Sabit Protezler
Ders Notları | Konu Anlatımı | Formüller
Kron, köprü ve adeziv protezler
Bu Konuda
🦷 Sabit Protezler
Kron, köprü protezleri ve adeziv restorasyonlar - DUS Protetik
📋 Konu Özeti
Sabit protezler, ağızdan çıkarılamayan, dişlere veya implantlara simante edilen restorasyonlardır. Tek kron protezleri, köprü protezleri ve adeziv protezleri kapsar. DUS sınavında preparasyon prensipleri, retansiyon-rezistans faktörleri, marj tipleri ve siman seçimi sıkça sorulmaktadır.
Diş Preparasyonu Prensipleri
Biyolojik Prensipler
- Pulpa korunması: Minimum diş dokusu kaldırma, 0.5mm pulpaya güvenli mesafe
- Periodontal sağlık: Marjin biyolojik genişliği ihlal etmemeli
- Subgingival marjin: Dişeti cebine maksimum 0.5mm girilmeli
- Kontür: Emergence profile ve doğal diş anatomisi korunmalı
Mekanik Prensipler
| Faktör | Açıklama | Önerilen Değer |
|---|---|---|
| Oklüzal Redüksiyon | Fonksiyonel tüberküllerde daha fazla | 1.5-2.0 mm |
| Aksiyel Redüksiyon | Materyal kalınlığına göre | 1.0-1.5 mm |
| Taper (Koniklik) | Total convergence angle | 6-10° |
| Oklüzo-servikal Yükseklik | Retansiyon için minimum | ≥4 mm |
Retansiyon ve Rezistans
🔒 Retansiyon Faktörleri
- Taper açısı: ↓ Taper = ↑ Retansiyon
- Yüzey alanı: ↑ Alan = ↑ Retansiyon
- Oklüzo-servikal yükseklik: ↑ = ↑ Retansiyon
- Groove ve box: Ek retansiyon sağlar
- Siman tipi: Adeziv > Konvansiyonel
🛡️ Rezistans Faktörleri
- Preparasyon geometrisi: Kırılma direnci
- Karşılıklı yüzeyler: Paralel duvarlar
- Ferrule etkisi: Min 1.5-2mm sağlam diş yapısı
- Oklüzal coverage: Lateral kuvvetlere direnç
- Diş uzunluğu: Uzun diş = ↑ Rezistans
💡 Ferrule Etkisi
Tanım: Kron marjininin preparasyon sonrası kalan sağlam diş yapısını (1.5-2mm) çevrelemesi.
Önemi: Post-kor restorasyonlarda kırık direncini %300'e kadar artırır. Ferrule olmadan post-kor restorasyonları kontraendikedir.
Marj Tipleri
| Marj Tipi | Açı | Endikasyon | Avantaj/Dezavantaj |
|---|---|---|---|
| Chamfer | 130-145° | Metal-seramik, tam seramik | En yaygın, iyi adaptasyon |
| Shoulder (Basamak) | 90° | Tam seramik, anterior | Fazla diş dokusu kaybı |
| Shoulder with Bevel | 90° + 45° bevel | Metal-seramik (metal marj) | İyi adaptasyon, fazla kesim |
| Feather Edge (Knife Edge) | 150-170° | Tam metal kron | Min kesim, zayıf seramik desteği |
Köprü Protezleri
Köprü Terminolojisi
- Dayanak (Abutment): Köprüyü destekleyen diş
- Gövde (Pontic): Eksik dişin yerine geçen kısım
- Bağlayıcı (Connector): Gövde-dayanak birleşim yeri
- Retainer: Dayanak üzerindeki kron kısmı
Ante Kuralı
"Dayanak dişlerin periodontal ligament alanları toplamı, gövde dişlerin periodontal ligament alanları toplamına eşit veya büyük olmalıdır."
