Rehber Panda
Son Güncelleme: 29 Nisan 2026 | Bu rehber, mevzuat.gov.tr üzerindeki güncel kanun metinleri (657 sayılı DMK, 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu, Aday Öğretmen Yetiştirme Yönetmeliği) esas alınarak hazırlanmıştır.
İlgili İçerikler: Aday Öğretmenlik Tam Rehber | Mülakat Rehberi | Soru Çöz
Mevzuat Bloğu: Neden %15'lik Ağırlığa Rağmen Kritik?
Aday öğretmenlik yeterlik sınavının 100 soruluk yapısında 15 soru Mevzuat'tan gelir. İlk bakışta "%15 ağırlık" yüksek değil gibi görünebilir; ancak iki nedenle Mevzuat blok stratejik açıdan kritiktir:
- En çok hata yapılan blok: Mevzuat madde numaraları + tarihler + ince ayrıntılar adayların unutmaya en yatkın olduğu konudur. Bu nedenle Mevzuat'ta 15/15 yapan aday, Eğitim Bilimleri'nde 1-2 hata payı kazanır.
- Mülakat soruları sıkça mevzuattan gelir: "Disiplin amiriniz kim?", "Hangi izin türünden faydalanırsınız?", "657 madde 125 hangi cezayı düzenler?" gibi sözlü sorular sık karşılaşılan konulardır. Yazılıyı geçen ama mülakatta düşen adayların büyük çoğunluğu mevzuat sorularına net cevap veremediği için elenir.
Birincil Mevzuat: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu (DMK), tüm devlet memurlarının hak ve yükümlülüklerini belirleyen genel kanundur. 1965'te yürürlüğe girdi, sayısız değişiklik geçirdi. Aday öğretmen olarak öğrenmeniz gereken kritik maddeler:
| Madde | Konu | Önem |
|---|---|---|
| Madde 6 | Sadakat — devlete ve Anayasaya bağlılık yemini | Klasik soru |
| Madde 7 | Tarafsızlık ve devlete bağlılık | — |
| Madde 10 | Amir-memur ilişkisi | — |
| Madde 11 | Görev ve sorumluluk | — |
| Madde 56 | Adaylık dönemi sonunda başarısız olanların ilişiklerinin kesilmesi | Aday için kritik |
| Madde 102-108 | İzin türleri (yıllık, mazeret, hastalık, refakat, doğum, ücretsiz) | Çok sık çıkar |
| Madde 125 | Disiplin cezaları (uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesi durdurma, devlet memurluğundan çıkarma) | Çok sık çıkar |
Madde 102: İzin Türleri (Detay)
| İzin Türü | Süre | Önemli Not |
|---|---|---|
| Yıllık izin | 10 yılın altı: 20 gün / 10 yıl üzeri: 30 gün | Öğretmenlerde tatiller dönemi izin sayılır |
| Mazeret izni | Yılda 10 gün (bölünebilir) | Hastalık dahil değildir |
| Hastalık izni | Hizmet süresi 1-10 yıl: 6 ay; 10+ yıl: 12 ay; 15+ yıl: 18 ay | Sağlık raporuna bağlı, uzatılabilir |
| Doğum izni (kadın) | Doğum öncesi 8 + sonrası 8 = 16 hafta | Üçüz vb. çoğul gebelikte 18 hafta |
| Babalık izni | 10 gün | — |
| Süt izni | Doğum izni bitiminden itibaren 6 ay 3 saat/gün; sonraki 6 ay 1,5 saat/gün | Sadece anne |
| Refakat izni | 3 ay (uzatılabilir +3 ay) | Birinci derece yakın için |
| Ücretsiz izin | Mazeret bağlamlı (askerlik, eş tayini vb.) | Hizmet süresi sayılmaz, kademe işlemez |
Madde 125: Disiplin Cezaları (Detay)
| Ceza | Etki | Disiplin Amiri |
|---|---|---|
| Uyarma | Görevde daha dikkatli olma uyarısı | Okul müdürü |
| Kınama | Resmi kınama yazısı | Okul müdürü / İlçe MEM |
| Aylıktan kesme | 1/30 - 1/8 oranında aylık kesintisi | İl MEM / İl Disiplin Kurulu |
| Kademe ilerlemesinin durdurulması | 1-3 yıl kademe ilerlemesi durdurulur | İl Disiplin Kurulu |
| Devlet memurluğundan çıkarma | Kalıcı ilişik kesme | Yüksek Disiplin Kurulu |
Önemli not: Aday öğretmen, son 1 yıl içinde aylıktan kesme veya daha ağır ceza aldıysa yeterlik sınavına başvuramaz. Uyarma ve kınama başvuruyu engellemez.
