Aday Öğretmenlik İptali, İtiraz ve Yeniden Sınav Hakkı 2026: Haklarınız Nerede?

İlgili İçerikler: Yeterlik Sınavı Kalktı mı? | Değerlendirme Formu | Yetiştirme Programı | Mevzuat Rehberi

Başarısızlık ya da ilişik kesme kararı insanı yıpratır; ama bu aşamada haklarınızı bilmek, kararın hukuki çerçevesini görmenizi sağlar. Neden önemli? Çünkü itiraz sürelerinin çoğu iş günüyle ölçülüyor ve kaçırılan bir süre, haklı bir gerekçeyi de işlevsiz bırakabiliyor.

Hangi Hak Nerede? Özet Tablo

Akademi'de Başarısızlık: Ek Sınav ve İlişik Kesme

Hazırlık eğitiminde iki ayrı ölçme var ve ikisinin başarısızlık sonuçları aynı değil:

• Teorik dersler: Her teorik dersten en az iki yazılı sınav yapılır; sınavlardan alınan puanların aritmetik ortalaması 100 üzerinden 60 ve üzeri olanlar başarılı sayılır. Başarısız olduğunuz her ders için bir ek sınav hakkınız vardır. Ek sınavlar sonunda herhangi bir dersten hâlâ başarısız olanın Akademi ile ilişiği kesilir.
• Uygulamalı dersler: Her uygulama dersinde üç kez değerlendirilirsiniz; başarı puanı birinci değerlendirmenin %20'si, ikincinin %30'u, üçüncünün %50'si alınarak bulunur. 70'in altında kalanlara ek değerlendirme hakkı tanınmaz ve ilişik kesilir.

Bu fark pratikte şu anlama geliyor: teorik bir dersteki başarısızlığın telafi yolu açıkken, uygulamalı derste telafi hakkı yok. O yüzden uygulama değerlendirmelerinin ilk iki turunu "deneme" saymak yerine, son turdaki %50 ağırlığı da hesaba katarak plan yapmak gerekir. Form ve puan mantığı için değerlendirme formu yazısına bakabilirsiniz.

İlişik Kesilmenin Üç Nedeni

7528'in 11. maddesine göre Akademi ile ilişik şu durumlarda kesilir: hazırlık eğitimine alınma şartlarından birini taşımadığı sonradan anlaşılanlar ya da eğitim sırasında bu şartlardan birini kaybedenler; disiplin soruşturması sonucunda Akademiden çıkarma cezası alanlar; hazırlık eğitiminde başarısız olanlar. Yönetmeliğe göre ilişiği kesilecek öğretmen adaylarının işlemleri, durumlarının kesinleşmesini takip eden üç iş günü içinde sonuçlandırılır.

Yazılı Sınav Sonucuna İtiraz: Adım Adım

1. Süreyi başlatın: Sonuçların açıklandığı tarihten itibaren üç iş günü içinde, eğitim ve uygulama merkezine yazılı itiraz edin.
2. İnceleme: Eğitim ve uygulama merkezi müdürü, ilgili dersin eğitim personeli ile öncelikle aynı dersi veren iki eğitim personelinden oluşan bir komisyonla itirazı inceletir.
3. Sonuç: Karar beş iş günü içinde ilgiliye bildirilir.
4. Sınava girememişseniz: Mazeretinizi sınavdan sonraki iki iş günü içinde merkeze bildirin. Mazeret geçerli sayılırsa, mazeretin ortadan kalkmasını izleyen beş iş günü içinde mazeret sınavı yapılır. Geçerli mazereti olmadan girmeyen aday mazeret sınavı hakkından yararlanamaz ve ilgili sınavdan sıfır almış sayılır.

İtirazınızda hangi dersin hangi sınavına, hangi gerekçeyle itiraz ettiğinizi net yazın; cevap anahtarında bir hata iddiasındaysanız ilgili soruyu ve gerekçenizi belirtin. Yönetmelik itiraz için ayrıca bir ücret ya da harç öngörmüyor. Sınavda düzene aykırı davranışta bulunan aday ilgili sınavdan sıfır almış sayılır ve 7528'in 12 ve 13. maddelerine göre işlem yapılır; bu durum itirazdan ayrı bir disiplin sürecidir.

