KPSS Lisans Gelişim Psikolojisi
Bilişsel, sosyal, duygusal ve ahlaki gelişim kuramları
📋 Alt Konular
💡 Önemli Noktalar
- ★ Piaget: Duyusal-motor, işlem öncesi, somut işlemler, soyut işlemler
- ★ Vygotsky: Yakınsak gelişim alanı (ZPD), iskele kurma
- ★ Erikson: 8 psikososyal dönem
- ★ Kohlberg: Gelenek öncesi, geleneksel, gelenek sonrası
📖 Konu Anlatımı
Gelişim Psikolojisi Nedir?
Gelişim psikolojisi, bireyin doğum öncesinden ölümüne kadar geçirdiği fiziksel, bilişsel, sosyal, duygusal ve ahlaki değişimleri inceleyen bilim dalıdır. KPSS Eğitim Bilimleri bölümünde 10-12 soru ile en fazla soru gelen alanlardan biridir.
📌 KPSS İpucu
Gelişim psikolojisinde en çok Piaget ve Erikson kuramlarından soru gelir. Dönem isimlerini, yaş aralıklarını ve temel kavramları mutlaka ezberleyin.
1. Piaget'in Bilişsel Gelişim Kuramı
Jean Piaget'e göre çocuklar dünyayı anlama biçimlerini şema, özümleme (asimilasyon), uyma (akomodasyon) ve dengeleme süreçleriyle oluşturur.
| Dönem | Yaş | Temel Özellikler |
|---|---|---|
| Duyusal-Motor | 0-2 yaş | Nesne sürekliliği, döngüsel tepkiler, refleksler |
| İşlem Öncesi | 2-7 yaş | Benmerkezcilik, animizm, korunum eksikliği, sembolik düşünce |
| Somut İşlemler | 7-11 yaş | Korunum kazanılır, mantıksal düşünme, sınıflama, sıralama |
| Soyut İşlemler | 11+ yaş | Soyut düşünme, hipotetik akıl yürütme, ergen benmerkezciliği |
2. Vygotsky'nin Sosyo-Kültürel Kuramı
Lev Vygotsky, bilişsel gelişimde sosyal etkileşimin ve kültürel araçların belirleyici rol oynadığını savunur.
📝 Temel Kavramlar
- Yakınsak Gelişim Alanı (ZPD): Çocuğun tek başına yapabildiği ile yardımla yapabildiği arasındaki alan
- İskele Kurma (Scaffolding): Yetişkinin çocuğa geçici destek vermesi, başarınca desteği çekmesi
- İçsel Konuşma: Başlangıçta sesli olan öz-konuşmanın zamanla içselleşmesi
- Kültürel Araçlar: Dil, yazı, sayılar gibi düşünceyi biçimlendiren araçlar
3. Erikson'un Psikososyal Gelişim Kuramı
Erik Erikson, yaşam boyu 8 psikososyal kriz dönemi tanımlamıştır. Her dönemde olumlu çözüm sağlıklı kişilik gelişimine katkıda bulunur.
| Dönem | Yaş | Kriz |
|---|---|---|
| Bebeklik | 0-1 | Güven ↔ Güvensizlik |
| İlk Çocukluk | 1-3 | Özerklik ↔ Utanç/Kuşku |
| Oyun Çağı | 3-6 | Girişkenlik ↔ Suçluluk |
| Okul Çağı | 6-12 | Başarı ↔ Aşağılık Duygusu |
| Ergenlik | 12-18 | Kimlik Kazanma ↔ Rol Karmaşası |
| Genç Yetişkinlik | 18-30 | Yakınlık ↔ Yalnızlık |
| Orta Yetişkinlik | 30-65 | Üretkenlik ↔ Durgunluk |
| Yaşlılık | 65+ | Benlik Bütünlüğü ↔ Umutsuzluk |
4. Kohlberg'in Ahlak Gelişimi Kuramı
Lawrence Kohlberg, ahlak gelişimini 3 düzey ve 6 evre olarak tanımlamıştır.
📝 Ahlak Gelişimi Düzeyleri
- Gelenek Öncesi (4-10 yaş): 1. Ceza-itaat, 2. Karşılıklı çıkar (Saf çıkarcı)
- Geleneksel (10-13 yaş): 3. İyi çocuk eğilimi, 4. Kanun ve düzen eğilimi
- Gelenek Sonrası (13+ yaş): 5. Toplumsal sözleşme, 6. Evrensel ahlak ilkeleri
🎯 KPSS Soru Çözüm Stratejisi
- Yaş verilmişse hangi döneme ait olduğunu belirleyin
- Kuramcı ismi ipucudur: Piaget = bilişsel, Erikson = psikososyal, Kohlberg = ahlak
- "Benmerkezcilik" sadece Piaget'te (işlem öncesi), "yakınsak gelişim alanı" sadece Vygotsky'de kullanılır
- Erikson'un 5. dönemi (kimlik kazanma) en sık sorulan dönemdir
Eğitim Bilimleri Konuları
❓ Sıkça Sorulan Sorular
KPSS Lisans Gelişim Psikolojisi konusu nedir?
Gelişim Psikolojisi, KPSS Lisans Eğitim Bilimleri testinde önemli konulardan biridir. Bilişsel, sosyal, duygusal ve ahlaki gelişim kuramları Bu konudan sınavda ortalama 10-12 soru gelmektedir.
KPSS Lisans'ta Gelişim Psikolojisi konusundan kac soru çıkar?
KPSS Lisans sınavında Gelişim Psikolojisi konusundan genellikle 10-12 soru çıkmaktadır.
Gelişim Psikolojisi konusunun alt başlıklari nelerdir?
Gelişim Psikolojisi konusunun 6 alt başlığı vardır: Piaget'in Bilişsel Gelişim Kuramı, Vygotsky'nin Sosyo-Kültürel Kuramı, Erikson'un Psikososyal Gelişim Kuramı, Kohlberg'in Ahlak Gelişimi Kuramı, Fiziksel Gelişim, Dil Gelişimi.