Son Güncelleme: 25 Ekim 2026 | Azerbaycan tarafındaki terimler Azerbaycan'ın ilaç kanunundaki tanımlar, Azerbaycan Sağlık Bakanlığı'nın ilaç bilgisi reglamanı, Azerbaycan Tıp Üniversitesi kürsü adları ve yaygın kullanımla; Türkiye tarafı sınavda ve Türkiye'deki eczacılık pratiğinde kullanılan karşılıklarla eşleştirildi.
Kısa cevap
İlgili İçerikler: Azerbaycan Eczacılık Denklik Rehberi | Eczacılık Terim Sözlüğü | Türkçe Eczacılık Terminolojisi | STS Eczacılık Rehberi
Bakü'den gelen bir adayın STS Eczacılık'ta yaşadığı sorun Lehçe ya da Macarca okumuş birinin sorunundan farklı. Onlar Türkçe meslek terimini çoğu zaman hiç duymamış oluyor. Azerbaycan mezunu ise terimi bildiğini sanıyor. "Zülal" kelimesini görünce bir an duraksamak, 88 saniyelik bir soruda ciddi bir kayıp.
STS Eczacılık koçluğunda en sık karşılaştığım açık, farmakoloji ya da kimya bilgisinde değil yerel terminolojide çıkıyor: etken madde aynı, ama Türkiye'deki adı, kurumu ve düzenlemesi farklı. Azerbaycan mezunlarında bu açık iki katmanlı. Bir katmanda Rusçadan gelen terimler (natrium, ferment, preparat), diğerinde Türkiye Türkçesinde başka anlama gelen kelimeler (turşu, gösteriş, zülal) var.
Neden önemli? Sınav dili Türkiye Türkçesi
ÖSYM'nin 2026-STS Eczacılık kılavuzu sınavı 75 soruluk, 110 dakikalık bir e-sınav olarak tarif ediyor. Soru başına ortalama 88 saniye düşüyor. Sorular, seçenekler ve talimatlar Türkçe. Kılavuzdaki 13 test alanından biri Eczacılık Mevzuatı/Etik; bu alanda Türkiye'ye özgü kavramlar doğrudan soruluyor. Bir terimde duraksamak, soruyu bildiğiniz hâlde boş bırakmanıza ya da yanlış okumanıza yol açabilir.
Bir de Türk Farmakopesi var. Türkiye'deki resmî adlandırma, Azerbaycan'da alışık olunan Rusça kökenli adlardan farklı: Bakü'de "natrium xlorid" denen madde Türkiye'de "sodyum klorür" olarak geçiyor.
1. Anlamı kayan terimler: en tehlikeli 12'li
Bu tablodaki kelimelerin bir kısmı Türkiye Türkçesinde de var, ama başka anlamda. Sınavda en çok bunlar yanıltır.
| Azerbaycan Türkçesi | Sınavdaki karşılığı | İngilizce / Latince | Neden karışır? |
|---|---|---|---|
| zülal | protein | protein | Türkiye Türkçesinde "zülal" edebî dilde berrak su demek |
| ferment | enzim | enzyme | Rusçadan gelir; Türkiye'de "enzim" kullanılır |
| efir yağı | uçucu yağ | essential oil, oleum aethereum | Türkiye'de "eter" ayrı bir bileşik sınıfı |
| şam (rektal, vaginal) | supozituvar, ovül | suppository, pessary | Türkiye'de "fitil" de denir; "şam" kullanılmaz |
| peyvənd | aşı | vaccine | Kelime günümüz Türkiye Türkçesinde kullanılmaz |
| turşu | asit | acid | Türkiye'de "turşu" bir yiyecek |
| qələvi | baz, alkali | base, alkali | "Kalevi" Türkiye'de eskimiş kullanım |
| əlavə təsir | yan etki, advers etki | adverse effect | Azerbaycan ilaç kanunundaki resmî terim; Türkiye'de "ilave tesir" denmez |
| göstəriş | endikasyon | indication | Türkiye'de "gösteriş" bambaşka anlamda |
| əks göstəriş | kontrendikasyon | contraindication | Prospektüste en çok aranan başlık |
| məhlul | çözelti | solution | "Mahlul" Türkiye'de eskimiş kullanım |
| müalicə | tedavi | treatment | Kelime Türkiye'de kullanılmaz |
Sonuç: Azerbaycan mezunu için asıl risk bilinmeyen kelime değil, bildiğini sandığı kelime; terim çalışmasına bu 12 terimle başlayın.
