TUS Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon (FTR) ana dalı, 4 yıllık uzmanlık eğitimi ile kas-iskelet+nöromüsküler+spinal kord+stroke+kardiyak+pulmoner+pediatrik+geriatrik+spor+amputasyon+kanser+EMG/elektronöromiyografi+ultrason+girişimsel ağrı yönetimi+lenfödem+ortez+protez alanlarında uzmanlaşmanın temel yoludur. Türkiye'de yıllık ~250-330 FTR kontenjanı (orta-büyük dal). Düzenli iş saatleri+düşük nöbet+yüksek özel hastane getirisi+spor hekimliği+girişimsel pratik+yaşam kalitesi cazip kılıyor.
📋 TUS FTR 2026 Hızlı Bakış
- TUS Sınavları: Mart 2026 + Eylül 2026
- Uzmanlık Eğitimi: 4 yıl Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon
- 2025 Kontenjan: ~250-330 (yıllık iki dönem toplamı)
- 2025 Taban Puan: 50-60 (klinik bilimler) — orta rekabet
- İlk Tercih Üniversiteler: Hacettepe, Ankara, İstanbul, Marmara, Cerrahpaşa, Ege, Gazi, GATA
- Maaş Aralığı (2026): Devlet uzman 75K-115K TL/ay, özel 200K-500K+ TL/ay
- Sub-Uzmanlaşmalar: Spor Hekimliği (paylaşımlı 3 yıl yan dal), Romatoloji (paylaşımlı), Algoloji (paylaşımlı), Pediatrik FTR, Geriatrik FTR, Spinal Kord+Beyin Yaralanma, Kanser Rehabilitasyonu, Lenfödem, Ortez+Protez+Amputasyon, EMG+Klinik Nörofizyoloji, Girişimsel+Ultrason+Müskuloskeletal+Spinal Enjeksiyon
🎓 4 Yıllık FTR Uzmanlık Eğitimi
| Yıl | İçerik |
|---|---|
| 1. Yıl | Genel rotasyon — kas-iskelet+nöromüsküler+stroke+spinal kord+pediatrik+geriatrik. Temel rehabilitasyon değerlendirme (ROM+kas testi MMT+fonksiyonel testler+denge+yürüyüş analizi+ADL — günlük yaşam aktiviteleri+IADL)+modaliteler (sıcak+soğuk+US+TENS+EMS+fizik+egzersiz+manyetik). Acil FTR (akut bel ağrısı+akut servikal+akut ekstremite ağrısı+inme rehabilitasyonu erken+spinal kord yaralanma+TBI) ilk müdahale. |
| 2. Yıl | Sub-spesializasyon rotasyonları başlangıç — kardiyak+pulmoner+kanser+lenfödem+amputasyon+protez+ortez+spor+geriatrik+pediatrik+spinal kord+stroke detaylı. EMG+sinir ileti çalışmaları (NCS) öğrenmeye başlama+somatosensoriyel uyarılmış potansiyeller (SSEP)+otonom test+denge testi. Ultrason eşliğinde girişimsel pratiği (kas-iskelet+spinal+nöromüsküler). |
| 3. Yıl | İleri sub-spesializasyon — spor hekimliği+algoloji+girişimsel ağrı+spinal enjeksiyon (epidural+faset+sacroiliak+miyofasial+trigger point+PRP+stem cell+ozon+nörolitik+RFA — radyofrekans ablasyon+pulse RF+kriyoneuroliz+bloklar — sempatik+ilioinguinal+iliohypogastrik+pudendal+karpal tünel+kübital tünel+oksipital+supraskapular+intercostal+celiac+lumbar plexus+gangliyon impar+sfenopalatin+stellat). EMG+girişimsel master+klinik araştırma+tez verisi. |
| 4. Yıl | Bağımsız klinik sorumluluğu — kompleks vakalar+multidisipliner+nadir hastalıklar+spinal kord+TBI+stroke ileri+kardiyak rehab+pulmoner rehab+kanser rehab+lenfödem ileri+amputasyon ileri+adaptif spor+SCI+Botoks+ITB+disistoni+spastisite+pediatrik nöro. Tez tamamlama+savunma+yayın hakemli dergi (Türk Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Dergisi+TFTRD-Türk Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Derneği). Yeterlik Sınavı (TFTRD-Yeterlik+EBPMR — European Board of Physical and Rehabilitation Medicine gönüllü). 4. yıl sonu Mart/Eylül TUS yan dal sınavı (Spor Hekimliği+Romatoloji+Algoloji paylaşımlı 3 yıl). |
