Son Güncelleme: 13 Mayıs 2026 | Kaynaklar: DSM-5-TR, APA, NEDA
🆘 ACİL
Yeme bozukluğu yaşam tehdidi olabilir. Ciddi belirtilerde HEMEN psikiyatri + iç hastalıkları.
182 Sağlık Bakanlığı + En yakın acil servis
3 Ana Yeme Bozukluğu
1. Anoreksiya Nervoza (AN)
- Aşırı kilo kaybı + düşük BMI
- Yoğun kilo alma korkusu
- Beden imajı bozukluğu ("şişmanım" yanılgısı)
- Kısıtlı yeme + aşırı egzersiz
- Adet düzensizliği (kızlarda)
- Görülme: %0.5-1, kızlarda 10x
2. Bulimia Nervoza (BN)
- Tıkanırcasına yeme atakları
- Kompulsif telafi (kusma, laxative, aşırı egzersiz)
- BMI genelde normal — gizli kalır
- Diş hasarı, mide-yemek borusu sorunu
- Görülme: %1-2
3. BED (Binge Eating Disorder)
- Tıkanırcasına yeme
- Telafi YOK (kusma yok)
- Suçluluk + utanç
- Genelde aşırı kilolu
- Görülme: %2-3 (en yaygın)
Risk Faktörleri
- Aile öyküsü (genetik %50)
- Sosyal medya + beden imajı baskısı
- Akran zorbalığı (beden üzerinden)
- Mükemmeliyetçilik kişiliği
- Travma geçmişi
- Sporcu (özellikle dans, gymnastics, mankenlik)
- Diyet kültürü (aile içinde yaygın diyet)
Erken Uyarı İşaretleri
- Belirgin kilo değişimi (azalma/artma)
- Yemek konusunda obsesif konuşma
- Aile yemeklerinden kaçınma
- Banyoda uzun süre kalma (yemek sonrası — kusma)
- Kıyafet altında saklanma
- Aşırı egzersiz takıntısı
- Kalori sayma takıntısı
- Sosyal aktivite reddi
- Akademik düşüş
Tıbbi Komplikasyonlar (Ciddi)
- Bradikardi (yavaş kalp atışı)
- Hipotansiyon
- Elektrolit dengesizliği (özellikle potasyum)
- Osteoporoz
- Beyin yapısı değişimi
- Adet düzensizliği + infertilite
- İntihar (yeme bozukluklarında yüksek)
- Ölüm (Anoreksiya ölüm oranı %10-15)
Tedavi (Multidisipliner)
1. Tıbbi Stabilizasyon
İç hastalıkları uzmanı + pediatri. Acil yatış gerekebilir.
2. Psikiyatri
Eş tanı tedavi (depresyon, OKB, anksiyete). İlaç gerektiğinde.
3. Klinik Psikolog (BDT)
CBT-E (Enhanced) yeme bozukluğu için özel BDT. FBT (Family-Based Treatment) ergen için.
4. Diyetisyen
Beslenme planı + besin korkularını ele alma.
Aile Yaklaşımı
- Beden + yemek hakkında yorum YOK (kendine bile)
- Empati + sabır
- Profesyonel destek ZORUNLU
- FBT (Aile Bazlı Terapi) — ergen için altın standart
- Kardeşler de bilgilendirilmeli
- Aile yemeği zorunlu (gözetim)
Sınav Adayı + Yeme Bozukluğu
- Sınav öncesi sık ortaya çıkar (kontrol arama)
- Sıkı diyetlik tetikleyici
- Sınav ertelemesi bazen daha sağlıklı
- Akademik + tedavi paralel zor — uzman planlama
Destek Kaynakları
- TPD üyesi klinik psikolog (CBT-E sertifikalı)
- Yeme Bozuklukları Derneği (Türkiye)
- Üniversite hastaneleri yeme bozukluğu birimleri
- NEDA (uluslararası, İngilizce)