Temel Diş Hekimliği Bilimleri Yüksek 6-8 Soru
Dental Farmakoloji
Ders Notları | Konu Anlatımı | Formüller
Diş hekimliğinde kullanılan ilaçlar ve anestezikler
Bu Konuda
Alt Konu 6
Tahmini Soru 6-8
Önem Yüksek
💊 Dental Farmakoloji
DUS Temel Bilimler • 6-8 Soru
Dental Farmakoloji, diş hekimliğinde kullanılan ilaçların özellikleri, dozları, endikasyonları ve kontrendikasyonlarını kapsar. Lokal anestezikler, analjezikler ve antibiyotikler en sık sorulan konulardır.
💉 Lokal Anestezikler
Amid Tipi Lokal Anestezikler
| İlaç | Potens | Etki Süresi | Özellikler |
|---|---|---|---|
| Lidokain (%2) | 1x (referans) | 60-90 dk | Altın standart, en yaygın kullanılan |
| Artikain (%4) | 1.5x | 60-75 dk | Yüksek difüzyon, infiltrasyon için ideal |
| Mepivakain (%3) | 1x | 45-60 dk | Vazokonstriptör gerektirmez |
| Bupivakain (%0.5) | 4x | 4-8 saat | Uzun etkili, postop analjezi |
| Prilokain (%4) | 1x | 45-60 dk | Methemoglobinemi riski (yüksek doz) |
📊 Maksimum Dozlar
- Lidokain: 4.4 mg/kg (vazok. ile 7 mg/kg)
- Artikain: 7 mg/kg
- Mepivakain: 4.4 mg/kg
- Bupivakain: 1.3 mg/kg
- Prilokain: 6 mg/kg
⚠️ Lokal Anestezik Toksisitesi
- Erken: Metal tadı, kulak çınlaması, görme bozukluğu
- SSS: Tremor, konvülziyon, bilinç kaybı
- KVS: Hipotansiyon, bradikardi, arrest
- Tedavi: O2, antikonvülzan, lipid emülsiyon
💊 Analjezikler
NSAİİ (Non-Steroid Antiinflamatuar İlaçlar)
| İlaç | Doz | Özellikler |
|---|---|---|
| İbuprofen | 400-600 mg/6-8 saat | Dental ağrıda ilk tercih, GİS tolerans iyi |
| Naproksen | 250-500 mg/12 saat | Uzun etkili, günde 2 doz yeterli |
| Diklofenak | 50 mg/8-12 saat | Güçlü analjezi, KVS riski dikkat |
| Etodolak | 200-400 mg/6-8 saat | COX-2 selektif, GİS güvenliği iyi |
📋 NSAİİ Kontrendikasyonları
- Aktif peptik ülser veya GİS kanaması
- Ciddi böbrek yetmezliği
- Aspirin alerjisi / astım
- 3. trimester gebelik
- Antikoagülan kullanan hastalar (dikkat)
Parasetamol (Asetaminofen)
- 500-1000 mg/4-6 saat (max 4g/gün)
- Antiinflamatuar etkisi yok
- GİS ve KVS güvenli
- Hepatotoksisite riski (yüksek doz)
- NSAİİ ile kombine edilebilir
Opioidler (Dikkatli Kullanım)
- Kodein: 30-60 mg/4-6 saat
- Tramadol: 50-100 mg/4-6 saat
- Bağımlılık riski yüksek
- Sadece şiddetli ağrıda
- NSAİİ yetersiz kaldığında
🦠 Antibiyotikler
Dental Enfeksiyonlarda Antibiyotik Seçimi
| İlaç | Doz | Endikasyon |
|---|---|---|
| Amoksisilin | 500 mg x 3/gün | İlk tercih, periodontal/periapikal enfeksiyon |
| Amoksisilin-Klavulanat | 625 mg x 2/gün | Dirençli enfeksiyonlar, beta-laktamaz (+) |
| Klindamisin | 150-300 mg x 4/gün | Penisilin alerjisi, kemik penetrasyonu iyi |
| Metronidazol | 500 mg x 3/gün | Anaerobik enfeksiyonlar, ANUG, perikoronitis |
| Azitromisin | 500 mg ilk gün, 250 mg/gün | Penisilin alerjisi, tek doz profilaksi |
⚠️ İnfektif Endokardit Profilaksisi
Standart Rejim
Amoksisilin 2g oral, işlemden 30-60 dk önce
Penisilin Alerjisi
Klindamisin 600 mg veya Azitromisin 500 mg
Endikasyonlar
Prostetik kapak, önceki İE, konjenital kalp hast.
⚠️ İlaç Etkileşimleri
Önemli İlaç Etkileşimleri
| Dental İlaç | Etkileşim | Sonuç |
|---|---|---|
| NSAİİ + Warfarin | Antikoagülan etkiyi artırır | Kanama riski artar |
| Metronidazol + Alkol | Disülfiram benzeri reaksiyon | Bulantı, kusma, taşikardi |
| Epinefrin + β-bloker | α-adrenerjik etki artar | Hipertansiyon, bradikardi |
| Eritromisin + Karbamazepin | CYP3A4 inhibisyonu | Karbamazepin toksisitesi |
💡 DUS Sınavında Çıkabilecek Sorular
- Lokal anestezik maksimum dozları nelerdir?
- Penisilin alerjisi olan hastada hangi antibiyotik tercih edilir?
- NSAİİ kontrendikasyonları nelerdir?
- İnfektif endokardit profilaksisinde doz ve ilaç seçimi nasıldır?
- Metronidazol alkol etkileşimi nedir?
- En uzun etkili lokal anestezik hangisidir?
💡 Önemli Noktalar
- ✓ Lokal anestezik tipleri ve dozları
- ✓ Dental enfeksiyonlarda antibiyotik seçimi
- ✓ NSAİİ kullanımı
- ✓ Sistemik hastalıklarda ilaç etkileşimleri
Alt Konular
- Lokal Anestezikler
- Analjezikler
- Antibiyotikler
- Antienflamatuvarlar
- Sedasyon ve Genel Anestezi
- İlaç Etkileşimleri