🎯 FTR Temel Yetkinlik Alanları
1. Kas-İskelet Rehabilitasyon+Ağrı Yönetimi
- Spinal Sorunlar: Servikal+lomber bel ağrısı (mekanik+disk+facet+spondiloartroz+spondilolistezis+stenoz+fasit eklem)+miyofasial ağrı sendromu+trigger point+spinal stenoz (santral+lateral+foramen)+disk hernisi (servikal+lumbar+torakal)+spondiloartrit (AS+psöriatik+IBD-ilişkili+reaktif)+sakroiliit+koksigodini+postural+aşırı kullanım
- Eklem Hastalıkları: Osteoartrit (diz+kalça+omuz+el+omurga+ayak)+inflammatuar artrit (RA+SpA)+kristal (gut+psödogut)+septik+reaktif+postoperatif+post-travmatik. Eklem koruma+egzersiz+su içi+manuel+OA için viskosuplementasyon (HA — hyaluronik asit)+steroid+PRP+stem cell+TENS+US+lazer+kuru iğne+akupunktur
- Tendon+Yumuşak Doku: Rotator cuff tendinopati+kalsifik+impingement+adheziv kapsülit (donmuş omuz)+lateral epikondilit (tenisçi)+medial epikondilit (golfçü)+De Quervain+karpal tünel+kübital tünel+pirformis+iliotibial bant+aşil+plantar fasit+Morton nöromu+trohanterik bursit+olekranon+prepatellar bursit+Baker kisti
- Spor Yaralanmaları: Akut ve kronik+ACL+menisküs+rotator cuff+SLAP+Bankart+labral yırtık+kıkırdak+meniscus+lateral ligament+ulnar collateral+stres kırığı+iliotibial bant+plantar fasit+Aşil tendinopati+pubalgi+bisbi+tinea+ergen sporcu+overuse+RED-S — relative energy deficiency in sport
- Ağrı Yönetimi: WHO ağrı merdiveni+akut+kronik (3+ ay)+nöropatik+nosiseptif+karma+karmaşık bölgesel ağrı sendromu (CRPS — Tip I+II)+fantom ağrı. Farmakolojik (NSAID+parasetamol+opioid+antidepresan — TCA+SNRI+SSRI+antikonvülzan — gabapentin+pregabalin+karbamazepin+lamotrigin+okskarbazepin+lakozamid+kannabinoid+lokal — kapsaisin+lidokain plasteri+TRV045+SCI ağrısı)+girişimsel (epidural+faset+sacroiliak+sempatik+stelat+selioak+lumbar plexus+miyofasiyal trigger point+RFA+pulse RF+kriyoneuroliz+SCS+intratekal pompa+cordotomi)+psikolojik (CBT+ACT+mindfulness+grup)+egzersiz+manuel+TENS+US+akupunktur
2. Stroke+Beyin Yaralanması Rehabilitasyonu
- Akut+Subakut Stroke: Erken mobilizasyon (24-72 saat)+ROM+aktif/aktif yardımlı/pasif+denge+oturum+ayağa kalkma+yürüyüş+kuvvet+nöromuskuler reedukasyon+CIMT (constraint-induced movement therapy)+sağlam taraf yasaklama+ayna terapisi+VR-eşliğinde+robotik (Lokomat+Hocoma+Bioservo)+FES (functional electrical stimulation)+TMS+tDCS
- Spastisite Yönetimi: Modifiye Ashworth Skala (MAS)+Tardieu+Gait. Oral (baklofen+tizanidin+dantrolen+benzodiazepin+gabapentin)+botulinum toksin (Tip A — Botox+Dysport+Xeomin+Tip B — Myobloc)+intratekal baklofen pompası (ITB)+selektif dorsal rizotomi (SDR — pediatrik)+kemik+yumuşak doku cerrahisi+ortez (ankle-foot orthosis — AFO+karbon fiber+plastik+metal+çift halkalı+Klenzak+stril)+seri alçılama
- Konuşma+Yutma: Afazi (Broca+Wernicke+global+iletim+anomik+transkortikal motor/sensoriyel)+disartri+apraxi+disfaji (FEES+VFSS+manometri+kıvam+postur+yutma terapisi+gastrostomi PEG)
