Sözleşmeler
Sözleşme kurulması, geçerliliği ve irade sakatlıkları
1. Sözleşme Kurulması
TBK m. 1: Sözleşme, tarafların karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanı ile kurulur.
Unsurlar:
- İcap: Sözleşme yapma önerisi
- Kabul: İcaba olumlu cevap verme
- Uygun irade: Karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanı
2. İrade Sakatlıkları (TBK md. 30-39)
1️⃣ Yanılma (Hata) - TBK m. 31
Esaslı Yanılma Halleri:
- Sözleşme türünde yanılma
- Sözleşme konusunda yanılma
- Kişi hakkında yanılma
- Edimde önemli ölçüde yanılma
Sonuç: İptal edilebilir (1 yıl içinde)
2️⃣ Aldatma (Hile) - TBK m. 36
Taraflardan birinin aldatması yüzünden sözleşme yapan taraf, yanılmanın esaslı olup olmamasından bağımsız olarak sözleşmeyle bağlı değildir.
Şart: Kasıtlı aldatma fiili
Sonuç: İptal edilebilir
3️⃣ Korkutma (İkrah) - TBK m. 37-38
Bir kişinin yapmak istemediği hukuki işlemi, yapmazsa kendisinin veya yakınlarının zarara uğratılacağı tehdidiyle yapması.
Şartlar:
- Ağır tehlike
- Yakın tehlike
- Hukuka aykırı tehdit
Sonuç: İptal edilebilir
| İrade Sakatlığı | Esaslılık Şartı | İptal Süresi |
|---|---|---|
| Yanılma | Esaslı olmalı | 1 yıl |
| Aldatma | Esaslı olması aranmaz | 1 yıl |
| Korkutma | Esaslı olması aranmaz | 1 yıl |
3. İptal Hakkı (TBK m. 39)
Yanılma veya aldatma sebebiyle ya da korkutulma sonucunda sözleşme yapan taraf:
- Yanılma/aldatmayı öğrendiği andan itibaren
- Korkutmanın etkisi ortadan kalktığı andan itibaren
- 1 yıl içinde sözleşme ile bağlı olmadığını bildirmeli veya verdiği şeyi geri istemeli
- Aksi halde sözleşmeyi onamış sayılır
4. Şekil Serbestisi (TBK m. 12)
Kural: Sözleşmeler şekle bağlı değildir. Kanunda özel düzenleme yoksa sözlü olarak da yapılabilir.
Şekle Tabi Sözleşme Örnekleri:
- Taşınmaz satışı: Resmi şekil (noter)
- Kefalet: Yazılı şekil
- Kira (1 yıldan uzun): Yazılı şekil
⚠️ Önemli Notlar
- TBK m. 1: Sözleşme kurulması
- TBK m. 30-39: İrade sakatlıkları
- İptal süresi: 1 yıl (hak düşürücü)
- Şekil: Kural şekil serbestisi, istisna şekle tabi sözleşmeler
🎯 HMGS'de Çıkabilecek Sorular
- Sözleşme nasıl kurulur? (TBK m. 1)
- İrade sakatlıkları nelerdir? Aralarındaki farklar nelerdir?
- Esaslı yanılma halleri nelerdir?
- İptal hakkının kullanım süresi ne kadardır?
- Şekil serbestisi ilkesi nedir? İstisnaları nelerdir?