İkinci Mevzuat: 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu
1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu (MEB Temel Kanunu), Türk milli eğitim sisteminin anayasal çerçevesidir. 1973'te yürürlüğe girdi. Aday öğretmenlik sınavında en kritik bölüm Türk Milli Eğitiminin Genel Amaçları ve Temel İlkeleri'dir.
Türk Milli Eğitiminin Temel İlkeleri (1739 / Madde 4-17)
- Genellik ve Eşitlik (Madde 4): Eğitim kurumları dil, ırk, cinsiyet ve din ayrımı gözetilmeksizin herkese açıktır.
- Ferdin ve Toplumun İhtiyaçları (Madde 5): Eğitim hem bireyin hem toplumun ihtiyaçlarına cevap vermelidir.
- Yöneltme (Madde 6): Bireyler ilgi, yetenek ve kabiliyetlerine göre yönlendirilir.
- Eğitim Hakkı (Madde 7): İlköğretim her Türk vatandaşı için zorunlu ve ücretsizdir.
- Fırsat ve İmkân Eşitliği (Madde 8): Maddi imkânsızlık nedeniyle eğitim haklarının kullanılmasından mahrum kalınmaması.
- Süreklilik (Madde 9): Eğitim, yaşam boyu süren bir süreçtir.
- Atatürk İnkılap ve İlkeleri ile Atatürk Milliyetçiliği (Madde 10)
- Demokrasi Eğitimi (Madde 11)
- Laiklik (Madde 12): Türk milli eğitiminde laiklik esastır.
- Bilimsellik (Madde 13)
- Planlılık (Madde 14)
- Karma Eğitim (Madde 15)
- Okul ile Aile İşbirliği (Madde 16)
- Her Yerde Eğitim (Madde 17)
Türk Milli Eğitiminin Genel Amaçları (1739 / Madde 2)
Madde 2'de yer alan amaçlar 3 ana kümeye ayrılır:
- Atatürk inkılap ve ilkeleri'ne bağlı, Türk milletinin milli, ahlaki, insani ve manevi değerlerini benimseyen bireyler yetiştirmek.
- Beden, zihin, ahlak, ruh ve duygu bakımından dengeli ve sağlıklı şekilde gelişmiş kişilik ve karaktere sahip; hür ve bilimsel düşünme gücüne ve geniş dünya görüşüne sahip bireyler yetiştirmek.
- İlgi, istidat ve kabiliyetlerini geliştirerek topluma karşı görev ve sorumluluğunu bilen, yapıcı, yaratıcı ve verimli kişiler olarak yetiştirmek.
Üçüncü Kaynak: Aday Öğretmen Yetiştirme Süreci Yönetmeliği
2016 yılında MEB tarafından yayımlanan Aday Öğretmen Yetiştirme Süreci Yönetmeliği, adaylık dönemindeki tüm uygulamaları (danışman öğretmen ataması, performans değerlendirme, hizmet içi eğitim, yeterlik sınavı) düzenler.