- Kognitif Rehabilitasyon: Dikkat+bellek+yürütücü işlev+vizuoperseptüel+spatial. Kognitif rehabilitasyon terapisi (CRT)+nöropsikolojik test+ergoterapi
- Travmatik Beyin Yaralanması (TBI): Akut+subakut+kronik. Glasgow+Rancho Los Amigos kognitif evreleme+Glasgow Outcome Scale Extended (GOSE)+post-konkussion sendromu (PCS)+kronik travmatik ensefalopati (CTE)+post-travmatik amnezi (PTA)+post-travmatik epilepsi+spastisite+heterotopik ossifikasyon+santral fever+otonom disfonksiyon
3. Spinal Kord Yaralanması Rehabilitasyonu
- Sınıflama: ASIA (American Spinal Injury Association) — A (komplet)+B (sensoriyel)+C (motor < 3/5)+D (motor 3+/5)+E (normal). Tetraplji+paraplji+santral kord+anterior kord+posterior kord+Brown-Séquard+conus medullaris+cauda equina sendromu
- Akut+Subakut Yönetim: Spinal şok+nörojenik şok+autonomik disrefleksi+postural hipotansiyon+derin ven trombozu profilaksi+bası ülseri önleme+nörojenik mesane+barsak+nörojenik+spastisite+nöropatik ağrı+osteoporoz+heterotopik ossifikasyon+ısı düzensizliği+otonom disfonksiyon+depresyon+adapatasyon
- Cihaz+Mobilite: Tekerlekli sandalye (manuel+elektrik+sit-to-stand+stand+iBOT)+ekzoskeleton (ReWalk+Indego+Ekso+TWIICE+robot)+FES bisikleti+epidural elektriksel stim+iBM hibrit+nörostimülasyon+gen tedavisi (deneysel — SC03+Nervgen+epidural+optogenetik)
- Nörojenik Mesane+Barsak: Üroflowmetri+sistometri+ürodinami. Aralıklı kateterizasyon (CIC)+kondom kateter+suprapubik+külotton (penil)+mesane augmentasyonu+sfinkterotomi. Antikolinerjik (oksibutinin+tolterodin+darifenasin+solifenasin+fesoterodin+trospium+propiverin)+beta-3 (mirabegron+vibegron)+botoks (detrüsör+sfinkter)+sakral nörostim (Interstim)+barsak — diet+bowel program+laksatif (osmotik+stimülan)+antrasen+linaklotid+tegasereod+supozituar+enema+digital stimülasyon+anterograd kontinant enema (ACE)
4. Pediatrik Rehabilitasyon
- Serebral Palsi (CP): Spastik (hemipleji+dipleji+kuadripleji+ekstrapiramidal — diskinetik+atetoik+ataksik+karma). GMFCS (kaba motor sınıflama I-V)+MACS (manuel beceri)+CFCS (iletişim). Erken müdahale+motor terapi (NDT — Bobath+VOJTA+CIMT pediatrik+CO-OP+HABIT)+PT/OT/konuşma terapisi+ortez (AFO+KAFO+HKAFO)+seri alçılama+botulinum toksin (kas-spesifik)+ITB+SDR+kemik+yumuşak doku cerrahisi (gastrokalcaneal advancement+Achilles tendon lengthening+rectus transferleri+adduktor tenotomi+psoas+hamstring lengthening+derotasyonel femoral/tibial osteotomi+kalça+omurga)+akademik+psikososyal destek
- Doğumsal Anomaliler+Diğer Pediatrik: Spina bifida+myelomeningosel+osteogenezis imperfecta+artrogripoz multipleks+SMA+DMD+CMT+autism+ADHD+gelişimsel koordinasyon bozukluğu (DCD)+pediatrik travma+kanser+yanık rehabilitasyonu+brakiyal pleksus doğum yaralanması (Erb+Klumpke+karma)+tortikolis+kalça displazisi+ayak deformiteleri
- Pediatrik Spastisite: Modifiye Ashworth (MAS)+spastisite (Tardieu)+Gait. Oral baklofen+tizanidin+dantrolen+gabapentin+benzodiazepin+botulinum toksin (kas-spesifik+yıllık 2-4 kez)+ITB+SDR (selektif dorsal rizotomi)+kemik/yumuşak doku cerrahisi+ortez+seri alçılama+yoğun fizik tedavi (CIMT+HABIT+goal-directed)
