İYÖS mü HMGS mi? 2026 Hâkimlik Sınavı Karar Rehberi (Hangi Sınava Girmeliyim?)

İlgili İçerikler: İYÖS Nedir? | HMGS Nedir? | İYÖS Rehberi | HMGS Rehberi | İYÖS Koçluk

30 Saniyede Karar (TL;DR)

İdari yargı hâkim olma yolunda en sık karşılaşılan kafa karışıklığı budur: "İYÖS'e mi HMGS'ye mi gireceğim?" Cevap, aslında bölümünüze göre ÖSYM ve HSK tarafından zaten belirlenmiştir — siz seçmezsiniz, kanun seçer. Ancak iki sınav arasındaki yapısal farklar, kariyer kapısının nereye açıldığı, müfredat ağırlıkları ve hangi profilin hangi yolu seçmesi gerektiği detaylıca anlaşılmadığında çoğu aday yanlış sınava başvurur, başvuru ücretini boşa öder, hatta bir yıl kaybeder.

Bu rehber 2026 ÖSYM kılavuzu, HSK güncel ilanı, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, Hâkimler ve Savcılar Kanunu ve Avukatlık Kanunu esas alınarak hazırlanmıştır. Hem İYÖS hem HMGS sınav yapısı, başvuru kriterleri, konu ağırlıkları, kariyer haritası ve nihayetinde "size uygun olan hangisi" sorusunun cevabı için adım adım yol haritasını burada bulacaksınız.

1. Temel Tanımlar — İki Sınav Aslında Ne İşe Yarıyor?

İYÖS (İdari Yargı Ön Sınavı)

İYÖS, Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından idari yargıda hâkim adayı seçmek üzere ÖSYM'ye yaptırılan bir ön eleme sınavıdır. Sadece idari yargı yolu içindir — yani idare mahkemesi, vergi mahkemesi, bölge idare mahkemesi (BİM) ve Danıştay tetkik hâkimliği. Hedef kitle: Hukuk fakültesi DIŞINDAKİ ilgili fakülte mezunlarıdır. Resmi olarak başvuru hakkı verilen lisans bölümleri:

• Siyasal Bilgiler Fakültesi (SBF) — Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi, Uluslararası İlişkiler vb.
• İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi (İİBF) — tüm ilgili bölümler
• İktisat Fakültesi — İktisat, Çalışma Ekonomisi, Maliye vb.
• Maliye bölümü
• (Yıla göre değişebilen) Hukuk Fakültesi mezunu olmayan idari/ekonomik bilim alanları

Hukuk fakültesi mezunları İYÖS'e başvuramaz — bu yasaklamak değil, kanun gereği bir kurgudur. Çünkü hukuk fakültesi mezunlarının idari yargıya girmesi için ayrı bir yol vardır: HMGS.

HMGS (Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı)

HMGS, hukuk fakültesi mezunlarının tüm hukuk mesleklerine — avukatlık, hâkimlik, savcılık, noterlik — giriş için zorunlu olarak girdiği, ÖSYM tarafından yılda 2 kez (Nisan ve Eylül) düzenlenen merkezi sınavdır. 2020'den itibaren aktif olan bu sınav, hem adli yargı hem idari yargı hâkim adaylığını tek elden ölçer. Hedef kitle: Hukuk fakültesi mezunları, son sınıf öğrencileri ve mezuniyet aşamasındakiler.

HMGS başarılı geçildikten sonra adli yargıda hâkim/savcı, idari yargıda hâkim, avukatlık veya noterlik yollarından biri tercih edilir.

2. Hızlı Karşılaştırma Tablosu (10 Boyutta)

3. Sınav Konularındaki Temel Fark

Soru sayısı, süre, baraj puan ve yanlış cezası yok kuralı bakımından İYÖS ve HMGS yapı olarak aynıdır. Asıl ayrım konu ağırlıklarındadır. İdari yargı yolu için açılmış İYÖS'te idare hukuku ve vergi hukuku belirleyici; avukatlık ve adli yargıyı da kapsayan HMGS'de ise özel hukuk ve ceza hukuku ağırlıklı.

İYÖS Konu Ağırlıkları (120 soru — 20 alan)

İYÖS müfredatı incelendiğinde dikkat çeken nokta şudur: İdari Hukuk + İYUK + Vergi Hukuku + Vergi Usul + Türk İdari Teşkilatı toplamı 45 soru (%37,5) — yani sınavın yaklaşık üçte biri "idari yargının doğal müfredatı"dır. Buna Anayasa Hukuku ve Maliye-Ekonomi eklenince adayın yarıdan fazla soruyu (63 soru) idari + kamu hukuku alanından çözmesi gerekir.

HMGS Konu Ağırlıkları (120 soru — özel + ceza hukuku ağırlıklı)

HMGS'nin müfredatı tüm hukuk mesleklerini kapsadığı için Medeni-Borçlar-Ticaret-Ceza-Usul hukuku ağırlıklıdır. İdare ve vergi hukuku İYÖS'tekinden daha küçük paya sahiptir.

