Rehber Panda
Son Güncelleme: Nisan 2026 | Mevzuat Sürümü: Bu içerik 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (yürürlük: 1 Ocak 2002) + TBK 6098 (2011) esas alınarak hazırlanmıştır.
Türk Medeni Hukuku (TMK), Türk pozitif hukukunun kalbidir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (2002), 1926 tarihli eski TMK'nın yerini almış, İsviçre Medeni Kanunu (ZGB) modelini modern biçimde uyarlamıştır. STS Hukuk sınavında en yüksek ağırlığa sahip daldır (20 soru / 100 — %20). Bu rehber, yurt dışı mezun hukukçular için TMK'nın sistematiğini, ana kurumları + çalışma stratejisini özetler.
TMK Sistematiği: 5 Ana Bölüm
- Başlangıç Hükümleri (m. 1-7) — TMK'nın temel ilkeleri
- Kişiler Hukuku (m. 8-117) — Gerçek + tüzel kişiler
- Aile Hukuku (m. 118-494) — Evlilik, boşanma, velayet, evlat edinme
- Miras Hukuku (m. 495-682) — Yasal + iradi miras, taksim
- Eşya Hukuku (m. 683-1027) — Mülkiyet, sınırlı ayni haklar, tapu, zilyetlik
1. Başlangıç Hükümleri (TMK m. 1-7)
TMK'nın genel ilkelerini belirleyen en önemli maddeler:
- TMK m. 1: Kanunun uygulanması ve boşluk doldurma (hâkim hukuk yaratır)
- TMK m. 2: Dürüstlük kuralı — Türk hukukunun altın maddesi, uygulamada yaygın kullanım
- TMK m. 3: İyi niyet karinesi
- TMK m. 4: Hakimin takdir yetkisi
- TMK m. 5: Genel hükümlerin tamamlayıcı uygulanması
- TMK m. 6: İspat yükü (iddia eden ispatlar)
- TMK m. 7: Resmi sicil + senet ispatı
Kritik: TMK m. 2 (dürüstlük kuralı) Türk hukukunun en yaygın atıfta bulunulan maddesidir. Alman hukukunda Treu und Glauben (BGB § 242), İsviçre'de Art. 2 ZGB karşılığı. Common Law'daki good faith doktrinine yakın ama bağlayıcılığı daha geniş. Yargıtay içtihatlarında çokça atfedilir.
2. Kişiler Hukuku (TMK m. 8-117)
Ana Konular
- Gerçek Kişiler (m. 8-46) — hak ehliyeti, fiil ehliyeti, kısıtlı kişiler, vesayet
- Tüzel Kişiler (m. 47-117) — dernekler, vakıflar, ticaret şirketleri
- Adlar — ad + soyadı + değiştirme
- İkametgâh — yerleşim yeri hükümleri
- Kişilik Hakları — yaşam, beden bütünlüğü, şeref, haysiyet
STS Hukuk İçin Önemli Noktalar
- Hak ehliyeti (sağ doğum ile başlar, ölüm ile sona erer)
- Fiil ehliyeti (18 yaş, ergin olma, kısıtlılık sebepleri)
- Vesayet / velayet ayrımı
- Tüzel kişilik türleri ve kuruluş şartları
3. Aile Hukuku (TMK m. 118-494)
Türk hukuk pratiğinde büyük hacme sahip dal (boşanma davaları yoğun):
Ana Konular
- Nişanlanma (m. 118-123)
- Evlenme (m. 124-160) — şartlar, engeller, butlan, evliliğin iptali
- Mal Rejimleri (m. 202-281) — edinilmiş mallara katılma (yasal rejim), mal ayrılığı, mal ortaklığı
- Boşanma (m. 161-184) — özel sebepler + genel sebepler + anlaşmalı
- Hısımlık (m. 495-501) — soybağı
- Evlat Edinme (m. 305-320)
- Velayet (m. 335-351) — küçüğün korunması
- Vesayet (m. 396-494) — kısıtlılara bakım
Eski TMK vs Yeni TMK (4721) Önemli Farklar
- Mal rejimi: Eski "mal ayrılığı" yerine "edinilmiş mallara katılma" (2002'den itibaren yasal rejim)
- Kadın-erkek eşitliği: Eşlerin eşit hakları (reisü sıfatı kaldırıldı)
- Velayet: Ortak velayet uygulaması esneklik kazandı
4. Miras Hukuku (TMK m. 495-682)
Ana Konular
- Yasal Miras — zümre sistemi, mirasçılar, mirastan yoksunluk
- Saklı Pay (m. 506) — altsoy, sağ kalan eş, ebeveynler için kanuni pay oranları
- Vasiyetname — resmi + yazılı + sözlü şekilleri
- Miras Sözleşmesi
- Mirasın Reddi (3 ay süre)
- Miras Paylaşımı — elbirliği mülkiyeti, taksim davası
- Terekenin Korunması + Tasfiyesi
Kritik: Saklı pay hükmü (TMK m. 506) Alman BGB § 2303 paraleli. Common Law'daki legitime kavramının karşılığı. Yurt dışı mezun için tanıdık ama oranları farklıdır.
