🦷 Çürükoloji ve Koruyucu Diş Hekimliği

DUS Klinik Restoratif • 8-10 Soru

Konu Özeti: Diş çürüğü dünya genelinde en yaygın kronik hastalıklardan biridir. Çürük etiyolojisi, risk değerlendirmesi, koruyucu önlemler ve minimal invaziv tedavi yaklaşımları DUS'ta en çok sorulan konulardandır.

🔬 Çürük Etiyolojisi

Keyes Üçgeni (Klasik Model)

🦠 Mikroorganizma

S. mutans, Lactobacillus

🦷 Konak (Diş)

Mine yapısı, morfoloji

🍬 Substrat

Fermente karbonhidratlar

💡 Güncel Model (Newbrun): Keyes üçgenine ZAMAN faktörü de eklenmiştir. Çürük oluşumu için bu 4 faktörün eş zamanlı bulunması gerekir.

Kariojenik Bakteriler

Bakteri	Özellik	Çürük Tipi
Streptococcus mutans	Asit üretimi, glukan sentezi, asit toleransı	Mine çürüğü (başlatıcı)
Lactobacillus	Yüksek asit üretimi, düşük pH toleransı	Dentin çürüğü (ilerletici)
Actinomyces	Kök yüzeyi kolonizasyonu	Kök çürüğü

📊 Çürük Sınıflandırması - ICDAS

Kod	Tanım	Tedavi
0	Sağlıklı	-
1	Kurutunca beyaz lezyon görülür	Remineralizasyon
2	Islakken beyaz lezyon görülür	Remineralizasyon/Fissür örtücü
3	Mine kırılması (kavitesiz)	Koruyucu rezin restorasyon
4	Dentin gölgesi (mine altı)	Restoratif tedavi
5	Belirgin kavite, dentin görülür	Restoratif tedavi
6	Geniş kavite (pulpa yakın)	Kapsamlı restorasyon

⚠️ Çürük Risk Değerlendirmesi

🔴 Yüksek Risk Faktörleri

Son 3 yılda ≥3 çürük
Kserostomi (ağız kuruluğu)
Ortodontik aparey
Yüksek S. mutans/Lactobacillus
Düşük sosyoekonomik düzey
Sık şekerli gıda tüketimi

🟢 Koruyucu Faktörler

Düzenli florür kullanımı
Normal tükürük akışı
Düzenli diş hekimi kontrolü
Günde 2x fırçalama
Dengeli beslenme
Fissür örtücü varlığı

💎 Florür ve Remineralizasyon

Florür Etki Mekanizmaları

1. Remineralizasyon

Demineralize alanların onarımını hızlandırır, florapatit oluşumu

2. Demineralizasyonu Engelleme

Asit saldırısına karşı mine direncini artırır

3. Antibakteriyel

Bakteri enzimlerini inhibe eder (enolaz, fosfofruktokinaz)

Florür Konsantrasyonları

Uygulama	Konsantrasyon	Endikasyon
Diş macunu (çocuk)	500-1000 ppm	0-6 yaş, günlük kullanım
Diş macunu (yetişkin)	1000-1500 ppm	Günlük kullanım
Yüksek florürlü macun	5000 ppm	Yüksek çürük riski, reçeteli
Florür verniği	22,600 ppm (%5 NaF)	Profesyonel uygulama, 3-6 ayda bir
APF jeli	12,300 ppm (%1.23)	Profesyonel, seramik restorasyonda kaçın
Gargara (%0.05 NaF)	225 ppm	Günlük ev kullanımı

⚠️ Florür Toksisitesi: Akut toksik doz 5 mg/kg, ölümcül doz 32-64 mg/kg. Küçük çocuklarda florürlü macun miktarı sınırlandırılmalı (pirinç/bezelye tanesi kadar).

🛡️ Fissür Örtücüler

Rezin Bazlı Örtücüler

Bis-GMA/UDMA matriks
Daha iyi retansiyon
Aşınmaya dayanıklı
Nem hassasiyeti (izolasyon kritik)
Florür salımı yok

Cam İyonomer Örtücüler

Florür salınımı ve reşarjı
Kimyasal bağlanma
Daha düşük retansiyon
Nem toleransı daha iyi
Düşük aşınma direnci

Fissür Örtücü Endikasyonları

Yeni süren daimi molarlar: Sürmeden sonra ilk 2 yıl en kritik dönem
Yüksek çürük riskli hastalar: Ortodontik tedavi, kserostomi
Derin ve retantif fissürler: V ve U tipi fissürler risk altında
Kontralateral dişte çürük: Predispozisyon göstergesi

🎯 Minimal İnvaziv Diş Hekimliği

Yaklaşım	Açıklama	Endikasyon
Remineralizasyon	Florür, CPP-ACP, kazein fosfopeptid	Beyaz nokta lezyonları (ICDAS 1-2)
Resin İnfiltrasyon (Icon)	Düşük viskoziteli rezin infiltrasyonu	Proksimal beyaz lezyon, mine sınırlı
Koruyucu Rezin Restorasyon	Çürük temizliği + fissür örtücü	Mine-dentin sınırında çürük
SDF (Gümüş Diamin Florür)	Çürük durdurucu, %38 SDF	Çocuklar, yaşlılar, kooperasyon güç

📝 DUS Sınavında Çıkabilecek Sorular

Keyes üçgeni bileşenleri ve çürük oluşum mekanizması
ICDAS kodlarına göre tedavi yaklaşımları
Florür preparatlarının konsantrasyonları ve endikasyonları
S. mutans ve Lactobacillus'un çürük oluşumundaki rolleri
Fissür örtücü endikasyonları ve uygulama teknikleri
Remineralizasyon tedavisi ve CPP-ACP etki mekanizması
Çürük risk değerlendirmesi (CAMBRA) kriterleri
SDF (Silver Diamine Fluoride) kullanım alanları

Çürükoloji ve Koruyucu Diş Hekimliği

Bu Konuda