Sigorta Hukuku
Sigorta sözleşmesi, sigorta türleri ve tazminat
📋 Sigorta Sözleşmesi Nedir?
Sigorta sözleşmesi, sigortacının bir prim karşılığında, kişinin para ile ölçülebilir bir menfaatini zarara uğratan tehlikenin (riziko) gerçekleşmesi hâlinde zararı tazmin etmeyi ya da kişinin hayat süresiyle ilgili olaylarda belirli bir parayı ödemeyi üstlendiği sözleşmedir (TTK md. 1401). Sigorta, riskin sigortacıya aktarılmasıdır.
1. Sigorta Türleri
| Tür | Özellik |
|---|---|
| Zarar sigortaları (mal ve sorumluluk sigortaları) | Gerçek zarar ödenir; tazminat ilkesi uygulanır. Sigortalı sigortadan zenginleşemez. |
| Can sigortaları (hayat, kaza, hastalık) | Sözleşmede belirlenen tutar ödenir; bunlar meblağ sigortasıdır ve tazminat ilkesi uygulanmaz. |
2. Tazminat İlkesi ve Halefiyet
- Aşkın sigorta: Sigorta bedeli sigorta değerini aşsa da sigortalıya gerçek zarardan fazlası ödenmez.
- Eksik sigorta: Sigorta bedeli sigorta değerinden düşükse, aksi kararlaştırılmadıkça zarar bu oranda karşılanır.
- Çifte sigorta: Aynı menfaat birden fazla sigortacıya sigorta ettirilse de sigortalı toplamda zararından fazlasını alamaz.
- Halefiyet (rücu): Zarar sigortalarında tazminatı ödeyen sigortacı, ödediği oranda sigortalının zarardan sorumlu üçüncü kişiye karşı haklarına halef olur. Can sigortalarında halefiyet yoktur.
3. Tarafların Yükümlülükleri ve Zamanaşımı
- Beyan yükümlülüğü: Sigorta ettiren, sözleşme yapılırken bildiği ve rizikonun değerlendirilmesinde önemli olan bütün hususları sigortacıya bildirmelidir.
- Prim: Aksi kararlaştırılmadıkça sigortacının sorumluluğu primin veya ilk taksidin ödenmesiyle başlar.
- Rizikonun bildirilmesi: Riziko gerçekleşince sigortacıya gecikmeksizin bildirilmelidir.
- Zamanaşımı: Sigorta sözleşmesinden doğan istemler, tazminat veya bedelin muaccel olduğu tarihten itibaren 2 yılda; her hâlde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren 6 yılda zamanaşımına uğrar.
- Zorunlu sigortalar: Karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortası ve zorunlu deprem sigortası bunun başlıca örnekleridir.
⚠️ Sık Karıştırılanlar
- Tazminat ilkesi zarar sigortalarında uygulanır; can sigortaları meblağ sigortasıdır.
- Halefiyet zarar sigortalarına özgüdür.
- Sigortanın amacı kazanç değil, riskin aktarılmasıdır.
🎯 HMGS'de Çıkabilecek Sorular
- Mal sigortası ile can sigortası arasındaki fark nedir?
- Aşkın, eksik ve çifte sigortada tazminat nasıl belirlenir?
- Sigortacının halefiyeti hangi sigortalarda söz konusudur?
- Sigorta sözleşmesinden doğan istemler kaç yılda zamanaşımına uğrar?