Disiplin Cezası, Savunma ve İtiraz

Öğretmen adaylarına uygulanacak disiplin cezaları 7528'in 12. maddesinde sayılmıştır. Fiilin ağırlığı arttıkça ceza da ağırlaşır:

Savunma Hakkı

Disiplin cezaları, öğretmen adayının savunması alındıktan sonra verilir ve savunma için verilen süre on günden az olamaz. Akademiden çıkarma cezası istenen adayın soruşturma evrakını inceleme, tanık dinletme, kendisi ya da vekili aracılığıyla sözlü veya yazılı savunma yapma hakkı vardır. Süresi içinde savunma sunmayan ya da belirlenen gün ve yerde hazır bulunmayan aday, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır ve mevcut bilgi ve belgelere dayanılarak karar verilir; geçerli özür ya da mücbir sebep bildirenlere uygun bir süre verilir.

İtiraz Mercileri ve Süreleri

• Süre: Cezanın tebliğini izleyen beş iş günü içinde, eğitim ve uygulama merkezi yönetimi aracılığıyla.
• Kınama ve ödeme kesintisi: İtiraz Disiplin Kurulu'na yapılır; kurul yirmi gün içinde karar verir.
• Akademiden çıkarma: İtiraz Akademik Kurul'a yapılır; kurul otuz gün içinde karar verir.
• Sonuç: İtiraz kabul edilirse ceza kaldırılır; merkez müdürü on beş gün içinde fiile uygun alt ceza takdir edebilir.

Soruşturmanın kendisi de süreye bağlıdır: soruşturmanın otuz gün içinde sonuçlandırılması esastır, gerekirse en fazla otuz gün ek süre verilebilir; disiplin cezası verme yetkisi, kınama ve ödeme kesintisinde olayın öğrenilmesinden itibaren altı ay, Akademiden çıkarmada bir yıl içinde kullanılmazsa zamanaşımına uğrar (md. 13/3, 13/6). Disiplin cezası yargı kararıyla iptal edilirse, kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde gerekçeye göre yeni bir ceza tesis edilebilir ya da dosya işlemden kaldırılır.

İlişik Kesildikten Sonra: Yeniden Başvuru ve Sonuçlar

• Yeniden başvuru: Akademi ile ilişiği kesilenler, hazırlık eğitimine yeniden alınmak için gerekli şartları taşımaları hâlinde başvuruda bulunabilir (Hazırlık Eğitimi Yönetmeliği md. 25/3). Şartlara MEB-AGS puanı da dâhildir; güncel başvuru duyurusunu MEB yayımlar.
• Akademiden çıkarma cezasının etkisi: Cezası verilen kişi, hazırlık eğitimini tamamlamış olsa da sözleşmeli öğretmen olarak istihdam edilmez; istihdam edildikten sonra ceza uygulanırsa sözleşme feshedilir (md. 13/7).
• Göreve başlamama: Yerleştirildiği kurumda mazeretsiz göreve başlamayan ya da başladığı hâlde mazeretsiz ayrılan kişi, aldığı başarı puanıyla yeniden sözleşmeli öğretmenlik başvurusu yapamaz ve bir yıl süreyle hazırlık eğitimine alınmaz (md. 15/1).
• Kayıt dondurulanlara ödeme: Kayıt dondurulan süre boyunca aylık ödeme yapılmaz (md. 14/1).

Geçiş Dönemindeki Aday Öğretmenler İçin: Adaylık İptali Ne Zaman Gündeme Gelir?

18 Ekim 2024'te aday olanlar ile 1 Eylül 2025'e kadar aday olarak istihdam edilenler için sınav yok; Aday Öğretmen Yetiştirme Programı'nı tamamlamak ve bir yıllık görev süresini doldurmak yeterli. Programı tamamlamak zorunludur; belgeyle ispatı mümkün mazeretlerde eksikler bir yıl içinde, gerekirse adaylığın ikinci yılında tamamlattırılır. Mazeretsiz tamamlamayanların listeleri il millî eğitim müdürlüklerince Bakanlığa bildirilir. Yönetmelik bu durumda uygulanacak yaptırımı ayrıca saymıyor.

