Son Güncellema: 13 Mayıs 2026 | Kaynak: DSM-5-TR, APA, NIMH
Neden Karıştırılır?
DEHB ve anksiyete (kaygı bozuklukları) belirti açısından örtüşür. Yanlış tanı = yanlış tedavi = işe yaramaz/zararlı. Lisanslı uzman değerlendirmesi şart.
Ortak Belirtiler
- Dikkat sapması / konsantrasyon zorluğu
- Huzursuzluk / yerinde duramama
- Uyku problemleri
- Görev tamamlayamama
- Akademik düşüş
- Düşük öz saygı
Ayırıcı Belirtiler
| Belirti | DEHB | Anksiyete |
|---|---|---|
| Dikkat | Sıkılma, ilgi çekici şeyde aşırı odak | Kaygıyla dikkat dağılması |
| Huzursuzluk | Fiziksel hareket ihtiyacı | İçsel gerginlik + endişe |
| Uyku | Uyumakta zorlanma (zihin aktif) | Endişe nedeniyle uyumakta zorlanma |
| Görev kaçınma | Sıkıcı bulunca, sürekli | Başarısızlık korkusu nedeniyle |
| Düşünce | Çoklu, sıçrayan | Tekrarlayan endişe (rumination) |
| Başlangıç | 12 yaş öncesi (DEHB) | Herhangi yaş |
| Süreklilik | Her ortamda sürekli | Tetikleyici durumlarda |
| Fizyolojik | Genelde yok | Kalp çarpıntısı, terleme, mide |
Eş Tanı (Comorbidity)
DEHB tanılı çocukların %30-40'ında anksiyete eş tanı (NIMH 2021). İki tanı birlikte de olabilir. Belirtiler:
- DEHB belirtileri belirgin
- + aşırı endişe, mükemmeliyetçilik, sosyal kaygı
- + somatik şikayetler (mide, baş ağrısı)
Bu durumda iki tedavi paralel: DEHB için (ortam düzenlemesi, BDT, gerektiğinde ilaç) + Anksiyete için (BDT, mindfulness, gevşeme).
Doğru Değerlendirme Süreci
- Pediatri — fiziksel + temel taramalar
- Çocuk-ergen psikiyatristi — klinik tanı
- Klinik psikolog — Conners DEHB ölçeği + Beck/Spence kaygı ölçekleri
- RAM (Rehberlik Araştırma Merkezi) — okul gözlem
- Aile + öğretmen formları — çoklu ortam değerlendirmesi
- Diferansiyel tanı — DEHB / anksiyete / depresyon / öğrenme güçlüğü ayırımı
Yanlış Tedavi Riskleri
- Anksiyetiye DEHB ilacı → kaygı artışı (stimülan etkisi)
- DEHB'ye sadece SSRI → dikkat sorunu sürer
- Anksiyetiye yalnız davranışsal — DEHB de varsa yetersiz
Bu içerik ilaç tavsiyesi DEĞİL. Sadece çocuk-ergen psikiyatristi karar verir.