🦷 Endodonti

DUS Restoratif Bilimler • 12-15 Soru

Endodonti, diş pulpası ve periapikal dokuların hastalıklarının tanı, önleme ve tedavisiyle ilgilenen diş hekimliği dalıdır. DUS sınavında en çok soru gelen konulardan biridir.

📋 Pulpa Hastalıkları

Hastalık	Semptomlar	Tanı	Tedavi
Reversible Pulpitis	Kısa süreli ağrı, uyaran kalkınca geçer	Soğuk (+), EPT (+), normal periapikal	Etiyolojinin giderilmesi, dolgu
Irreversible Pulpitis	Spontan, uzun süreli, gece artan ağrı	Soğuk (+/++), EPT (+), perküsyon (-/+)	Kök kanal tedavisi
Pulpa Nekrozu	Ağrısız veya hafif hassasiyet	Soğuk (-), EPT (-), renk değişikliği	Kök kanal tedavisi
Pulpa Kalsifikasyonu	Genellikle asemptomatik	Radyografik (daralma), EPT (+/-)	Semptomatikse KKT

🔬 Periapikal Hastalıklar

Akut Apikal Periodontitis

Şiddetli perküsyon hassasiyeti
Diş hafifçe yükselmiş hissedilir
Radyografide normal veya hafif genişleme
Vital veya non-vital pulpa

Kronik Apikal Periodontitis

Genellikle asemptomatik
Radyografide periapikal radyolüsensi
Apikal granülom veya radiküler kist
Non-vital pulpa

Akut Apikal Abse

Şiddetli ağrı, şişlik
Palpasyonda fluktuan
Sistemik semptomlar (ateş, lenfadenopati)
Drenaj + Antibiyotik + KKT

Kronik Apikal Abse

Fistül varlığı (sinus tract)
Asemptomatik veya hafif ağrı
Pürülan akıntı
Gutta-percha ile tracing

🔍 Endodontik Tanı Testleri

Test	Yöntem	Değerlendirme
Soğuk Testi	Etil klorür, CO₂ kar, soğuk su	Normal yanıt, abartılı yanıt, yanıt yok
Sıcak Testi	Isıtılmış gutta-percha, sıcak su	İrreversible pulpitiste şiddetli ağrı
EPT (Elektrik Pulpa Testi)	Elektrik stimülasyonu	Sinir liflerini test eder, kan akışını değil
Perküsyon Testi	Ayna sapı ile vertikal/horizontal vurma	Periapikal veya periodontal patolojiyi gösterir
Palpasyon Testi	Apikal bölgeye parmakla baskı	Şişlik, hassasiyet, fluktuan
Isırma Testi	Tooth Slooth, pamuk rulo	Çatlak diş sendromu tanısı

📐 Working Length Belirleme

Working Length Yöntemleri

1. Radyografik Yöntem

Ingle yöntemi
Apeks - 1mm
Paralel teknik tercih edilir

2. Elektronik Apeks Bulucu

İmpedans ölçümü
%90+ doğruluk
Root ZX, Propex II

3. Anatomik Referanslar

Ortalama diş boyları
Apikal konstriksiyon (0.5-1mm)
Kağıt kon ile kontrol

🔧 Kök Kanal Preparasyonu

Step-Back Tekniği

Master apikal file (MAF) belirlenir
MAF'tan 3-4 numara büyük eğelere çıkılır
Her numara 1mm kısa kullanılır
Koronal genişletme yapılır
MAF ile apikal temizlik

Apikal 1/3 şekillendirmesinden başlar

Crown-Down Tekniği

Orifis genişletilir (Gates Glidden)
Büyük eğelerle koronal 1/3
Orta 1/3 şekillendirilir
Apikal 1/3 son işlenir
WL doğrulanır

Debris'i koronale taşımaz, daha güvenli

⚠️ Döner Alet Sistemleri

NiTi Özellikleri:	Süperelastik, şekil hafızalı, eğik kanallarda avantajlı
ProTaper:	Değişken taper, S1-S2 (shaping), F1-F5 (finishing)
WaveOne:	Tek eğe sistemi, resiprokal hareket
Reciproc:	M-Wire alaşım, tek kullanımlık