2. Prospektüs ve ruhsat dili (13 terim)
Azerbaycan'da "dərman vasitəsinin təlimatı" denen kullanma talimatının başlıkları Türkiye'deki kısa ürün bilgisi ve kullanma talimatından farklı adlandırılıyor. Klinik eczacılık sorularında bu başlıklar sık geçiyor.
| Azerbaycan Türkçesi | Sınavdaki karşılığı | İngilizce |
|---|---|---|
| təsiredici maddə | etken madde | active substance |
| köməkçi maddə | yardımcı madde | excipient |
| dərman preparatı | müstahzar, tıbbi ürün | medicinal product |
| ticarət adı | ticari isim | trade name |
| beynəlxalq patentləşdirilməmiş ad | INN, jenerik ad | international nonproprietary name |
| buraxılış forması | farmasötik form ve sunum | dosage form, presentation |
| dövlət qeydiyyatı | ruhsat (TİTCK) | marketing authorisation |
| yararlılıq müddəti | raf ömrü | shelf life |
| saxlanma şəraiti | saklama koşulları | storage conditions |
| doza həddinin aşılması | doz aşımı | overdose |
| (dərmanların) qarşılıqlı təsiri | ilaç etkileşimi | drug interaction |
| hamiləlik və laktasiya | gebelik ve emzirme (laktasyon) | pregnancy and lactation |
| ekstemporal (resept, dərman forması) | majistral (reçete, ilaç) | extemporaneous, magistral |
3. Kimya ve element adları (16 terim)
Analitik kimya ve farmasötik kimya sorularında en sık karşılaşacağınız fark, Rusça kökenli element adları. Türkiye'de Fransızca ve Latince kökenli adlar kullanılıyor.
| Azerbaycan Türkçesi | Sınavdaki karşılığı | Sembol / İngilizce |
|---|---|---|
| natrium | sodyum | Na |
| kalium | potasyum | K |
| natrium xlorid | sodyum klorür | NaCl |
| xlor | klor | Cl |
| yod | iyot | I |
| kükürd | kükürt | S |
| mis | bakır | Cu |
| civə | cıva | Hg |
| qurğuşun | kurşun | Pb |
| sink | çinko | Zn |
| qatılıq | derişim, konsantrasyon | concentration |
| çöküntü | çökelti | precipitate |
| həlledici | çözücü | solvent |
| titrləmə | titrasyon | titration |
| qlikozid | glikozit | glycoside |
| ampula | ampul | ampoule |
4. Anatomi ve fizyoloji (15 terim)
Fizyoloji-Patoloji ve farmakoloji sorularında organ ve sistem adları sürekli geçiyor. Bunların çoğunu konuşma dilinden tanırsınız; sorun, hızlı okurken kelimenin Türkiye'deki biçimini bir an aramak.
| Azerbaycan Türkçesi | Sınavdaki karşılığı | Latince / İngilizce |
|---|---|---|
| ürək | kalp | cor, heart |
| böyrək | böbrek | ren, kidney |
| qaraciyər | karaciğer | hepar, liver |
| ağciyər | akciğer | pulmo, lung |
| mədə | mide | gaster, stomach |
| öd | safra | bilis, bile |
| öd kisəsi | safra kesesi | vesica fellea, gallbladder |
| dalaq | dalak | lien, spleen |
| mədəaltı vəzi | pankreas | pancreas |
| qalxanabənzər vəzi | tiroit bezi | glandula thyroidea |
| böyrəküstü vəzi | böbreküstü bezi (adrenal) | glandula suprarenalis |
| sidik | idrar | urina, urine |
| laxtalanma (qanın) | pıhtılaşma | coagulation |
| (qan) təzyiqi | kan basıncı, tansiyon | blood pressure |
| immunitet | bağışıklık | immunity |
5. Farmasötik form ve uygulama yolu (7 terim)
| Azerbaycan Türkçesi | Sınavdaki karşılığı | Kısaltma / İngilizce |
|---|---|---|
| həb | tablet | tablet |
| damcı | damla | drops |
| iynə, inyeksiya | enjeksiyon | injection |
| venadaxili | intravenöz, damar içi | i.v. |
| əzələdaxili | intramüsküler, kas içi | i.m. |
| dərialtı | subkutan, deri altı | s.c. |
| dilaltı | sublingual, dil altı | sublingual |
Türkiye'deki soru köklerinde uygulama yolu çoğu zaman "intravenöz" gibi Latince kökenli adla ya da "i.v." kısaltmasıyla geçiyor. İki biçimi birlikte çalışın.
