Motor ne iş yapar?
Otomobillerde kullanılan içten yanmalı motor, yakıtın yanmasıyla açığa çıkan ısı enerjisini hareket (mekanik) enerjisine dönüştürür. Silindir içinde yanan karışım pistonu iter; pistonun doğrusal hareketi biyel kolu aracılığıyla krank milinde dönme hareketine çevrilir.
Dört zamanlı çevrim
| Zaman | Ne olur? |
|---|---|
| 1. Emme | Piston aşağı iner, emme supabı açıktır; silindire hava (benzinli motorda hava-yakıt karışımı) dolar. |
| 2. Sıkıştırma | Supaplar kapalıdır; piston yukarı çıkarak karışımı sıkıştırır. |
| 3. Ateşleme (iş) | Sıkışan karışım yanar, genişleyen gazlar pistonu aşağı iter. Motorun güç ürettiği tek zaman budur. |
| 4. Egzoz | Egzoz supabı açılır; piston yukarı çıkarak yanmış gazları dışarı atar. |
Benzinli ve dizel motor farkı
| Benzinli motor | Dizel motor | |
|---|---|---|
| Ateşleme | Sıkıştırılan karışım bujinin kıvılcımıyla ateşlenir. | Sıkıştırılarak çok ısınan havanın üzerine püskürtülen yakıt kendiliğinden tutuşur; buji yoktur. |
| Soğuk çalıştırma | Doğrudan çalıştırılır. | Kızdırma bujileri yanma odasını ısıtır; gösterge panelindeki kızdırma ışığı sönünce motor çalıştırılır. |
Motorun ana parçaları
- Silindir bloğu ve silindir kapağı: motorun gövdesi; yanma silindirlerde olur.
- Piston, biyel ve krank mili: yanma basıncını dönme hareketine çevirir.
- Volan: krank miline bağlı ağır disktir; dönüşü dengeler, debriyaj ve marş motoru ile birlikte çalışır.
- Kam (eksantrik) mili ve supaplar: emme ve egzoz supaplarını zamanında açıp kapatır.
- Triger kayışı veya zinciri: krank mili ile kam milinin uyumlu dönmesini sağlar. Değişim zamanı geçen triger kayışı koparsa motor ciddi hasar görebilir; bu yüzden üreticinin önerdiği kilometre ya da sürede değiştirilir.
Sınav ipucu: "Dizel motorda yakıt nasıl ateşlenir?" sorusunda buji içeren seçenekler yanlıştır; doğru cevap sıkıştırma ısısıdır.
📌 Bu konuda akılda tut
- ✓Motor ısı enerjisini hareket enerjisine çevirir.
- ✓Dört zaman sırasıyla emme, sıkıştırma, ateşleme (iş) ve egzozdur.
- ✓Güç yalnız ateşleme (iş) zamanında üretilir.
- ✓Benzinli motorda ateşlemeyi buji, dizel motorda sıkıştırma ısısı sağlar.
- ✓Triger kayışı krank ve kam milinin uyumunu sağlar; zamanında değiştirilir.
⚠️ Sık yapılan hatalar
- ✗Dizel motorda buji olduğunu sanmak.
- ✗Kızdırma ışığı sönmeden dizel motoru çalıştırmaya çalışmak.
- ✗Zamanların sırasını karıştırmak.
📝 Örnek soru
Dört zamanlı motorda gücün üretildiği zaman hangisidir?
- A) Emme
- B) Sıkıştırma
- C) Ateşleme (iş)
- D) Egzoz
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: C. Yanan karışımın genişleyerek pistonu itmesi ateşleme (iş) zamanında olur; diğer zamanlarda güç üretilmez.
MEB, ehliyet e-sınavında sorulan soruları ve cevap anahtarını yayımlamaz. Bu sitedeki sorular Rehber Panda tarafından sınav formatına uygun olarak özgün hazırlanmıştır; MEB soruları değildir.