Haksız Fiil
Haksız fiil sorumluluğu, kusur ve tazminat
📋 TBK m. 49
"Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür."
1. Haksız Fiilin Unsurları
| Unsur | Açıklama |
|---|---|
| 1. Hukuka Aykırılık | Fiilin hukuk düzeni tarafından korunmayan bir duruma sebep olması |
| 2. Zarar | Maddi veya manevi zarar meydana gelmesi |
| 3. Kusur | Failin davranışının hukuk düzenince kınanması (kasıt veya ihmal) |
| 4. İlliyet Bağı | Zarar ile hukuka aykırı fiil arasında uygun sebep-sonuç ilişkisi |
2. Kusur Kavramı
🎯 Kasıt
Fail, zarar verici sonucu bilerek ve isteyerek gerçekleştirir.
⚠️ İhmal (Taksir)
Fail, gereken özeni göstermemiş ve zarar verici sonucu engelleyememiştir.
3. Ahlaka Aykırı Fiil (TBK m. 49/2)
"Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de, bu zararı gidermekle yükümlüdür."
Şartlar: Ahlaka aykırılık + Kasıt + Zarar
4. Tazminat Türleri
💰 Maddi Tazminat
Amaç: Zarar görenin malvarlığı kayıplarını gidermek
Örnekler: Tamir masrafları, tedavi giderleri, kazanç kaybı
❤️ Manevi Tazminat (TBK m. 56, 58)
Amaç: Kişilik haklarına saldırıdan doğan acıyı hafifletmek
Belirleme: Tarafların ekonomik/sosyal durumu, kusurun ağırlığı, olayın özelliği
5. Kusursuz Sorumluluk
Kusur olmasa da sorumluluğun doğduğu haller:
- Adam çalıştıranın sorumluluğu (TBK m. 66): İşveren, çalışanın işi sırasında verdiği zarardan sorumlu
- Yapı malikinin sorumluluğu (TBK m. 69): Yapının yapım veya bakım eksikliğinden doğan zarar
- Hayvan bulunduranın sorumluluğu (TBK m. 67): Hayvanın verdiği zarardan sorumluluk
6. Zamanaşımı (TBK m. 72-73)
Kısa zamanaşımı: Zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren 2 yıl
Uzun zamanaşımı: Haksız fiilin işlendiği tarihten itibaren 10 yıl
⚠️ Önemli Notlar
- TBK m. 49: Haksız fiil sorumluluğu
- Dört unsur: Hukuka aykırılık, zarar, kusur, illiyet
- Zamanaşımı: 2 yıl (nispi) / 10 yıl (mutlak)
🎯 HMGS'de Çıkabilecek Sorular
- Haksız fiilin unsurları nelerdir?
- Kusur kavramı nedir? Kasıt ve ihmal arasındaki fark nedir?
- Maddi ve manevi tazminat arasındaki fark nedir?
- Kusursuz sorumluluk halleri nelerdir?
- Haksız fiil zamanaşımı süreleri nedir?