Aday Öğretmen Yükümlülükleri (Yönetmelik / Madde 5-7)
- Danışman öğretmen ile haftalık görüşmelere katılma
- Sınıf gözlemleri yapma ve ders planı hazırlama
- MEB tarafından sunulan hizmet içi eğitim modüllerini tamamlama
- Danışman öğretmenin yönlendirmesiyle veli toplantıları, sosyal etkinlikler organize etme
- Yıl sonu yeterlik dosyasını hazırlama (gözlem raporları, performans değerlendirmeleri, faaliyet kayıtları)
Danışman Öğretmen Sorumlulukları
- Aday öğretmene mesleki rehberlik, ders planlama desteği
- Aday öğretmenin sınıf gözlemini yapma, geri bildirim verme
- Performans değerlendirme formu doldurma (3 aylık periyotta)
- Aday öğretmenin yeterlik dosyasına katkı verme
Dördüncü Kaynak: MEB Disiplin Amirleri Yönetmeliği
Bu yönetmelik, 657 sayılı DMK Madde 125 disiplin cezalarını verme yetkisinin hangi MEB makamına ait olduğunu açıkça düzenler.
| Disiplin Amiri | Yetki |
|---|---|
| Okul Müdürü | Uyarma + kınama (öğretmenler için) |
| İlçe MEM Müdürü | Uyarma + kınama (okul müdürleri için) |
| İl MEM Müdürü | Aylıktan kesme |
| İl Disiplin Kurulu | Kademe ilerlemesi durdurma |
| Yüksek Disiplin Kurulu (MEB) | Devlet memurluğundan çıkarma |
Görev, Yetki ve Sorumluluk Üçlüsü
| Kavram | Tanım | Örnek (öğretmen) |
|---|---|---|
| Görev | Yapılması zorunlu iş | Ders verme, ölçme yapma |
| Yetki | Görevi yerine getirebilme gücü | Sınıf disiplini sağlama, not verme |
| Sorumluluk | Görevi yerine getirmenin hesabını verme | Disiplin amirine, veliye, MEB'e |
8 Örnek Mevzuat Sorusu (Aday Öğretmenlik Tipi)
Soru 1
"657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na göre adaylık dönemi sonunda başarısız olan memurun ilişiği hangi madde gereğince kesilir?"
Cevap: Madde 56
Soru 2
"Bir devlet memurunun yıllık izni, hizmet süresine göre kaç gündür?"
Cevap: 1-10 yıl arası 20 gün; 10 yıl ve üzeri 30 gün.
Soru 3
"657 sayılı Kanun Madde 125'e göre aşağıdakilerden hangisi disiplin cezalarından biri DEĞİLDİR?"
Cevap: 'Hapis' veya 'Adli para cezası' tipi şıklar yanıltıcıdır; doğru cevap genellikle 'Devlet memurluğundan çıkarma' DIŞINDA bir yargısal cezayı işaret eder.
Soru 4
"1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'na göre Türk milli eğitiminin temel ilkelerinden biri olarak 'her Türk vatandaşının ilköğretim yapma hakkına sahip olması' aşağıdaki ilkelerden hangisini ifade eder?"
Cevap: Eğitim Hakkı (Madde 7)
Soru 5
"Bir öğretmen 'kınama' cezası aldı. Bu cezaya itiraz süresi ve mercii hangisidir?"
Cevap: 7 gün içinde itiraz; itiraz mercii bir üst disiplin amiridir (okul müdürü ceza verdiyse İlçe MEM).
Soru 6
"Doğum izninin toplam süresi (öncesi + sonrası) tek doğum için kaç haftadır?"
Cevap: 16 hafta (8 öncesi + 8 sonrası)
Soru 7
"Aday öğretmen, danışman öğretmen ile en az hangi sıklıkta görüşmek zorundadır?"
Cevap: Haftalık (Aday Öğretmen Yetiştirme Yönetmeliği)
Soru 8
"657 sayılı Kanun'da 'tarafsızlık ve devlete bağlılık' hangi maddede düzenlenmiştir?"
Cevap: Madde 7
Sıkça Sorulan Sorular (12 Soru)
Mevzuat çalışırken kanunun tamamını okumam gerekir mi?
Hayır. 657 sayılı Kanun yüzlerce madde içerir; aday öğretmenlik için kritik 12-15 maddeyi (6, 7, 10, 11, 56, 102, 125 ve alt bentleri) derinlemesine bilmek yeterlidir.
