 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu — bildirim mecburi. TSSB Tanı (DSM-5-TR): 6+ yaş yetişkin kriterleri benzer. <6 yaş özel (preschool) PTSD ölçütleri. Tedavi: TF-CBT (Trauma-Focused CBT) altın standart. EMDR ek seçenek. SSRI (sertralin, paroksetin yetişkin onayı, pediatrik off-label). Prazosin nightmares. ACE (Adverse Childhood Experiences): Çocukluk olumsuz yaşantıları yaşam boyu sağlık etki.

6. Yıkıcı Davranış (ODD, CD) (5-7 soru)

ODD (Karşı Olma Karşıt Gelme Bozukluğu): 4+ semptom 6+ ay. Negativist, anlaşmazlık. CD (Davranım Bozukluğu): Daha ağır — başkalarının haklarını ihlal, kuralları çiğneme. Erken başlangıç (<10 yaş) kötü prognoz. DMDD (Disruptive Mood Dysregulation Disorder): DSM-5'te yeni — 6-18 yaş kronik irritabilite + sıklı öfke patlaması (3+×/hafta), pediatrik bipolar over-diagnose'u önlemek için. Tedavi: Parent Management Training (PMT) + Multisystemic Therapy (MST). Risperidon agresyon eklenebilir.

7. Yeme Bozuklukları (5-7 soru)

Anoreksiya Nervoza (AN): Kısıtlayıcı vs binge-purge alt tip. BMI hedefi. Refeeding sendromu (hipofosfatemi+hipomagnezemi+tiamin eksikliği). Bulimia Nervoza (BN): Periyodik yeme atakları + kompansatuvar (kusma, laksatif). BED (Binge Eating Disorder): Kompansatuvar yok. ARFID (DSM-5 yeni): Yiyecek kaçınma — restrictive food intake. Body image bozukluğu YOK (AN'dan farklı). Tedavi: FBT (Family-Based Therapy / Maudsley) — pediatrik AN için altın standart. SSRI (fluoksetin BN'de). Olanzapin AN'de (kilo alımı). 2024: Lisdeksamfetamin (Vyvanse) BED için onaylı (yetişkin), pediatrik off-label.

8. Tik + Tourette (5-7 soru)

Geçici tik (1 yıl<), kronik motor/vokal (1+ yıl), Tourette (multi motor + 1+ vokal, 1+ yıl). DSM-5-TR. Eşlik: OKB %30-50, DEHB %50, anksiyete. Tedavi: CBIT (Comprehensive Behavioral Intervention for Tics) 1. tercih hafif-orta. Farmakoloji ciddi vakada: α2 agonist (klonidin, guanfasin) ilk basamak. Antipsikotik (aripiprazol, risperidon, haloperidol) refrakter. VMAT2 inhibitörleri (deutetrabenazin, valbenazin) — yeni Tourette onayı.

9. Pediatrik Bipolar + Erken Şizofreni (5-7 soru)

Pediatrik Bipolar: Tartışmalı — DSM-5'te DMDD eklenerek over-diagnose azaltıldı. Klasik bipolar I — tipik mani atağı (ergen başlangıç sık). Lityum, valproat, atypical antipsikotikler (risperidon, aripiprazol, kuetiapin, asenapin) — pediatrik onaylı. Erken Başlangıçlı Şizofreni: <13 yaş çok ender, 13-18 yaş sık. Daha kötü prognoz. Klozapin refrakter (pediatrik onayı bekleniyor — yetişkin onaylı + agranülositoz takip).

10. Madde Kullanımı (5-7 soru)

Ergende esrar, alkol en sık. CRAFFT tarama. Vape/e-sigara epidemisi. Davranışsal Bağımlılık: İnternet+oyun bağımlılığı (DSM-5'te research dependence area, ICD-11'de ayrı tanı). Tedavi: Multisystemic Therapy (MST), MET (Motivational Enhancement Therapy), CBT, family therapy. Naltrekson (alkol/opioid) ergen düşük doz.

11. Psikofarmakoloji Detay (10-12 soru)

Pediatrikte FDA onayları sınırlı (off-label sık). Antidepresanlar: Fluoksetin (MDD 8+, OKB 7+), sertralin (OKB 6+), esitalopram (MDD 12+). Antipsikotikler: Risperidon (irritabilite OSB 5+, bipolar 10+, şizofreni 13+), aripiprazol (irritabilite OSB 6+, bipolar 10+, şizofreni 13+, tik). Mood Stabilizers: Lityum (bipolar 7+ FDA), valproat (klinik off-label). Gen-psikiyatri (CYP2D6, CYP2C19) — atomoksetin metabolizması, SSRI yan etki.

📚 Kaynaklar

• Lewis's Child and Adolescent Psychiatry, 5. Baskı (2018) — Standart referans
• Kaplan & Sadock's Comprehensive Textbook of Psychiatry, 11. Baskı — Pediatrik bölümleri
• DSM-5-TR (2022)
• AACAP Practice Parameters — aacap.org
• Pediatric Psychopharmacology (Martin/Scahill/Charney)
• Türk Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı Derneği

📅 12 Haftalık Hazırlık Planı

❓ FAQ