5. Eşya Hukuku (TMK m. 683-1027)
Ana Konular
- Mülkiyet (m. 683-777) — taşınır + taşınmaz, ortak mülkiyet, müşterek mülkiyet
- Sınırlı Ayni Haklar — intifa hakkı, oturma hakkı, üst hakkı, kaynak hakkı, geçit hakkı
- Rehin — taşınır rehni, taşınmaz rehni (ipotek, ipotekli borç senedi)
- Zilyetlik (m. 973-999) — fiili hakimiyet, zilyetlik davaları
- Tapu Sicili (m. 1007-1027) — kamu güveni, tescil, tescilin iptali
STS Hukuk İçin Kritik Konular
- Mülkiyetin kazanılması (tescil, zilyetlik, kanundan)
- Müşterek vs elbirliği mülkiyet ayrımı
- İpotek ve diğer rehin türleri
- Zilyetlik davaları (men, iade)
- Tapu sicilinin kamu güveni ilkesi
Yurt Dışı Mezun İçin Çalışma Stratejisi (3-4 Ay)
Ay 1: Temel Sistematik
- TMK m. 1-7 (başlangıç hükümleri) — Türk hukukunun temel ilkeleri
- Kişiler Hukuku (m. 8-117) — ehliyet + tüzel kişilik
- Almanca/İngilizce karşılık haritalama (BGB, İsviçre ZGB ile paralel)
Ay 2: Aile Hukuku
- Evlilik + boşanma (özellikle özel sebepler)
- Mal rejimleri (edinilmiş mallara katılma — Yargıtay içtihadı yoğun)
- Velayet + evlat edinme
Ay 3: Miras + Eşya
- Miras hukuku (saklı pay + vasiyetname + reddi)
- Eşya hukuku (mülkiyet + sınırlı ayni haklar + ipotek)
- Tapu sicili + kamu güveni
Ay 4: Pekiştirme + Deneme
- STS Hukuk deneme sınavlarında Medeni soruları çözümü
- Zayıf alanlarda ek tekrar
- Yargıtay İBK + önemli kararlar okuma
Önerilen Kaynaklar
- Kemal Oğuzman / Özer Seliçi / Saibe Oktay-Özdemir — Eşya Hukuku (klasik)
- Ahmet Kılıçoğlu — Aile Hukuku Ders Kitabı
- Turgut Akıntürk / Derya Ateş — Türk Medeni Hukuku: Aile Hukuku
- Rona Serozan / Baki İlkay Engin — Miras Hukuku
- Mustafa Dural / Tufan Öğüz — Türk Özel Hukuku Cilt II: Kişiler Hukuku
- mevzuat.gov.tr — TMK güncel metni
Alt Başlıklar (Detay Postları)
- Borçlar Hukuku (TBK 6098) — Detaylı Alt Rehber
- Aile Hukuku — Evlilik + Boşanma + Velayet
- Miras Hukuku (yakında)
- Eşya Hukuku (yakında)
- Kişiler Hukuku (yakında)
İlgili yazılar: STS Medeni Hukuk Strateji | STS Hukuk Hub
⚠️ Önemli: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. TMK ve ilgili yönetmelik değişiklikleri için mevzuat.gov.tr ve Yargıtay içtihat bankalarını güncel tutun.