5. EMG+Klinik Nörofizyoloji
- EMG (Elektromiyografi): İğne EMG (insertional+spontaneous+volunteer) — fibrilasyon potansiyelleri+pozitif keskin dalga+fasikülasyon+miyotonik deşarj+kompleks repetitif deşarj+motor unite eylem potansiyelleri (MUAP — amplitüd+süre+faz+polifazik+rekrütman+kısa süreli düşük amplitüd+uzun süreli yüksek amplitüd)+single fiber EMG (jitter+blok)+kantitatif EMG
- NCS (Sinir İleti Çalışmaları): Motor (CMAP — birleşik kas aksiyon potansiyeli) — amplitüd+süre+latans+ileti hızı+iletim bloğu+conduction block+ileti gecikmesi+geçici dispersion. Sensoriyel (SNAP — sensoriyel sinir aksiyon potansiyeli)+karma sinir+F-dalga+H-refleks+blink refleks+repetitive sinir uyarımı (RNS — myastenia gravis için)
- SSEP+MEP+VEP+BAEP: Somatosensoriyel uyarılmış+motor uyarılmış (TMS)+vizüel+brainstem auditory uyarılmış. Cerrahi nöromonitörizasyon+spinal kord+brainstem+kortikal yolu değerlendirme
- Otonom Test+QSART+Tilt+HRV: Otonom disfonksiyon+ortostatik hipotansiyon+POTS+nöropati+diabetik+amiloid+familyal otonomik nöropati+Parkinson
- Hastalık Bazlı Yorumlama: Periferik nöropati (aksonal+demielinizan+karma+motor+sensoriyel+sensoriyomotor+otonom)+radikülopati+mononöropati (karpal tünel+kübital+peronöl+tibial)+pleksopati (brakiyal+lumbar)+motor nöron hastalığı (ALS+SMA+post-polio)+nöromüsküler bileşke (myastenia gravis+LEMS+botulizm+kongenital)+myopati (inflammatuar+distrofik+endokrin+kanal+kongenital+miyotonik+metabolik+toksik)
💼 FTR Kariyer Yolu
| Yol | Avantaj | Maaş 2026 |
|---|---|---|
| Devlet Hastanesi | Yüksek poliklinik+düzenli+kıdem+performans | 75K-115K TL/ay |
| Üniversite Akademisyen | Yard. Doç./Doç./Prof.+yayın+EMG+girişim+ders | 95K-140K TL/ay |
| Özel Hastane | Polikliniği+rehabilitasyon+brand | 200K-400K TL/ay |
| Özel Poliklinik+Girişimsel | Spinal enjeksiyon+RFA+ozon+PRP+EMG+yüksek volüm | 300K-600K+ TL/ay |
| Spor Hekimliği Merkezi | Profesyonel sporcular+takım+akademik+brand | 400K-900K TL/ay |
📚 FTR TUS Hazırlık Kaynakları
- Klinik Bilimler: Braddom's Physical Medicine and Rehabilitation (6. baskı, 2020) — altın standart 1500+ sayfa
- Türkçe Referans: Türk FTR Derneği (TFTRD) Klinik Pratik+Kılavuz
- DeLisa's Physical Medicine and Rehabilitation: 5. baskı (2010) — kapsamlı 4. cilt referans
- Cuccurullo Physical Medicine and Rehabilitation Board Review: 4. baskı — ABD board hazırlık
- UpToDate Physical Medicine and Rehabilitation: Klinik karar destek
- TUS Soru Bankası: 5000+ klinik bilimler+temel bilim sorusu, son 10 yıl FTR trendi
❓ TUS FTR SSS
FTR kaç yıl uzmanlık eğitimidir?
4 yıl ana dal + paylaşımlı yan dal (Spor Hekimliği+Romatoloji+Algoloji 3 yıl). Sub-uzmanlaşmalar — pediatrik+geriatrik+spinal kord+stroke+kanser+lenfödem+ortez/protez+EMG+girişimsel — özel kurs+sertifika+yurt dışı fellow ile.
FTR kaç puan ile tutulur?
Klinik bilimler 50-60 puan — orta rekabet (yüksek puanlı dallardan değil). Top tier üniversiteler 55-60 puan, periferik üniversiteler 50-55 puan ile tutulur. Düzenli iş saatleri+düşük nöbet+girişimsel+spor hekimliği popülerleştiriyor.