Periodontal Ligament Alanları (cm²):
• Santral kesici: 2.0 | Lateral kesici: 1.3 | Kanin: 2.7
• 1. Premolar: 1.8 | 2. Premolar: 1.7
• 1. Molar: 4.5 | 2. Molar: 3.5 | 3. Molar: 2.5
Köprü Tipleri
Geleneksel Köprü
- Her iki tarafta dayanak
- Rijit bağlayıcılar
- En yaygın kullanılan tip
- İyi stabilite ve retansiyon
Kantilever Köprü
- Tek tarafta dayanak
- Gövde serbest uçta
- Anterior bölge için uygun
- Kısa span, düşük oklüzal kuvvet
Adeziv (Maryland) Köprü
- Minimal preparasyon
- Metal veya fiber kanatlar
- Genç hastalarda ideal
- Anterior bölge için uygun
Hareketli Bağlayıcılı Köprü
- Non-rijit bağlayıcı
- Dayanaklar paralel değilse
- Anahtar-kilit mekanizması
- Farklı diş mobilitelerinde
Gövde (Pontic) Tipleri
| Gövde Tipi | Mukoza İlişkisi | Endikasyon |
|---|---|---|
| Semer (Saddle) | Konkav, geniş temas | Günümüzde kullanılmıyor |
| Ridge Lap | Bukalde konveks, lingualde konkav | Anterior estetik bölge |
| Modified Ridge Lap | Bukalde konveks, lingual açık | Optimal estetik + hijyen |
| Hijyenik (Sanitary) | Mukozaya temasız | Posterior bölge, hijyen öncelikli |
| Oval (Egg Shaped) | Küçük konveks temas | İdeal gövde tipi |
| Konik | Nokta temas | Hijyen öncelikli vakalar |
Simantasyon
Siman Tipleri ve Seçimi
| Siman Tipi | Avantajları | Dezavantajları | Endikasyon |
|---|---|---|---|
| Çinko Fosfat | Uzun klinik tecrübe, ekonomik | Çözünürlük, düşük pH | Retantif preparasyonlar |
| Cam İyonomer | Florür salınımı, kimyasal bağ | Nem hassasiyeti, düşük mukavemet | Metal kron, çürük riski |
| Rezin Modifiye GIC | ↑ Mukavemet, florür salınımı | Higroskopik genleşme | Metal-seramik kronlar |
| Rezin Siman | ↑ Mukavemet, estetik, adezyon | Teknik hassasiyet, maliyet | Tam seramik, veneer |
| Self-Adeziv Rezin | Kolay uygulama, adezyon | ↓ Bağ dayanıklılığı | Metal-seramik, zirkonya |
Geçici Protezler
📋 Geçici Protez Fonksiyonları
- Pulpa korunması (termal/kimyasal)
- Estetik sağlanması
- Fonksiyon devamı
- Periodontal sağlık korunması
- Oklüzal stabilitenin sağlanması
- Komşu dişlerin kaymasının önlenmesi
🔬 Geçici Materyaller
- Akrilik: PMMA, ekonomik
- Bis-akrilik: Kolay, düşük ısı
- PEMA: Daha esnek
- CAD/CAM: PMMA blok, uzun süreli
- Işık aktive rezin: Hızlı polimerizasyon
⚠️ Preparasyon Hataları
Fazla Taper: Retansiyon kaybı (>15° total convergence)
Yetersiz Oklüzal Redüksiyon: Restorasyon perforasyonu, çatlak
Sharp Line Angle: Stres konsantrasyonu, kırık
Subgingival Marj: Biyolojik genişlik ihlali, periodontal sorunlar
Yetersiz Ferrule: Post-kor restorasyonlarda kırık riski
📝 DUS Sınavında Çıkabilecek Sorular
- Preparasyon prensipleri (taper, redüksiyon miktarları)
- Retansiyon ve rezistans faktörleri
- Marj tipleri ve endikasyonları (chamfer, shoulder, feather edge)
- Ferrule etkisi ve önemi
- Ante kuralı ve periodontal ligament alanları
- Köprü tipleri (geleneksel, kantilever, Maryland)
- Gövde (pontic) tipleri ve endikasyonları
- Siman tipleri ve seçim kriterleri
- Geçici protez materyalleri ve fonksiyonları
- Preparasyon komplikasyonları
💡 Önemli Noktalar
- ✓ Preparasyon prensipleri
- ✓ Retansiyon ve rezistans
- ✓ Marj tipleri ve endikasyonları
- ✓ Siman seçimi
Alt Konular
- Diş Preparasyonu
- Tek Kron Protezleri
- Köprü Protezleri
- Oklüzyon Prensipleri
- Geçici Protezler
- Adeziv Köprüler
- Simantasyon