Sözcükte anlam
- Gerçek anlam: sözcüğün akla gelen ilk anlamıdır: "Soğuk su içti."
- Mecaz anlam: sözcük gerçek anlamından uzaklaşır: "Bize çok soğuk davrandı."
- Terim anlam: bir bilim ya da meslek alanına özgü anlamdır: "Açı" (matematik), "yakalama" (hukuk).
- Eş anlam: yazılışı farklı, anlamı aynı sözcükler: kırmızı-al, siyah-kara.
- Zıt anlam: karşıt anlamlı sözcükler: uzun-kısa, erken-geç.
- Sesteş (eş sesli): yazılışı aynı, anlamı farklı: "yüz" (sayı, surat, yüzmek).
Cümlede anlam ilişkileri
| İlişki | İpucu | Örnek |
|---|---|---|
| Neden-sonuç | -den, için, diye (gerekçe) | Yağmur yağdığı için maç ertelendi. |
| Amaç-sonuç | için, diye, -mek üzere (hedef) | Sınavı kazanmak için erken kalkıyor. |
| Koşul | -se, -dikçe | Düzenli çalışırsan başarırsın. |
| Karşılaştırma | daha, en, kadar | Bu yol diğerinden daha kısa. |
| Öznel yargı | kişisel görüş, ispatlanamaz | Bu şehir çok güzel. |
| Nesnel yargı | ölçülebilir, ispatlanabilir | Bu şehrin denize kıyısı vardır. |
Neden-sonuç mu, amaç-sonuç mu? "Gerçekleşmiş bir sebep" varsa neden-sonuç, "ulaşılmak istenen bir hedef" varsa amaç-sonuç ilişkisi vardır. "için" iki ilişkide de geçebilir; cümleyi "niçin?" ve "ne amaçla?" sorularıyla test edin.
Deyim ve atasözü
Deyim, genellikle mecaz anlamlı kalıplaşmış söz öbeğidir ("göze girmek"); atasözü ise toplumun deneyimini öğüt biçiminde anlatan kalıplaşmış cümledir ("Damlaya damlaya göl olur"). Sınavda çoğunlukla bir deyimin cümleye kattığı anlam sorulur.
📌 Bu konuda akılda tut
- ✓Mecaz anlamda sözcük gerçek anlamından uzaklaşır.
- ✓Terim anlam bir bilim ya da meslek alanına özgüdür.
- ✓Neden-sonuçta sebep gerçekleşmiştir; amaç-sonuçta hedef vardır.
- ✓Öznel yargı kişisel görüştür, nesnel yargı ispatlanabilir.
- ✓Atasözü öğüt verir; deyim kalıplaşmış söz öbeğidir.
⚠️ Sık yapılan hatalar
- ✗"için" gördüğü her cümleyi neden-sonuç sanmak.
- ✗Sayı içeren her cümleyi nesnel saymak.
📝 Örnek soru
"Sınava hazırlanmak için kütüphaneye gitti." cümlesinde hangi anlam ilişkisi vardır?
- A) Neden-sonuç
- B) Amaç-sonuç
- C) Koşul-sonuç
- D) Karşılaştırma
- E) Benzetme
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: B. Kütüphaneye gitmenin amacı sınava hazırlanmaktır; ulaşılmak istenen bir hedef olduğu için amaç-sonuç ilişkisi vardır.
Bu sitedeki sorular Rehber Panda tarafından sınav formatına uygun olarak özgün hazırlanmıştır; Polis Akademisi, ÖSYM veya MEB soruları değildir.