6. Farmakognozi (6 terim)
Farmakognozi/Farmasötik Botanik alanında Türkiye'deki dersler drogları Latince adlarıyla öğretiyor. Azerbaycan'daki "dərman bitki xammalı" kavramı Türkiye'de "drog" olarak geçiyor.
| Azerbaycan Türkçesi | Sınavdaki karşılığı | Drog adındaki Latince |
|---|---|---|
| dərman bitki xammalı | bitkisel drog | drug (crude drug) |
| yarpaq | yaprak | Folium |
| qabıq | kabuk | Cortex |
| toxum | tohum | Semen |
| meyvə | meyve | Fructus |
| çiçək | çiçek | Flos |
Bitkisel drog terimlerinin ayrıntılı listesi için farmakognozi Türkçe terimler yazısına bakabilirsiniz.
7. Klinik belirti ve ilaç grupları (6 terim)
| Azerbaycan Türkçesi | Sınavdaki karşılığı | İngilizce |
|---|---|---|
| qızdırmasalıcı | ateş düşürücü, antipiretik | antipyretic |
| qeyri-steroid iltihabəleyhinə preparatlar | NSAİİ (nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar) | NSAIDs |
| ürəkbulanma | bulantı | nausea |
| qəbizlik | kabızlık, konstipasyon | constipation |
| səpgi | döküntü | rash |
| göbələk infeksiyası | mantar enfeksiyonu | fungal infection |
Türkiye'ye özgü kavramlar: karşılığı olmayanlar
Bazı kavramların Azerbaycan'da birebir karşılığı yok, çünkü Türkiye'deki mevzuattan doğuyorlar. Eczacılık Mevzuatı/Etik sorularında bunları tanımanız gerekiyor:
- TİTCK: Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu; ilaç ruhsatını veren kurum.
- Kırmızı reçete ve yeşil reçete: Türkiye'de uyuşturucu ve psikotrop ilaçlar için kullanılan özel reçete türleri.
- Eşdeğer ilaç: Türkiye'de jenerik ilaç için kullanılan resmî terim.
- Mesul müdür: Eczanenin ya da ilaç firmasının sorumlu eczacısı.
- SUT: Sağlık Uygulama Tebliği; SGK'nın ilaç geri ödeme kurallarını belirleyen düzenleme.
- Nöbetçi eczane: Mesai dışında açık kalan eczane sistemi.
Bu kavramların meslekteki karşılığını Türkiye eczacılık pratiği sayfasında daha ayrıntılı anlattık.
Bu listeyle nasıl çalışmalı?
- Üç sütunlu kart yapın: Bir yüzde Azerbaycan Türkçesi, öbür yüzde Türkiye Türkçesi ve Latince ya da İngilizce karşılığı. Terimi tek dille değil üç dille bağlamak, sınavda hangi biçimle karşılaşırsanız karşılaşın tanımanızı sağlar.
- Birinci tabloyla başlayın: Anlamı kayan 12 terim en çok yanıltanlar. Bunları önce bitirin.
- Prospektüs okuyun: Türkiye'deki bir ilacın kullanma talimatını alıp başlıklarını yukarıdaki tabloyla eşleştirin. Etken madde, yardımcı madde, kontrendikasyon ve etkileşim bölümleri, klinik eczacılık sorularının dilini öğretir.
- Soru çözerken not edin: Çıkmış ve deneme sorularında takıldığınız her terimi bu listeye ekleyin. Liste sizin listeniz olsun.
Sitedeki STS Eczacılık çıkmış sorular sayfası ve deneme aracı terimleri soru içinde görmenin en hızlı yolu.
