Sıfat (Ön Ad)

Sıfat (Ön Ad) Nedir?

Sıfat, isimleri niteleyen veya belirten sözcüklerdir. Sıfatlar tek başına kullanılmaz, mutlaka bir isimle birlikte kullanılır. İsimden önce gelir ve "Nasıl? Ne tür? Hangi? Kaç? Kaçıncı?" sorularına cevap verir.

1. Niteleme Sıfatları

İsimlerin rengini, biçimini, durumunu, karakterini bildiren sıfatlardır. "Nasıl?" sorusuna cevap verir.

• güzel çiçek → Çiçek nasıl? Güzel.
• kırmızı elbise → Elbise nasıl? Kırmızı.
• uzun yol, temiz oda, çalışkan öğrenci

2. Belirtme Sıfatları

İsimleri nitelemeyen, ancak onları belirli hâle getiren sıfatlardır. Dört gruba ayrılır:

a) İşaret Sıfatları

İsimleri işaret yoluyla belirten sıfatlardır: bu, şu, o, böyle, şöyle, öyle

• Bu kitap çok güzel.
• Şu çocuğu tanıyor musun?
• O ev satılık.

Dikkat: "Bu, şu, o" tek başına kullanılırsa zamir, isimle birlikte kullanılırsa sıfat olur.

b) Sayı Sıfatları

İsimlerin sayılarıyla ilgili bilgi verir:

• Asıl sayı sıfatı: beş elma, üç kalem, yüz lira
• Sıra sayı sıfatı: birinci sıra, üçüncü kez, onuncu yıl
• Üleştirme sayı sıfatı: ikişer elma, üçer kişi
• Kesir sayı sıfatı: yarım saat, çeyrek ekmek, yüzde beş pay

c) Belgisiz Sıfatlar

İsimleri kesin olmayan, belirsiz bir şekilde belirten sıfatlardır:

• birkaç kişi, bazı öğrenciler, her gün
• birçok kitap, hiçbir zaman, bütün insanlar
• kimi insanlar, herhangi bir yer

d) Soru Sıfatları

İsimleri soru yoluyla belirten sıfatlardır:

• Hangi okula gidiyorsun?
• Kaç kitap aldın?
• Nasıl bir ev istiyorsun?
• Ne renk seviyorsun?

3. Sıfatlarda Pekiştirme

Sıfatın anlamını güçlendirmek için yapılır. İki yöntemle oluşturulur:

a) m, p, r, s Harfleriyle Pekiştirme

İlk hecenin sonuna m, p, r, s harflerinden biri eklenerek yapılır:

• siyah → simsiyah
• mavi → masmavi
• beyaz → bembeyaz (p→b)
• sarı → sapsarı
• temiz → tertemiz
• düz → dümdüz (p→m)

b) Tekrar (İkileme) Yoluyla Pekiştirme

• uzun uzun → uzun uzun yollar
• güzel güzel → güzel güzel çiçekler

4. Sıfatlarda Küçültme

Sıfatın anlamını daraltmak veya yumuşatmak için yapılır:

• -cık, -cik: küçücük, minicik, ufacık
• -ce, -ca: büyükçe, uzunca, güzelce
• -(i)msi, -(i)mtrak: yeşilimsi, mavimtrak, sarımtrak

Sıfat-İsim Ayrımı

Bir sözcüğün sıfat mı isim mi olduğunu anlamak için:

• Tek başına kullanılıyorsa → isim
• Başka bir ismi niteliyorsa → sıfat

Örnek:

• "Güzel çok sübjektif bir kavramdır." → isim
• "Güzel bir ev aldık." → sıfat

Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar

• Sıfatlar, isimden önce gelir
• Aynı sözcük bağlama göre sıfat veya isim olabilir
• İşaret sıfatları ile işaret zamirleri karıştırılmamalı
• Pekiştirme yapılırken ünlü uyumuna dikkat edilmeli