4. Sınav Sonrası Süreç — Hangi Yol Nereye Çıkar?

İYÖS Yolculuğu

1. İYÖS başarısı (70+ puan)
2. HSK Yazılı Sınav — açık uçlu, hukuk klasik formatında
3. HSK Sözlü Mülakat — kişilik + hukuki formasyon değerlendirmesi
4. İdari hâkim adayı atama
5. Türkiye Adalet Akademisi (TAA) — 2 yıl staj/eğitim
6. İdari hâkim olarak göreve başlama — idare mahkemesi, vergi mahkemesi, BİM, Danıştay tetkik
7. Yıllar içinde yükselme: idare mahkemesi başkanlığı → BİM → Danıştay tetkik hâkimliği → Danıştay üyeliği

HMGS Yolculuğu

HMGS başarısı sonrası dört farklı yol açılır:

1. Avukatlık yolu: HMGS 70+ → 1 yıl baro stajı → avukatlık ruhsatı
2. Hâkimlik (adli + idari) yolu: HMGS 70+ → HSK yazılı sınavı → mülakat → atama → TAA staj → hâkim
3. Savcılık yolu: HMGS 70+ → HSK yazılı/sözlü → savcı adayı → TAA → savcı
4. Noterlik yolu: HMGS başarısı + noter stajı + noterlik sınavı

Önemli not: Hukuk fakültesi mezunu adlî yargı + idari yargı her ikisini de HMGS üzerinden seçebilir. Bu, HMGS'nin İYÖS'e oranla çok daha geniş kariyer kapısı açmasının nedenidir.

5. Karar Ağacı — Adım Adım Hangi Sınava Girmeliyim?

6. Yaygın Hatalar ve Yanlış Anlamalar

7. Sınav Hazırlığı Açısından Karşılaştırma

İYÖS hazırlığı: Sıfırdan hukuk öğrenme + sınav stratejisi

İYÖS adayı SBF/İİBF/iktisat/maliye lisansından mezun olduğu için Anayasa ve İdare Hukuku temel dersini görmüş olur. Ancak Borçlar, Medeni, Ceza, Usul hukuklarına çoğu zaman sıfırdan başlar. Bu nedenle İYÖS hazırlığı genelde 9-12 aydır ve şu sıraya göre yapılır:

1. İdare Hukuku + İYUK (yapı tanımayı sağlar)
2. Vergi Hukuku + VUK (en yüksek puan getirisi)
3. Anayasa + Türk İdari Teşkilatı
4. Borçlar + Medeni Hukuk (sıfırdan)
5. Ceza + Usul Hukuku (sıfırdan)
6. Maliye + Ekonomi (özel hazırlık gerekir)
7. Diğer 9 küçük alan (3'er soru)

HMGS hazırlığı: Hukuk fakültesi müfredatının pekişmesi

HMGS adayı 4 yıllık hukuk eğitimi sonrası girer. Hazırlık genelde 6-9 aydır:

1. Medeni + Borçlar derinleştirme
2. Ceza + CMK pekişme
3. Ticaret + İcra-İflas
4. HMK + Anayasa
5. İdare Hukuku özet

8. Hangi Sınav Daha Zor?

"Zor" kavramı kişisel hazırlık seviyesine göre değişir. Ancak şu kıyaslama yapılabilir:

• İYÖS, hukuk dışı mezunlar için hukukun TÜM ana dallarını (idare + vergi + medeni + borçlar + ceza + usul + anayasa) öğrenmeyi gerektirdiği için hazırlık süresi açısından daha uzundur.
• HMGS, hukuk fakültesi mezunlarının fakülte derslerini sınav formatına uyarlaması olduğu için içerik açısından daha derinlikli ama zaman açısından daha kısa hazırlanır.
• İYÖS aday havuzu daha küçük (yıllık 3.000-5.000 başvuru), HMGS aday havuzu daha büyük (yıllık 30.000+ başvuru) — İYÖS'te baraj geçen aday oranı tarihsel olarak daha düşük.

9. Kariyer Sonrası — Maaş ve Yükselme Farkı Var mı?

HSK tarafından idari yargıya atanan İYÖS-İYÖS yolundan ve HMGS-HSK yolundan gelen hâkimler arasında maaş + yükselme açısından KANUNEN HİÇBİR FARK YOKTUR. Aynı kademe + ek ödeme + hâkimlik tazminatı uygulanır. TAA stajı, atama bölgesi seçimi ve yer değiştirme dinamikleri de aynıdır.

Tek pratik fark: HMGS yolu hukuk fakültesi mezunu olduğu için "akademik kariyer" yan yolu (yüksek lisans + doçentlik + profesörlük) daha tipiktir. İYÖS yolundan gelen hâkim de akademik yola gitmek isterse hukuk fakültesi master+doktora yolunu takip edebilir; ancak yüksek lisansa kabul almak için ek hazırlık (YDS/YÖKDİL dil puanı, ALES, mülakat) gerekir.

10. Sonuç ve Öneri

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Bu içerik bilgilendirme ve süreç rehberliği amaçlıdır; hukuki tavsiye, mevzuat yorumu, içtihat uygulaması veya mahkeme önerisi niteliği taşımaz. Kesin bilgi için ÖSYM, HSK, Adalet Bakanlığı ve yetkili avukatla görüşünüz. Son güncelleme: 26 Nisan 2026.