7528'in 34. maddesine göre kanunda hüküm bulunmayan hâllerde 657 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat uygulanır. 657'nin adaylığa ilişkin 56. maddesi (23 Ocak 2026 tarihli 7573 sayılı Kanunla değişik hâliyle), adaylık süresi içinde temel ve hazırlayıcı eğitim ve staj devrelerinin herhangi birinde başarısız olanların, birden fazla uyarma ve/veya kınama cezası alanların ve aylıktan kesme ya da kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alanların ilişiğinin kesilmesini ve bunların sağlık nedenleri hariç üç yıl süreyle Devlet memurluğuna alınmamasını öngörüyor. Bu hükmün Yetiştirme Programı'na somut olarak nasıl uygulandığı MEB düzenlemelerine ve idarenin işlemine bağlıdır; ilişik kesme gündeme gelmişse yazılı kararı ve gerekçesini mutlaka isteyin ve bir avukata danışın.

İdari Yargı Yolu

İlişik kesme, Akademiden çıkarma ya da benzeri bir karar idari bir işlemdir ve Anayasa'nın 125. maddesi gereği yargı denetimine açıktır. Özel bir süre öngörülmeyen hâllerde idare mahkemesinde dava açma süresi genel kural olarak tebliğden itibaren 60 gündür (2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu md. 7). Disiplin kuruluna ya da Akademik Kurul'a yapılacak itirazın dava süresine etkisi gibi ayrıntılar somut olaya bağlıdır; bu nedenle:

1. Kararı ve tebliğ tarihini saklayın: Süreler tebliğ tarihinden başlar; tebliğ zarfını ve belgeleri atmayın.
2. Belge toplayın: İlişik kesme yazısı, sınav sonuç belgeleri, uygulama değerlendirme formlarının kopyaları (isteme hakkınızı kullanın), savunma ve itiraz yazışmaları.
3. İdare hukuku bilen bir avukata başvurun: Gelirinize göre baro adli yardım bürolarından destek alınabilir.
4. Yürütmenin durdurulmasını konuşun: Dava açarken yürütmenin durdurulması da istenebilir; kabul edilip edilmeyeceği mahkemenin takdirindedir.

Dava süreci uzun ve sonucu belirsizdir; avukatınızla olasılığı dürüstçe değerlendirin. Mahkeme idarenin işlemini iptal ederse idare kararı geciktirmeden uygulamak zorundadır (Anayasa md. 138).

Psikolojik Destek ve Alternatif Yollar

Eğitiminize ve emeğinize rağmen bir sonuç alamamak ağır bir kayıp hissi yaratabilir. Uyku, iştah ya da günlük işleyişinizde belirgin bozulma yaşıyorsanız bir ruh sağlığı uzmanından destek almak tamamen normaldir; acil bir durumda 112'yi arayın. Kararın ardından düşünebileceğiniz yollar:

• Yeniden başvuru: Şartları taşıyorsanız hazırlık eğitimine yeniden başvurmak (yukarıdaki hüküm). Bunun için güncel MEB-AGS puanınızı ve başvuru duyurusunu takip edin.
• Özel öğretim kurumları: Özel okullarda öğretmenlik, devlet kadrosundan ayrı bir iş akdi ve süreçtir; ilanları ilgili kurumlardan takip edin.
• Yüksek lisans ve akademik kariyer: Eğitim bilimleri ve alan yüksek lisansı ayrı bir yoldur.
• Eğitim sektörü: Eğitim teknolojisi, içerik geliştirme ve özel ders alanları farklı bir kariyer çizgisi sunar.

Sıkça Sorulan Sorular

Aday öğretmenlik yeterlik sınavından kalırsam ne olur?

