Ses bilgisi
- Büyük ünlü uyumu: sözcükte kalın ünlüden (a, ı, o, u) sonra kalın, inceden (e, i, ö, ü) sonra ince ünlü gelir: "kalemlik", "okullar".
- Ünsüz yumuşaması: p, ç, t, k ile biten sözcük ünlüyle başlayan ek alınca b, c, d, ğ olur: "kitap → kitabı".
- Ünsüz benzeşmesi: sert ünsüzden sonra gelen ekin c, d, g sesi sertleşir: "kitapçı", "sokakta".
- Ünlü düşmesi: "ağız → ağzı", "burun → burnu".
Yapı bilgisi
Sözcük kök ve eklerden oluşur. Yapım eki yeni bir sözcük türetir ("göz-lük"); çekim eki sözcüğün anlamını değiştirmeden görev kazandırır ("göz-ler-i"). Yapısına göre sözcükler basit, türemiş ve birleşik olarak ayrılır.
Sözcük türleri
| Tür | Görevi | Örnek |
|---|---|---|
| İsim | Varlıkları karşılar | masa, sevgi |
| Sıfat | İsmi niteler ya da belirtir | kırmızı kalem, üç kitap |
| Zamir | İsmin yerini tutar | ben, onlar, bu |
| Zarf | Fiili, sıfatı ya da başka zarfı niteler | hızlı koştu, çok güzel |
| Fiil | İş, oluş, hareket bildirir | gelmek, uyumak |
| Edat, bağlaç, ünlem | Görev sözcükleri | gibi, ve, eyvah |
Cümlenin ögeleri
Yüklem cümlenin temel ögesidir. Özne yüklemi yapanı ("kim, ne?"), nesne yüklemden etkileneni ("neyi, kimi, ne?"), dolaylı tümleç yönelme, bulunma, ayrılma bildirir ("nereye, nerede, nereden?"), zarf tümleci yüklemin zamanını, durumunu, miktarını bildirir ("ne zaman, nasıl?").
📌 Bu konuda akılda tut
- ✓Kalın ünlüden sonra kalın, inceden sonra ince ünlü gelir.
- ✓Yapım eki yeni sözcük türetir, çekim eki görev kazandırır.
- ✓Sıfat ismi niteler, zarf fiili niteler.
- ✓Öge bulmaya yüklemden başlanır.
⚠️ Sık yapılan hatalar
- ✗Sıfat ile zarfı karıştırmak ("hızlı araç" sıfat, "hızlı koştu" zarf).
- ✗Belirtisiz nesneyi özne sanmak.
📝 Örnek soru
"Bekçi gece boyunca mahallede devriye gezdi." cümlesinin öznesi hangisidir?
- A) gece boyunca
- B) mahallede
- C) devriye
- D) Bekçi
- E) gezdi
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: D. Yükleme "kim gezdi?" diye sorulduğunda cevap "bekçi" olur. "Gece boyunca" zarf tümleci, "mahallede" dolaylı tümleçtir.
Bu sitedeki sorular Rehber Panda tarafından sınav formatına uygun olarak özgün hazırlanmıştır; Polis Akademisi, ÖSYM veya MEB soruları değildir.