Güç aktarma organları
Motorda üretilen hareket; debriyaj, vites kutusu, (arkadan itişli araçlarda) kardan mili, diferansiyel ve akslar üzerinden tekerleklere iletilir.
- Debriyaj: motor ile vites kutusu arasındaki bağlantıyı istendiğinde keser ya da kurar; kalkışta ve vites değiştirirken kullanılır. Ayağı debriyaj pedalı üzerinde tutarak sürmek ve uzun süre yarım debriyaj kullanmak balataları aşındırır.
- Vites kutusu: motorun gücünü yol ve yük durumuna göre tekerleklere uygun hız ve çekiş gücüyle aktarır; geri gitmeyi sağlar. Düşük viteste çekiş gücü yüksek, hız düşüktür.
- Kardan mili: arkadan itişli araçlarda hareketi vites kutusundan arka aksa taşır.
- Diferansiyel: virajlarda dış tekerleğin iç tekerlekten daha hızlı dönmesini sağlar; böylece araç virajı kaymadan döner.
Fren sistemi
| Fren | Kullanımı |
|---|---|
| Servis (ayak) freni | Seyir halinde aracı yavaşlatmak ve durdurmak için kullanılır; çoğunlukla hidroliktir. |
| El (park) freni | Duran aracı sabit tutar; park ederken ve yokuşta kalkışta kullanılır. |
| Motor freni | Uzun yokuş inişlerinde düşük viteste gaz kesilerek motorun aracı frenlemesidir; ayak frenini aşırı ısınmaktan korur. |
Uzun inişlerde sürekli ayak freni kullanmak balataları ve fren hidroliğini aşırı ısıtır; frenin tutmaması (fren kaçırma) tehlikesi doğar. Bu yüzden inişte uygun düşük vites seçilir.
Fren hidroliği seviyesi düzenli kontrol edilir; fren pedalının boşa düşmesi ya da süngerleşmesi, hidrolik kaçağının veya havalanmanın belirtisi olabilir. Aşınan fren balataları zamanında değiştirilir.
ABS (kilitlenme önleyici fren sistemi)
ABS, ani ve sert frenlemede tekerleklerin kilitlenmesini önler; böylece sürücü fren yaparken direksiyon hâkimiyetini korur ve engelden kaçabilir. ABS'li araçta acil durumda fren pedalına sürekli ve kuvvetle basılır; pedaldaki titreşim normaldir, fren pompalanmaz.
📌 Bu konuda akılda tut
- ✓Debriyaj motor ile vites kutusu arasındaki bağlantıyı keser ve kurar.
- ✓Diferansiyel virajda dış tekerleğin iç tekerlekten hızlı dönmesini sağlar.
- ✓Uzun inişlerde motor freni (düşük vites) kullanılır.
- ✓El freni duran aracı sabit tutar.
- ✓ABS tekerleklerin kilitlenmesini önler, direksiyon hâkimiyetini korur.
- ✓ABS'li araçta acil frende pedala sürekli ve kuvvetle basılır.
⚠️ Sık yapılan hatalar
- ✗Ayağı debriyaj pedalında dinlendirmek.
- ✗Uzun yokuş inişini boş viteste ya da sürekli ayak freniyle yapmak.
- ✗ABS'li araçta frene pompalayarak basmak.
📝 Örnek soru
Virajlarda dış tekerleğin iç tekerlekten daha hızlı dönmesini sağlayan parça hangisidir?
- A) Debriyaj
- B) Diferansiyel
- C) Kardan mili
- D) Volan
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: B. Diferansiyel, virajda daha uzun yol alan dış tekerleğin daha hızlı dönmesine imkân verir.
MEB, ehliyet e-sınavında sorulan soruları ve cevap anahtarını yayımlamaz. Bu sitedeki sorular Rehber Panda tarafından sınav formatına uygun olarak özgün hazırlanmıştır; MEB soruları değildir.