Yeni girişler için böyle bir sınav yok; 7354 sayılı Kanun'un adaylığı sınava bağlayan düzeni 7528 ile yürürlükten kalktı. Yeniden sınav ve ilişik kesme konuları bugün Akademi'deki yazılı sınavlar ve uygulama değerlendirmeleri için geçerli; geçiş dönemindeki aday öğretmenlerde ise sınav değil Yetiştirme Programı'nın tamamlanması esas.

Akademi'de bir dersten kalırsam ne olur?

Teorik derste ortalamanız 60'ın altındaysa o ders için bir ek sınav hakkınız olur; ek sınavda 60 ve üzeri alırsanız ders geçilir. Ek sınavlar sonunda hâlâ başarısız olduğunuz bir ders varsa Akademi ile ilişiğiniz kesilir. Uygulamalı derste ise 70'in altı ek değerlendirme hakkı vermez.

Yazılı sınav sonucuna itiraz süresi kaç gündür?

Sonuçların açıklandığı tarihten itibaren üç iş günü. İtiraz eğitim ve uygulama merkezine yazılı yapılır; komisyon beş iş günü içinde sonucu bildirir.

Disiplin cezasına itiraz süresi ne kadar?

Cezanın tebliğini izleyen beş iş günü içinde, eğitim ve uygulama merkezi yönetimi aracılığıyla. Kınama ve ödeme kesintisine karşı Disiplin Kurulu'na (yirmi gün içinde karar), Akademiden çıkarmaya karşı Akademik Kurul'a (otuz gün içinde karar) itiraz edilir.

Akademi'den ilişiğim kesilirse tekrar başvurabilir miyim?

Hazırlık eğitimine yeniden alınmak için gerekli şartları taşıyorsanız evet. Ancak mazeretsiz olarak göreve başlamayanlar için bir yıllık bekleme süresi öngörülüyor; Akademiden çıkarma cezası alanlar ise sözleşmeli öğretmen olarak istihdam edilmiyor. Ayrıntı için güncel başvuru duyurusuna bakın.

İdari yargıya başvuru süresi nedir?

Özel bir süre öngörülmeyen idari işlemlerde idare mahkemesinde dava açma süresi genel kural olarak 60 gündür (2577 sayılı Kanun md. 7) ve tebliğden itibaren işler. Kendi dosyanızda sürenin ne zaman başladığı ve itirazın süreye etkisi için avukat görüşü almak gerekir.

Mahkeme lehime karar verirse ne olur?

İdare mahkeme kararlarına uymak ve bunları geciktirmeden uygulamak zorundadır. Kararın kapsamı ve uygulanışı iptal gerekçesine göre değişir; bu nedenle kararın tam metnini avukatınızla birlikte inceleyin.

Yurt dışında öğretmenlik okudum, süreç farklı mı?

Hayır. 7528 md. 7/2, denkliği kabul edilen yurt dışı yükseköğretim programlarından mezun olanların da hazırlık eğitiminde başarılı olarak öğretmen olarak istihdam edilebileceğini söyler; ek sınav, itiraz ve ilişik kesme kuralları aynıdır.

Resmi Kaynaklar

• mevzuat.gov.tr — 7528 sayılı Kanun (md. 10-13, 15, 34) ve 657 sayılı Kanun (md. 54-58)
• Resmî Gazete, 17 Mart 2026 — Öğretmenlik Mesleğine Hazırlık Eğitimi Yönetmeliği
• Resmî Gazete, 21 Aralık 2024 — Aday Öğretmenlik ve Öğretmenlik Mesleği Kariyer Basamakları Yönetmeliği
• oygm.meb.gov.tr — MEB Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü
• barobirlik.org.tr — Türkiye Barolar Birliği (avukat ve adli yardım yönlendirmesi)

Hazırlık ve Destek

• Aday Öğretmenlik Yeterlik Sınavı Kalktı mı?
• Mevzuat Rehberi
• Mülakat ve Sözlü Sınav
• Konu Pekiştirme Soruları
• AGS Koçluk (Kazım İncebacak birebir yürütür; atama garantisi verilmez)
• WhatsApp'tan koçluk bilgisi alın