Not: Azerbaycan Türkçesinde de bölgeye, kuşağa ve eğitim dili tercihine göre kullanım farkları var; Rus bölmesinde okuyanlar bazı terimleri doğrudan Rusçasıyla biliyor olabilir. Bu liste, sınavda karşınıza çıkacak Türkiye Türkçesi biçimini öğrenmeniz için hazırlandı. Bir terimin resmî Türkiye karşılığından emin olmadığınızda Türk Farmakopesi'ne ve TİTCK belgelerine bakın.
Sıkça Sorulan Sorular
Azerbaycan Türkçesi bilen biri STS Eczacılık sorularını anlayabilir mi?
Soruların genel dilini büyük ölçüde anlar; Azerbaycan mezunu bu açıdan Lehçe ya da Rusça eğitim almış birçok adaydan avantajlı başlar. Zorluk terimlerde: ferment yerine enzim, zülal yerine protein, natrium yerine sodyum, əks göstəriş yerine kontrendikasyon yazılıyor. 75 soruya 110 dakika verilen sınavda bu tür duraksamalar süre ve doğruluk kaybettiriyor. Bu yüzden terim farklarını sınavdan önce ayrıca çalışmak gerekiyor.
STS Eczacılık'ta en çok hangi terimler karıştırılıyor?
Azerbaycan mezunları için en riskli olanlar, Türkiye Türkçesinde de bulunan ama başka anlama gelen kelimeler: zülal (protein), turşu (asit), göstəriş (endikasyon), məhlul (çözelti). Bunları Rusça kökenli kimya terimleri izliyor: natrium (sodyum), kalium (potasyum), ferment (enzim), qlikozid (glikozit). Prospektüs dilinde ise təsiredici maddə (etken madde) ve əlavə təsir (yan etki) öne çıkıyor.
Rus bölmesinde okudum, bu liste bana uyar mı?
Kısmen. Rus bölmesinde okuyanlar terimleri çoğunlukla Rusça biliyor; bu durumda Rusça, Latince ve Türkiye Türkçesi karşılıkları eşleştirmek daha verimli olur. Azerbaycan Türkçesi sütunu yine işinize yarar, çünkü element ve enzim adları gibi birçok terim Azerbaycan Türkçesine Rusçadan geçmiş. Latince sütunu ise her iki gruba da köprü kurar.
STS Eczacılık sınavı tamamen Türkçe mi?
Evet. Sorular, seçenekler ve talimatlar Türkçe. Ancak ilaç adları, Latince drog adları ve uluslararası kısaltmalar (i.v., INN gibi) soru köklerinde ve şıklarda yer alabiliyor. Türkiye Türkçesindeki terimi bilmediğiniz durumda Latince ya da uluslararası ad kökü size ipucu verebilir; bu yüzden terimleri üç dille birlikte çalışmak işe yarıyor.
Terim çalışmasına ne kadar zaman ayırmalıyım?
Bunun için tek bir süre yok; konu çalışmasının yanına, her gün kısa ve düzenli bir terim tekrarı koymak daha verimli. Anlamı kayan 12 terimle başlayın, sonra prospektüs ve kimya tablolarına geçin. Soru çözerken takıldığınız her terimi listeye ekleyin. 7 Kasım 2026 sınavına az zaman kaldıysa yalnız birinci ve ikinci tabloya odaklanın.
Kaynaklar
- ÖSYM — 2026-STS Eczacılık Başvuru Kılavuzu (PDF)
- Azerbaycan Tıp Üniversitesi — Eczacılık Fakültesi ve kürsüleri
- Azerbaycan Sağlık Bakanlığı — Dərman vasitələri haqqında məlumatın verilməsi üzrə inzibati reqlament (2013)
- Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK)
Azerbaycan mezunu için terim farkı bir engel değil, kısa sürede kapanabilecek bir açık. Bilginiz zaten var; mesele, onu sınavın kullandığı kelimelerle tanımak. Bu listeyi bitirdikten sonra denklik sürecinin diğer adımları için Azerbaycan eczacılık denklik rehberine, 7 Kasım'a girecekseniz e-sınav kurallarına bakın.
Takıldığınız bir terim mi var?
Listede olmayan bir terimi ya da sorunun dilini soru olarak sorabilirsiniz. Sitedeki bilgi ve araçlar ücretsizdir; koçluk hizmeti ücretlidir.
WhatsApp'tan Soru Sor STS Eczacılık Koçluk