🔬 Oral Patoloji

DUS Temel Bilimler • 10-12 Soru

Oral Patoloji, ağız boşluğu, çene kemikleri ve tükürük bezlerinin hastalıklarını inceler. Odontojenik kistler, tümörler ve premalign lezyonlar DUS sınavının en yoğun sorulan konularındandır.

🦷 Odontojenik Kistler

Gelişimsel (Developmental) Kistler

Kist	Kaynak	Özellikler
Dentigeröz Kist	Redüse mine epiteli	Gömülü dişin kronunu sarar, en sık 3. molar
Odontojenik Keratokist (OKK)	Dental lamina artıkları	Parakeratinize, yüksek rekürrens (%30), PTCH1 mutasyonu
Lateral Periodontal Kist	Dental lamina artıkları	Vital dişin kök yanında, premolar bölge
Gingival Kist (Erişkin)	Dental lamina artıkları	Yumuşak doku kisti, premolar-kanin bölgesi

İnflamatuar Kistler

Kist	Kaynak	Özellikler
Radiküler Kist	Malassez epitel artıkları	En sık kist (%60), devital diş kök ucunda
Rezidüel Kist	Radiküler kist artığı	Çekim sonrası kalan radiküler kist
Paradental Kist	Redüse mine epiteli	Kısmen sürmüş 3. molar, perikoronitis ilişkili

📊 OKK (Odontojenik Keratokist) Özellikleri

Histoloji: 6-10 hücre kalınlığında parakeratinize epitel, bazal hücrelerde palizat dizilimi
Genetik: PTCH1 tümör baskılayıcı gen mutasyonu
Gorlin Sendromu: Multipl OKK + bazal hücreli karsinomlar + iskelet anomalileri
Tedavi: Enükleasyon + Carnoy solüsyonu veya periferik ostektomi

🎯 Odontojenik Tümörler

Ameloblastom

En sık: Benign odontojenik tümör
Lokalizasyon: %80 mandibula posterior
Histoloji: Folliküler/pleksiform patern
Özellik: Lokal agresif, yüksek rekürrens
Radyoloji: Multiloküler "sabun köpüğü"
Tedavi: Rezeksiyon + güvenlik sınırı

Odontom

En sık: Odontojenik tümör (hamartom)
Tipleri: Kompleks ve Kompound
Kompound: Ön bölge, diş benzeri yapılar
Kompleks: Arka bölge, amorf kitle
Radyoloji: Radyoopak, keskin sınırlı
Tedavi: Basit enükleasyon yeterli

Diğer Odontojenik Tümörler

Tümör	Özellikler	Davranış
Adenomatoid Odontojenik Tümör	Genç kadın, anterior maksilla, gömülü diş	Benign, düşük rekürrens
Kalsifiye Epitelyal Odontojenik T. (Pindborg)	Mandibula posterior, amiloid birikimi	Lokal agresif
Ameloblastik Fibrom	Genç yaş, mandibula posterior	Benign, malign transformasyon riski
Sementoblastom	Vital diş köküne yapışık, ağrılı	Benign, diş ile birlikte çekim

⚠️ Premalign Lezyonlar

Lökoplaki

Beyaz yama, kazınamaz
Malign transformasyon: %1-18
Homojen tip daha az riskli
Speckled/verrüköz tip daha riskli
Sigara en önemli etken

Eritroplaki

Kırmızı kadifemsi yama
Malign transformasyon: %50+
En tehlikeli premalign lezyon
Biyopsi mutlaka yapılmalı
Çoğu zaten displazi/CIS içerir

Oral Submuköz Fibrozis

Betel/areka cevizi çiğneme
Ağız açıklığı kısıtlılığı
Malign transformasyon: %7-13
Güney Asya'da yaygın
Tedaviye yanıt düşük

🎗️ Oral Skuamöz Hücreli Karsinom

Risk Faktörleri ve Özellikler

Risk Faktörleri

Sigara, alkol, HPV (16,18), UV ışığı, kronik travma

En Sık Lokalizasyon

Dil lateral kenarı, ağız tabanı, alt dudak

Klinik Bulgular

Ülser, sert kitle, parestezi, disfaji, LAP

Prognoz

5 yıl sağkalım %50-60, erken tanı kritik

💧 Tükürük Bezi Hastalıkları

Tükürük Bezi Tümörleri

Tümör	Sıklık	Özellikler
Pleomorfik Adenom	En sık (%60-70)	Benign, parotis, yavaş büyüyen, malign transformasyon riski
Warthin Tümörü	2. sık benign	Parotis alt pol, bilateral %10, sigara ilişkili
Mukoepidermoid Karsinom	En sık malign	Parotis ve minör bezler, mukus-epidermoid hücreler
Adenoid Kistik Karsinom	2. sık malign	Perinöral invazyon, ağrılı, geç metastaz

⚠️ Önemli: "10'lar Kuralı" (Parotis Tümörleri)

%10 tüm baş-boyun tümörleri
%10 bilateral
%10 malign (parotis için)
Minör bezlerde malignite oranı %50'ye çıkar!

💡 DUS Sınavında Çıkabilecek Sorular

Radiküler ve dentigeröz kist arasındaki farklar nelerdir?
OKK'nin histolojik özellikleri ve rekürrens nedeni nedir?
Ameloblastomun radyolojik ve klinik özellikleri nelerdir?
En yüksek malign transformasyon riski hangi premalign lezyondadır?
En sık tükürük bezi tümörü hangisidir?
Gorlin sendromu hangi kist ile ilişkilidir?

Oral Patoloji

Bu Konuda