Tüzel Kişiler

Dernek, Vakıf ve Ticaret Şirketleri

Konu Özeti

Tüzel kişiler, hukuk düzenince kişilik tanınan örgütlü yapılardır. HMGS sınavında 3-4 soru gelir.

1. Tüzel Kişiler Genel Bakış

TMK m. 47: "Başlıbaşına bir varlığı olmak üzere örgütlenmiş kişi toplulukları ve belli bir amaca özgülenmiş olan bağımsız mal toplulukları, kendileri ile ilgili özel hükümler uyarınca tüzel kişilik kazanırlar."

Tüzel Kişi Türü	Özellik	Örnekler
Kişi Toplulukları	İnsanların bir araya gelmesi	Dernek, şirket, sendika
Mal Toplulukları	Malların tahsis edilmesi	Vakıf

Tüzel Kişiliğin 3 Unsuru:

1. Örgütlenme: Belirli bir yapıya sahip olma
2. Sürekli ve Belirli Amaç: Kalıcı hedef
3. Bağımsız Varlık: Kuruculardan ayrı kişilik

2. Dernekler

TMK m. 56: "Dernek; gerçek veya tüzel en az yedi kişinin kazanç paylaşma dışında belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere, bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmek suretiyle oluşturdukları, tüzel kişiliğe sahip kişi topluluklarıdır."

Dernek Kurma Şartları:

En az 7 kişi (gerçek veya tüzel)
Fiil ehliyetine sahip olma
Kazanç paylaşma amacı olmama
Önceden izin almaya gerek yok (TMK m. 56/2)
Tüzel kişilik kazanma: İç İşleri Bakanlığı'na başvuru

Organları:

Genel Kurul: En yüksek karar organı
Yönetim Kurulu: Derneği temsil ve idare
Denetim Kurulu: Mali denetim

3. Vakıflar

TMK m. 101: "Vakıf; gerçek veya tüzel kişilerin yeterli mal ve hakları belirli ve sürekli bir amaca özgülemeleriyle oluşan tüzel kişiliğe sahip mal topluluklarıdır."

Vakıf Özellikleri:

Mal topluluğu niteliğindedir (üyesi yoktur)
Yeterli mal tahsisi gerekir
Mahkeme nezdinde tescil ile tüzel kişilik kazanır
Amacı değiştirilemez (ancak amaç değişikliği davası açılabilir)
Siyasi partiler, sendikalar, şirketler vakıf kurabilir

Özellik	Dernek	Vakıf
Nitelik	Kişi topluluğu	Mal topluluğu
Kuruluş	En az 7 kişi	Mal tahsisi
Tescil	İç İşleri Bakanlığı	Mahkeme
Üyelik	Var	Yok

4. Ticaret Şirketleri

TTK m. 124: Kollektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketleri ticaret şirketi olarak kabul edilir. Ticaret şirketleri tüzel kişiliğe sahiptir (TTK m. 125).

Ticaret Şirketi Türleri:

Şirket Türü	Kategori	Özellik
Kollektif Şirket	Şahıs Şirketi	Ortaklar sınırsız sorumlu
Komandit Şirket	Şahıs Şirketi	Komandite: sınırsız, Komanditer: sınırlı
Limited Şirket	Sermaye Şirketi	Max 50 ortak, sınırlı sorumluluk
Anonim Şirket	Sermaye Şirketi	Sermaye paylara bölünür, borsa
Kooperatif	Sui Generis	Değişir ortaklı, sosyal amaç

Limited Şirket Özellikleri:

1 veya daha fazla gerçek/tüzel kişi kurabilir
Ortaklar sadece esas sermaye paylarını ödemekle yükümlü
Ortak sayısı 50'yi aşamaz
Şirket borçlarından ortaklar sorumlu değil

5. Tüzel Kişilerin Hak Ehliyeti

TMK m. 48: "Tüzel kişiler, cins, yaş, hısımlık gibi yaradılış gereği insana özgü niteliklere bağlı olanlar dışındaki bütün haklara ve borçlara sahiptirler."

Tüzel Kişilerin Sahip Olamayacağı Haklar:

Evlenme hakkı
Velayet hakkı
Kişilik hakları (sınırlı)
Yaşam hakkı, sağlık hakkı

HMGS'de Çıkabilecek Sorular

Dernek ile vakıf arasındaki fark nedir?

Cevap: Dernek kişi topluluğu (en az 7 kişi), vakıf mal topluluğudur (mal tahsisi ile kurulur).

Limited şirkette ortak sayısı kaç olabilir?

Cevap: Maksimum 50 ortak (TTK). Ortaklar sadece sermaye paylarını ödemekle yükümlüdür.

Ticari İşletme

Bu Konuda