Eksodontik İşlemler

Diş çekimi teknikleri, endikasyonlar ve komplikasyon yönetimi

📚 Konu Özeti

Eksodontik işlemler, diş hekimliğinde en temel cerrahi prosedürlerden biridir. Basit çekimlerden karmaşık cerrahi çekimlere kadar geniş bir yelpazede uygulanır. DUS sınavında elevatör-forseps kullanımı, gömülü diş sınıflamaları ve komplikasyon yönetimi sıkça sorulmaktadır.

Diş Çekimi Endikasyonları

🦷 Dental Endikasyonlar

Restore edilemeyecek çürükler
İleri periodontal yıkım
Pulpa nekrozu (tedavi edilemez)
Kök rezorpsiyonu
Süpernümerer dişler
Süt dişi persistansı

🏥 Medikal/Diğer Endikasyonlar

Ortodontik tedavi için yer açma
Protetik tedavi planlaması
Radyoterapi öncesi enfeksiyon odağı
Fokal enfeksiyon kaynağı
Kist/tümör içindeki dişler
Kırık hattındaki dişler

Kontrendikasyonlar

Tip	Durum	Yaklaşım
Lokal	Akut enfeksiyon	Önce antibiyotik, sonra çekim
	Akut perikoronitis	Enfeksiyon kontrol altına alındıktan sonra
	ANUG	Akut faz geçtikten sonra
	Malign tümör içi diş	Tümör rezeksiyonu ile birlikte
Sistemik	Kontrolsüz DM	Kan şekeri regülasyonu sonrası
	Kontrolsüz hipertansiyon	KB <180/110 mmHg altına düşürülmeli
	Antikoagülan tedavi	INR kontrolü, hematolog konsültasyonu
	Gebelik (1. ve 3. trimester)	Elektif işlemler 2. trimestere ertelenir

Elevatör Kullanımı

Elevatör Çalışma Prensipleri

1. Kaldıraç (Lever): Kök alveoler kemiğe karşı kaldırılır
2. Kama (Wedge): Periodontal aralık genişletilir
3. Tekerlek ve Aks (Wheel-axle): Dönme hareketi ile diş çıkarılır

Düz Elevatörler

Bein: Genel amaçlı
Coupland: İnce, periodontal aralık için
Warwick James: Alt anterior dişler

Açılı Elevatörler

Cryer: Kök ucu kaldırma
Winter: Alt molar kökleri
Hospital pattern: Gömülü dişler

Özel Elevatörler

Apical: Kök uçları için
Seldin: Kök ayrıştırma
Pott: İnce kökler için

Forseps Kullanımı

Forseps	Kullanım Alanı	Özellik
No. 1 (Üst kesici)	Üst santral, lateral, kanin	Düz gagalar
No. 150 (Universal)	Üst premolar, kökler	Bayonet şekilli
No. 17 (Boynuzlu)	Alt molarlar	Her iki gagada çıkıntı (horn)
No. 18 (Aslan)	Üst molarlar	Bir gagada çıkıntı (bukkal tarafa)
No. 53 (Cowhorn)	Alt molarlar (furkasyon bölgesi)	Sivri uçlu, furkasyona girer
No. 65	Üst kök uçları	Bayonet, dar gagalar
No. 222	Süt dişleri	Küçük boyutlu

Gömülü 20 Yaş Dişi Sınıflamaları

Winter Sınıflaması (Uzun Eksene Göre)

Vertikal
Dik konumda

Mezioanguler
En sık (45°)

Horizontal
Yatay (90°)

Distoanguler
En zor

İnverted
Ters dönmüş

Pell-Gregory Sınıflaması

Parametre	Sınıf	Tanım
Ramus İlişkisi	Sınıf I	Mesiodistal çap ramusun önünde
	Sınıf II	Yarısı ramusla örtülü
	Sınıf III	Tamamen ramus içinde
Oklüzal Düzey	A	2. molar oklüzal seviyesinde veya üstünde
	B	Oklüzal düzey ile servikal çizgi arasında
	C	Servikal çizginin altında (tam gömük)

💡 Zorluk Derecesi

En kolay: Vertikal, Sınıf I-A
En zor: Distoanguler, Sınıf III-C
Mesioanguler: En sık görülen pozisyon (%45)