FTR uzmanı maaşı 2026 ne kadar?
Devlet 75K-115K TL/ay, özel hastane 200K-400K TL/ay, özel poliklinik+girişimsel 300K-600K+ TL/ay, spor hekimliği merkezi 400K-900K TL/ay. Spinal enjeksiyon+RFA+ozon+PRP+stem cell+EMG+spor hekimliği+lenfödem cerrahisi+girişimsel ağrı yönetimi en yüksek getirili.
FTR nöbet yoğunluğu nasıl?
Düşük — diğer cerrahi+dahili dallardan az. Ayda 4-5 nöbet, gece akut bel ağrısı+akut servikal+akut spinal kord+stroke akut rehabilitasyon. Düzenli iş saatleri+poliklinik ağırlıklı bir tıbbi alan.
FTR niçin popüler oluyor?
Beş ana sebep: (1) Düzenli iş saatleri+düşük nöbet+yüksek yaşam kalitesi (2) Girişimsel ağrı yönetimi+spinal enjeksiyon+ortez/protez yüksek getirili (3) Spor hekimliği+regeneratif tıp (PRP+stem cell)+spor turizmi (4) Yaşlanan nüfus+kronik hastalık+stroke+TBI rehabilitasyon talebi artıyor (5) Düşük malpraktis riski. Bu kombinasyon TUS'ta FTR'yi yükseltiyor.
FTR vs Algoloji vs Spor Hekimliği farkı?
Profil farklı. FTR — geniş yelpaze (kas-iskelet+nöro+pediatrik+geriatrik+rehab+EMG+girişim+ortez). Algoloji — sadece ağrı yönetimi+girişimsel ağrı odaklı (FTR+Anestezi+Nöroloji+Nöroşirurji'den giriş — 3 yıl yan dal). Spor Hekimliği — sporcular+akut+kronik spor yaralanmaları+rehabilitasyon+performans+ergojenik+anti-doping+takım hekimi (FTR+Ortopedi'den giriş — 3 yıl yan dal). FTR temel altyapı sağlar, alt-uzmanlaşmalar genişletir.
⚠️ Sağlık Bilgisi Uyarısı (YMYL)
Bu rehber TUS sınav hazırlığı + uzmanlık kariyer rehberi amaçlıdır; klinik tedavi+ilaç dozajı+hasta bakımı+reçete+tanı tavsiyesi niteliği taşımaz. Klinik uygulamada AAPM&R+ESPRM+TFTRD+Braddom+DeLisa+Cuccurullo güncel kılavuzları, Türkiye Farmakopesi, TİTCK onaylı prospektüs+yetkili FTR uzmanı onayı esas alınır. Sınav bilgileri için ÖSYM resmi kılavuzunu doğrulayın.
📝 Adım Adım Hazırlık Rehberi
-
1
Sınav Yapısını Tanı
TUS resmi kılavuzunu ÖSYM/MEB sayfasından indir, soru sayısı + süre + puan hesaplama formülünü öğren.
-
2
Geçmiş Yıl Sorularını İncele
En az son 5 yılın çıkmış sorularını çöz, hangi konuların ağırlık taşıdığını tespit et ve zayıf alanlarını belirle.
-
3
Realistik Çalışma Programı Kur
Günlük 4-6 saat (yoğun dönem 8 saat), haftalık 6 gün, dinlenme + tekrar günleri dahil olacak şekilde plan oluştur.
-
4
Kaynak Setini Sınırla
Konu anlatım kitabı (1 ana kaynak), soru bankası (1-2 kalın kitap), deneme seti (haftalık 2 deneme) — daha fazlası odak dağıtır.
-
5
Konu Tekrar Sistemi Kur
Spaced repetition (1 gün → 3 gün → 1 hafta → 1 ay tekrar). Yanlış yapılan soruları "yanlış defteri"ne kaydet, haftalık tekrar et.
-
6
Deneme Sınavı Disiplini
Son 2 ay haftalık 2-3 TUS denemesi (gerçek sınav saatlerinde + sınav koşullarında). Sonra detaylı analiz: hangi konuda kaç yanlış?
-
7
Sınav Günü Stratejisi
Önceki gece erken yat, sabah hafif kahvaltı, sınav merkezine 1 saat erken git. Önce kolay sorular, sonra zor — zaman yönetimi kritik.