Mevzuat hangi yayınevinden çalışılmalı?
Birincil kaynak mevzuat.gov.tr üzerindeki resmi metinler. Yayınevi seçimi yerine MEB Öğretmen Yetiştirme Genel Müdürlüğü'nün yayınladığı sınav öncesi rehber dokümanlarını incelemenizi öneririz.
İzin türleri ne zaman çıkar?
Her sınav döneminde 1-2 izin sorusu (mazeret, doğum, refakat süreleri) çıkar. Tabloya hâkim olmak yeterlidir.
Disiplin cezalarını sıralama ile mi soruyor?
Sıralama (uyarma → kınama → aylıktan kesme → kademe ilerlemesinin durdurulması → devlet memurluğundan çıkarma) ile ilgili sorular klasik ve sıkça çıkar. Bu sırayı ezberleyin.
Hangi disiplin cezası başvuruyu engeller?
Son 1 yıl içinde aylıktan kesme veya daha ağır ceza alanlar yeterlik sınavına başvuramaz. Uyarma ve kınama başvuruyu engellemez.
1739 ve 657 dışında hangi mevzuat kritik?
Aday Öğretmen Yetiştirme Süreci Yönetmeliği (2016), MEB Disiplin Amirleri Yönetmeliği, 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu temel hatlarıyla bilinmelidir.
Atatürk inkılapları kapsama dahil mi?
Doğrudan Mevzuat bloğunda değil, Genel Kültür bloğunda çıkar. Ancak 1739 sayılı kanunun temel ilkelerinden "Atatürk İnkılap ve İlkeleri" (Madde 10) bağlamında bilgi gerekir.
Mevzuat sorularında tarih (yıl) ezberi gerekir mi?
657 (1965), 1739 (1973), 222 (1961) gibi temel kanunların yürürlük yıllarını bilmek ortalama düzeyde yeterlidir. Yayım yılını bilmek "klasik tuzak" sorularda fayda sağlar.
Her ay yönetmelik değişiyor, nasıl güncel kalırım?
Resmi Gazete (resmigazete.gov.tr) RSS aboneliği veya MEB resmi duyuruları takip etmek en doğrusudur. Sınav, başvuru tarihinde yürürlükte olan mevzuatı esas alır.
Mülakatta hangi mevzuat sorusu çıkabilir?
"Disiplin amiriniz kim?", "Kaç tür izniniz var?", "Yeterlik sınavından kalırsanız ne olur?" gibi pratik sorular sıkça gelir. Detay için Mülakat Rehberi.
Mevzuat çıkmış sorular nereden bulurum?
MEB Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü (odsgm.meb.gov.tr) sınav sonrası 1-2 hafta içinde soru ve cevap anahtarlarını yayımlar. Bunu indirip mevzuat bloklarını ayrı çıkarın.
Mevzuat kaç saat çalışmalıyım?
3 aylık hazırlığın orta dönemine (haftalar 5-8) yoğunlaştırın. Günde 30-45 dakika düzenli çalışma + haftalık 50 soruluk Mevzuat-yoğun deneme yeterlidir.
Resmi Kaynaklar
- mevzuat.gov.tr — 657 ve 1739 sayılı kanunlar
- oygm.meb.gov.tr — MEB Öğretmen Yetiştirme Genel Müdürlüğü
- resmigazete.gov.tr — Yönetmelik değişiklikleri
- meb.gov.tr — MEB ana sayfası ve duyurular
Hazırlık Desteği
- Aday Öğretmenlik Online Quiz — Mevzuat ağırlıklı 20 soru
- Tam Rehber
- Mülakat Rehberi
- İtiraz ve Hak Rehberi
- KPSS Koçluk
Strateji Notu: Mevzuat blok 15 sorudan 13-15 doğru çıkarmak rasyonel hedef. Bu blokta atılan her doğru, eğitim bilimleri ve felsefede yapacağınız 1-2 hatayı telafi eder. Madde numaralarını ezberlemek değil, kavramsal bağlantıları kurmak çoktan seçmeli soruda işe yarar.