💧 İrrigasyon Protokolleri

İrrigant	Konsantrasyon	Etki	Not
NaOCl (Sodyum Hipoklorit)	%0.5-5.25	Organik doku çözücü, antibakteriyel	En yaygın, smear layer'ı kaldırmaz
EDTA	%17	Şelatör, smear layer kaldırır	1-3 dk final irrigasyon
Klorheksidin	%2	Antibakteriyel, substantivite	NaOCl ile karıştırılmaz (presipitat)
Sitrik Asit	%10	Smear layer kaldırır	EDTA alternatifi

📌 İrrigasyon Aktivasyon Yöntemleri

PUI (Passive Ultrasonic)

Ultrasonik titreşimle aktivasyon

EndoActivator

Sonik aktivasyon sistemi

PIPS/Er:YAG

Lazer aktivasyonu

XP-endo Finisher

Mekanik aktivasyon

🔒 Kök Kanal Dolgusu (Obtürasyon)

Lateral Kondensasyon

En yaygın kullanılan teknik
Master kon + aksesuar konlar
Spreader ile kondensasyon
Kanal pat ile birlikte
Öğrenmesi kolay, güvenilir

Vertikal Kondensasyon

Sıcak gutta-percha tekniği
Schilder tekniği
Plugger ile apikal yönde
3D dolgu, lateral kanal dolumu
Down-pack + back-fill

Termoplastik Sistemler

Obtura II/III (enjeksiyon)
BeeFill, Elements
GuttaCore (taşıyıcı bazlı)
Hızlı, homojen dolgu

Kanal Patları (Sealers)

Çinko Oksit Öjenol:	Tubli-Seal, Pulp Canal Sealer - Antibakteriyel, yavaş set
Kalsiyum Hidroksit:	Sealapex, Apexit - Antibakteriyel, rezorbe olabilir
Rezin Bazlı:	AH Plus, AH 26 - Düşük çözünürlük, iyi adezyon
Silikon Bazlı:	RoekoSeal, GuttaFlow - Ekspansiyon, boyutsal stabilite
Biokeramik:	EndoSequence BC, TotalFill - Biyoaktif, hidrofilik

⚠️ Endodontik Komplikasyonlar

🔴 İntraoperatif

Eğe kırılması
Perforasyon (furkasyon, lateral)
Ledge oluşumu
Zip ve elbow
NaOCl kazası
Aşırı enstrümantasyon

🟡 Postoperatif

Flare-up
Yetersiz dolgu
Taşkın dolgu
Vertikal kök kırığı
Persistan enfeksiyon

📌 Perforasyon Tedavisi

Tedavi seçenekleri: MTA, Biodentine, CEM Cement
Prognoz faktörleri: Lokalizasyon (apikal > koronal), boyut, zaman, kontaminasyon
Furkasyon perforasyonu: Doğrudan MTA ile onarım, internal matrix kullanımı

🔄 Retreatment

Retreatment Endikasyonları

Persistan semptomlar veya periapikal lezyon
Yetersiz kök kanal dolgusu
Atlanmış kanal
Koronal sızıntı
Radyografide yeni veya büyüyen lezyon

Gutta-percha Uzaklaştırma Yöntemleri

Isı
Sıcak plugger, Touch'n Heat

Solventler
Kloroform, ökaliptol, ksilen

Mekanik
ProTaper Retreatment, H-file

Ultrasonik
Post, kırık alet çıkarımı

📝 DUS Sınavında Çıkabilecek Sorular

Pulpa hastalıklarının tanı testleri ve tedavi protokolleri
Working length belirleme yöntemleri ve elektronik apeks bulucu
Crown-down ve step-back tekniklerinin karşılaştırılması
İrrigasyon solüsyonlarının özellikleri ve kullanım sıraları
NaOCl ve EDTA'nın etki mekanizmaları
Obtürasyon teknikleri ve kanal patlarının özellikleri
Perforasyon tedavisinde MTA ve Biodentine kullanımı
Retreatment endikasyonları ve gutta-percha uzaklaştırma

Endodonti

Bu Konuda