Oral Cerrahi İşlemler

Apikal cerrahi, kist tedavisi, tümör cerrahisi ve preprotetik cerrahi

📚 Konu Özeti

Oral cerrahi, ağız-diş-çene bölgesindeki patolojilerin cerrahi tedavisini kapsar. DUS sınavında apikoektomi endikasyonları, kist tedavi yöntemleri ve biyopsi teknikleri sıkça sorulmaktadır.

Apikal Cerrahi (Apikoektomi)

✅ Endikasyonlar

Başarısız kanal tedavisi
Apikal perforasyon
Kırık enstrüman (apikal 1/3)
Aşırı eğri kök
Apikal kist/granülom
Post/crown çıkarılamayan diş
Eksternal apikal rezorpsiyon

❌ Kontrendikasyonlar

Yetersiz kök uzunluğu
Vertikal kök kırığı
İleri periodontal yıkım
Kök rezorpsiyonu (yaygın)
Anatomik yapılara yakınlık
Dişin stratejik önemi yok

🔧 Cerrahi Teknik

1. Flep tasarımı: Semilunar, triangular (Luebke-Ochsenbein), trapezoid
2. Kemik penceresi: Round bur + kemik keski ile
3. Kök ucu rezeksiyonu: 3mm, 45° açı (bukkal yüzeye beveling) veya 0° (düz kesim - daha iyi)
4. Retrograd kavite: Ultrasonik uçlar ile 3mm derinlik
5. Retrograd dolgu: MTA, Biodentine, Super EBA, IRM
6. Kapama: Sütür (3-0 veya 4-0 ipek)

Retrograd Materyal	Avantaj	Dezavantaj
MTA	Bioaktif, sement oluşumu, iyileşme	Pahalı, uzun sertleşme
Biodentine	Hızlı sertleşme (12 dk)	Pahalı
Super EBA	İyi sızdırmazlık	Neme hassas
IRM	Ucuz, kolay kullanım	Uzun dönem başarı düşük
Amalgam	Ucuz, kolay	Korozyon, doku renklenme, kullanımı azaldı

Kist Cerrahisi

Odontojenik Kistler Sınıflaması (WHO 2017)

İnflamatuar Kistler

Radiküler kist: En sık (%65)
Rezidüel kist
İnflamatuar kollateral kist

Gelişimsel Kistler

Dentigeröz kist: 2. sık
Odontojenik keratokist (OKK)
Lateral periodontal kist
Gingival kist
Kalsifiye odontojenik kist

Tedavi Yöntemleri

Yöntem	Tanım	Endikasyon
Enükleasyon	Kistin tamamının çıkarılması	Küçük-orta kistler, vital yapılara uzak
Marsupyalizasyon	Kistin ağız boşluğuna açılması (decompression)	Büyük kistler, vital yapılara yakın, çocuklarda
Marsupyalizasyon + Enükleasyon	Önce küçültme, sonra çıkarma	Çok büyük kistler
Enükleasyon + Küretaj	Kemik yüzeyinin mekanik temizliği	OKK (nüks riski yüksek)
Enükleasyon + Carnoy	Kimyasal koterizasyon (Carnoy solüsyonu)	OKK nüks önleme
Rezeksiyon	Kist + çevre kemiğin çıkarılması	Malign transformasyon şüphesi, büyük OKK

⚠️ OKK (Odontojenik Keratokist) Özellikleri

• Nüks oranı: %25-60 (en yüksek)
• Histopatoloji: Parakeratinize çok katlı yassı epitel, bazal tabakada palizat dizilim
• Radyografik: Tek veya multiloküler radyolüsensi
• Nevoid Bazal Hücreli Karsinom Sendromu (Gorlin): Multipl OKK + bifid kosta + falks kalsifikasyonu
• Tedavi: Enükleasyon + periferik ostektomi + Carnoy solüsyonu