Çekim Komplikasyonları

İntraoperatif Komplikasyonlar

Komplikasyon	Nedeni	Tedavi
Kök kırığı	Aşırı kuvvet, kırılgan kök	Kök ucu elevatörü, cerrahi çekim
Alveol kırığı	Ankiloz, ince alveol	Keskin kenarlar düzeltilir
Oroantral perforasyon	Üst molar çekimi, ince sinüs tabanı	Valsalva (-), primer kapama veya BRP flebi
Tuber kırığı	Üst 3. molar çekimi	Çekimi durdurup stabilize et, 6-8 hafta bekle
Mandibula kırığı	Gömülü diş, atrofik kemik	Fiksasyon, acil sevk
Komşu diş hasarı	Yanlış fulkrum, elevatör kayması	Restorasyon, endodonti gerekebilir
Sinir hasarı	N. alveolaris inf., N. lingualis	Steroid, B vitamini, takip

Postoperatif Komplikasyonlar

⚠️ Alveolit (Dry Socket)

Tanım: Pıhtının parçalanması veya oluşmaması sonucu gelişen lokalize osteit
İnsidans: %2-5 (alt 20 yaş dişlerinde %25-30'a kadar)
Risk faktörleri: Sigara, oral kontraseptif, travmatik çekim, yetersiz irrigasyon
Klinik: 2-3. günde başlayan şiddetli ağrı, kötü koku, boş soket görünümü
Tedavi: Küretaj yapılmaz! Nazik irrigasyon + Alvogyl (öjenol + butamben + iyodoform)

Kanama

Primer: İlk 24 saatte
Reaktif: 24 saat - 7 gün
Sekonder: 7 günden sonra (enfeksiyon)
Tedavi: Baskı, sütür, jelatin sponge, oksidize selüloz

Enfeksiyon

Belirtiler: Ateş, şişlik, trismus, pürülan akıntı
Risk: Diyabet, immunsupresyon
Tedavi: Antibiyotik + drenaj

Özel Hasta Grupları

Hasta Grubu	Dikkat Edilecekler
Antikoagülan	INR ≤3.5 devam, lokal hemostatik önlemler, Warfarin/NOAC kesilmez (rutin çekimde)
Antiagregan	Aspirin kesilmez, dual tedavide kardiyolog konsültasyonu
Bifosfonat	BRONJ riski! 4 yıldan uzun kullanım riskli, antibiyotik profilaksisi, minimal travma
Radyoterapi sonrası	Osteoradyonekroz riski! HBO tedavisi, antibiyotik, minimal invaziv yaklaşım
Diyabet	HbA1c <7%, sabah erken randevu, antibiyotik gerekebilir
Kardiyak hastalık	Endokardit profilaksisi (gerekirse), vazokonstriktör dikkatli

Oroantral Perforasyon Yönetimi

🔍 Tanı

Valsalva testi (nazal kapatıp üfleme)
Soketten hava/kan gelmesi
Sokette bulanık görünüm
Hastanın burundan sıvı gelmesi

💊 Tedavi Protokolü

<2mm: Sekiz sütür + sinüs önlemleri
2-6mm: Primer kapama (sekiz sütür)
>6mm: Buccal advancing flap
Kronik fistül: Palatal veya bukkal rotasyon flebi

📋 Sinüs Önlemleri (2 hafta)

• Burun silmeme (tıkama değil, silme)
• Hapşırırken ağız açık
• Pipet/sigara kullanmama
• Dekonjestan burun spreyi
• Antibiyotik (Amoksisilin-klavulanik asit)
• Yumuşak diyet

📝 DUS Sınavında Çıkabilecek Sorular

Winter ve Pell-Gregory sınıflamaları
Forseps numaraları ve kullanım alanları
Elevatör çalışma prensipleri (kaldıraç, kama, tekerlek-aks)
Alveolit tanı ve tedavisi
Oroantral perforasyon yönetimi
Antikoagülan hastalarda çekim protokolü
Bifosfonat kullananlarda BRONJ riski
Sinir hasarı belirtileri
Tuber kırığında yaklaşım
Kanama kontrolü yöntemleri

Eksodontik İşlemler

Bu Konuda