Son Güncelleme: 13 Mayıs 2026 | Kaynak: DSM-5-TR, APA, WHO, NIMH
🆘 ACİL DURUM
İntihar / kendine zarar verme düşüncesi varsa HEMEN:
- 182 — Sağlık Bakanlığı Acil (7/24)
- 155 — Polis
- En yakın acil servis (psikiyatri kliniği bulunan hastane)
Çocuk + Ergen Depresyonu
Depresyon yetişkin hastalığı değildir. Çocuk + ergenlerde de görülür ama belirtileri farklıdır. WHO: 15-19 yaş intihar 2. ölüm nedeni. Erken tanı + müdahale hayat kurtarır.
DSM-5-TR Tanı Kriterleri (5+ belirti, 2+ hafta)
- Çoğu gün depresif ruh hali (çocukta: irritabilite — sinirlilik)
- Önceden zevk alınan aktivitelerde ilgi kaybı (anhedoni)
- Belirgin kilo değişimi (artış/azalma)
- Uyku problemi (uykusuzluk veya aşırı uyku)
- Psikomotor ajitasyon veya retardasyon
- Yorgunluk, enerji kaybı
- Değersizlik veya aşırı suçluluk
- Konsantrasyon zorluğu
- Ölüm / intihar düşüncesi
Çocuk Depresyonu — Yetişkinden Farklı Belirtiler
- İrritabilite + öfke (üzüntü yerine)
- Sürekli sıkılma
- Somatik şikayet (mide, baş ağrısı)
- Akademik düşüş ani
- Okula gitmek istememe
- Davranış sorunları artması
- Akran ilişkisi bozulma
Ergen Depresyonu — Belirtiler
- Sosyal medya kullanım artışı + izolasyon paradoks
- Risk alma artışı (madde, hız, ilişki)
- Self-harm (kendine zarar) — özellikle kollar
- Kıyafet altında saklama (kesim izi)
- "Hayatın anlamı yok" benzeri ifadeler
- Eşyaları dağıtma / vermek
- Aniden "İyiyim" hissi (genelde karar verilmiş)
İntihar Risk Faktörleri
- Önceki intihar girişimi (en güçlü gösterge)
- Aile bireyinde intihar geçmişi
- Madde kullanımı
- Şiddet/istismar geçmişi
- LGBT+ ergen + aile reddi
- Akran zorbalığı
- Akademik kriz (sınav kaybı)
- Romantik ilişki sonu
- Aile içi büyük çatışma
Acil Belirtiler — HEMEN Uzman
- "Hayatımın anlamı yok"
- "İntihar düşünüyorum"
- "Ailem benim olmadan daha iyi olur"
- Vasiyet yazma / eşya dağıtma
- Sürekli kederli, sıkıntılı
- Kesim/yanık izleri
- Sosyal çekilme tam
- Akademik bırakma
Aile Müdahalesi
- Soru sor: "İntihar düşüncen var mı?" — DOĞRUDAN sorma travma yaratmaz, aksine güven verir
- Dinle, yargılama: "Anlıyorum, sana inanıyorum"
- Asla yalnız bırakma (kriz anında)
- Tehlikeli nesneleri kaldır: ilaç, kesici, ip
- Acil profesyonel destek: 182 + psikiyatri
- Sıkı takip: İlk haftalar kritik
- Aile terapisi (çocuk için)
- İlaç tedavisi sadece psikiyatristen — bu içerik tavsiye değil
Tedavi (Kanıt Bazlı)
1. Bilişsel-Davranışçı Terapi (BDT)
Lisanslı klinik psikolog + en güçlü kanıt
2. İnterpersonel Terapi (IPT)
Ergen depresyonu için özellikle etkili
3. SSRI İlaçlar
Fluoksetin FDA çocuk-ergen onaylı. Sadece psikiyatristen.
4. Aile Terapisi
Aile dinamiği önemli rol oynar
Önemli Uyarılar
- ❌ "Ergenlik kötü hissi" gibi normalize etme
- ❌ "Geçecek" beklentisi
- ❌ Cep telefonu kontrolü ile "ipucu arama"
- ❌ Disiplin/ceza ile sorunu çözme
- ✅ Profesyonel destek ZORUNLU