Biyopsi Teknikleri

Biyopsi Tipi	Tanım	Endikasyon
Eksizyonel	Lezyonun tamamının çıkarılması	≤1 cm benign görünümlü lezyonlar
İnsizyonel	Lezyonun bir kısmının alınması	>1-2 cm lezyonlar, malignite şüphesi
Punch	Silindirik doku örneği (3-6mm)	Mukozal lezyonlar, vezikülöz hastalıklar
İnce iğne aspirasyonu (FNA)	22-25G iğne ile hücre aspirasyonu	Tükürük bezi, lenf nodu, derin lezyonlar
Brush (fırça)	Yüzey hücre örneği	Oral lökoplaki taraması (OralCDx)

💡 Biyopsi Kuralları

• Normal doku marjini dahil et
• Nekrotik bölgeden değil, lezyonun aktif kenarından al
• Formaldehit (%10) içinde tespit
• Ezme, crush artifact'tan kaçın
• Malignite şüphesinde: Elektrokoter kullanma (termal hasar)
• Pigmente lezyonlarda: Yeterli derinlikte al

Preprotetik Cerrahi

Yumuşak Doku Prosedürleri

Frenektomi: Frenulum eksizyonu
Frenotomi: Frenulum kesilmesi
Vestibüloplasti: Vestibül derinleştirme
Epulis fissuratum eksizyonu
Hiperplastik mukoza eksizyonu

Sert Doku Prosedürleri

Alveoloplasti: Alveol düzeltme
Torus eksizyonu: Palatinus/mandibularis
Milohyoid ridge redüksiyonu
Genial tüberkül redüksiyonu
Eksositoz eksizyonu

Vestibüloplasti Teknikleri

Teknik	Özellik
Clark (Kazlauskas)	Supraperiosteal diseksiyon, sekonder iyileşme
Edlan-Mejchar	Subperiosteal diseksiyon, alt çene için
Lip switch	Dudak mukozası transpozisyonu
Greft ile	Serbest dişeti veya deri grefti

Frenektomi

Labial Frenulum Endikasyonları

Diastema (ortodontik tedavi sonrası)
Protez stabilite problemi
Periodontal problem
Estetik kaygı

Lingual Frenulum (Ankiloglossi)

Emzirme güçlüğü (bebeklerde)
Konuşma bozukluğu
Diş eti çekilmesi
Protez stabilite problemi

📋 Frenektomi Teknikleri

1. Klasik (Bistüri): V veya elmas şekilli eksizyon
2. Miller Tekniği: Frenulum tutulur, her iki taraftan insizyonlar yapılır
3. Z-plasti: Kas tutulumu varsa, kontraktür önleme
4. Lazer: CO2, Diod, Er:YAG - kanamasız, sütürsüz

Oral Tümörler

Benign Odontojenik Tümörler

Ameloblastom: En sık, agresif, mandibula posterior
Odontom: En sık odontojenik tümör (kompound/kompleks)
Myxom: Jöle kıvamı, septa görünümü
Sementoblastom: Kök ile füzyon

Malign Tümörler

Skuamöz hücreli karsinom: %90+ oral kanser
Mukoepidermoid karsinom
Adenoid kistik karsinom
Ameloblastik karsinom

⚠️ Ameloblastom Özellikleri

• Lokalizasyon: %80 mandibula (posterior), %20 maksilla
• Radyografik: Multiloküler "sabun köpüğü" veya uniloküler
• Histopatoloji: Folliküler, pleksiform, akantomatöz, granüler, bazal, dezmoplastik tipler
• Tedavi: Marjinal/segmental rezeksiyon (1-2 cm güvenli sınır)
• Nüks: Küretajda %60-80, rezeksiyonda %5-10

📝 DUS Sınavında Çıkabilecek Sorular

Apikoektomi endikasyonları ve kontrendikasyonları
Retrograd dolgu materyalleri (MTA, Biodentine)
Marsupyalizasyon vs enükleasyon farkı
OKK özellikleri ve nüks önleme
Gorlin sendromu bulguları
Biyopsi tipleri ve endikasyonları
Vestibüloplasti teknikleri
Frenektomi endikasyonları
Ameloblastom özellikleri ve tedavisi
Odontojenik kist sınıflaması

Oral Cerrahi İşlemler

Bu Konuda