Son Güncelleme: 13 Mayıs 2026 | Bilim: Christina Maslach Burnout Inventory
Burnout Nedir?
Christina Maslach (UC Berkeley) 1970'lerde burnout (tükenmişlik) kavramını geliştirdi. WHO 2019'da iş hastalığı olarak resmi tanı kabul etti. Maslach 3 boyut:
- Duygusal tükenme: Enerji + güç yok
- Depersonalizasyon: İlgiyi yitirme, mesafe
- Başarı eksikliği: "Hiçbir şey yapamıyorum"
Sınav Adayında Akademik Burnout
Uzun hazırlık (KPSS, TUS, ALES, YKS) — burnout sık. Belirtiler:
- Sürekli yorgun (uyusan da)
- Çalışmaya başlamama (motivasyon = sıfır)
- "Bunun bir anlamı yok" düşüncesi
- Eski hedefe inanmama
- Konsantrasyon tam kaybı
- Sosyal çekilme
- Fiziksel: baş ağrısı, mide problemleri
- Akademik performans belirgin düşüş
Burnout vs Depresyon
- Burnout: İş/sınav odaklı, tatil verince düzelir
- Depresyon: Tüm yaşam alanlarında, tatille düzelmez
Bazen üst üste binerler. Detay: Depresyon Belirtileri
Önleme (En Önemli)
- Mola günü zorunlu: Haftada 1 tam dinlenme
- 7-9 saat uyku
- Düzenli egzersiz: Haftada 3+ aerobik
- Sosyal hayat koru: Sınav her şey değil
- Hobi devam: Müzik, spor, sanat
- Gerçekçi hedef: Bjork "desirable difficulties" — zorlanma ama abartma
- Aile + arkadaş desteği
- "Hayır" deme yetisi: Aşırı talep durdur
İyileşme (Burnout Başladıysa)
1. Hemen Tatil
2-7 gün tam mola. Telefon yok, ders yok, sınav konuşması yok. Doğa + dinlenme.
2. Plan Revizyonu
- Çok mu yoğun çalışıyorum?
- Hedef gerçekçi mi?
- Bağımsız mı, baskı altında mı çalışıyorum?
3. Hedef Yenileme
Belki bu yıl değil — gelecek yıl. Belki başka bölüm. Belki açık öğretim + iş.
4. Profesyonel Destek
Burnout uzun sürerse → lisanslı klinik psikolog. BDT etkili.
5. Hafif Geri Dönüş
1 hafta sonra: günde 2 saat çalışma → kademeli artır. Eskisi gibi 10 saat YASAK.
Sürekli Sınav Tekrarı (KPSS, TUS Sürdüren Adaylar)
3+ yıl aynı sınav hazırlayanlarda burnout %80. Stratejiler:
- Plan B düşün (paralel iş, alternatif kariyer)
- Bu yıl son hedef — kararı paylaş
- Aile desteği + uzman psikolog
- Önceki strateji işe yaramadıysa yenile
Ne Zaman Acil?
- Sürekli ağlama, ümitsizlik
- İntihar düşüncesi (acil — 182)
- Tamamen okul/sınav bırakma
- Madde kullanımına başlama
- Fiziksel sağlık belirgin bozulma