Türk İcra ve İflas Hukuku Rehberi: İcra Takibi + İflas + Konkordato (2026)

İcra ve İflas Hukuku, para alacaklarının devlet zoruyla tahsili sürecini düzenler. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK, 1932), Türk hukuk uygulamasının en yoğun kullanılan alanlarından biridir. Avukatlık pratiğinde özellikle alacak takibi + tahsilat yoğun. Türk hukukunun en eski kanunlarından olsa da yıllar içinde kapsamlı değişiklikler geçirdi. Almanya ZPO + Alman İflas Kanunu paraleli.

İcra Hukuku Temel Sistemi

İcra Daireleri

• Her mahkemenin yanında icra dairesi var
• İcra Memuru: Hakimin yardımcı görevlisi, icra işlemlerini yürütür
• İcra Hukuk Mahkemesi: İcra takibine karşı şikâyetleri inceler
• İcra Ceza Mahkemesi: İcra+iflas suçları (nafaka ödememe, mal beyanında bulunmama)

İcra Takibi Türleri

1. İlamsız İcra Takibi (m. 46-58)

En yaygın takip türü. Elinizde mahkeme kararı (ilam) olmasa bile para alacağı için direkt icra dairesine başvurulabilir:

• Genel haciz yoluyla takip — senetli/senetsiz para alacakları
• Kambiyo senetlerine özgü takip — çek, bono, poliçe
• Kiralanan taşınmazların tahliyesi yoluyla takip

Süreç

1. Takip talebi — alacaklı icra dairesine dilekçe + harç
2. Ödeme emri — borçluya tebliğ (7 gün ödeme süresi)
3. İtiraz — borçlu 7 gün içinde itiraz edebilir (itiraz takibi durdurur)
4. İtirazın kaldırılması — alacaklı itirazın kaldırılması davasını açar
5. Takibin kesinleşmesi — itiraz yok veya kaldırılmış → haciz aşamasına geçilir

2. İlamlı İcra Takibi (m. 24-36)

Mahkeme kararı (ilam) elinizde varsa:

• Takip talebi + ilam fotokopisi
• Doğrudan icra emri (ödeme emri değil) — borçlu itiraz edemez, sadece şikâyet yoluyla hukuka aykırılık ileri sürebilir
• Haciz aşaması hızlı başlar

3. Rehinin Paraya Çevrilmesi Yoluyla Takip (m. 145-150)

• İpotek + rehin + ticari işletme rehni gibi teminatlar için
• Doğrudan rehinli malın satımı

Haciz Aşaması

Haciz Türleri

• Mal haczi — taşınır + taşınmaz
• Alacak haczi — banka hesabı + maaş
• Hak haczi — telif + lisans hakları
• Ticari işletme haczi

Haczedilemez Mallar (m. 82)

• Borçlunun + ailesinin asgari yaşam ihtiyaçları
• Meslek icrası için gerekli eşyalar
• Sosyal yardımlar
• Maaşın belirli bir kısmı (1/4 veya 1/3 — nafaka durumunda daha fazla)

Haciz İşlemi

• İcra memuru + kolluk (gerekirse)
• Mallar değerlenir
• Satış aşamasına geçer

Satış

Taşınır Mal Satışı (m. 112-121)

• Açık artırma — 2 hakim huzurunda oturum
• İlk satışta %50 altında teklif reddedilir
• İkinci satışta daha düşük teklif kabul olabilir

Taşınmaz Satışı (m. 122-134)

• E-satış sistemi (UYAP elektronik ihale)
• 2 satış denemesi yapılır
• Değerleme + satış ilanı

İflas Hukuku

İflasın Şartları

• Tacir sıfatı (genel kural — gerçek kişi tacirler + şirketler)
• Ödemeden aciz hali — borçları vadesi geldiğinde ödeyememe
• Mahkeme kararı — ticaret mahkemesi iflasa karar verir

İflasın Sonuçları

• Tüm borçlar muaccel hale gelir
• Borçlunun mal varlığı üzerinde tasarruf yetkisi sona erer
• İflas idaresi (iflas masası müdürü) atanır
• Alacaklıların toplu takibi (müstakil takibi durdurulur)
• Mal varlığı satılır + alacaklılara sıra cetveline göre dağıtılır

Alacak Sırası (m. 206)

1. Rehinli alacaklar (rehinli malın değerinden öncelikli)
2. İflas masası alacakları (iflas idaresi giderleri)
3. Kamu alacakları (vergi, sosyal sigorta primi)
4. İşçi alacakları (ücret, kıdem tazminatı)
5. Diğer imtiyazlı alacaklar
6. Sıradan alacaklar

Konkordato (m. 285-309)

İflasa alternatif, borçlunun mali güçlüğünü aşmasına yardım eden prosedür:

Türleri

• İflas dışı konkordato — iflasa gitmeden önce (iflasın önlenmesi)
• İflas içi konkordato — iflas sırasında
• Mal varlığının terki suretiyle konkordato

Süreç

1. Borçlu konkordato talebi (asliye ticaret mahkemesi)
2. Geçici mühlet (3-5 ay) + mühlet talebi
3. Alacaklıları çağırma + tasdik
4. Alacaklıların oylaması
5. Mahkeme tasdiki (%50 alacaklı + %50 alacak çoğunluğu)

Konkordato Hukuki Sonuçları

• Mühlet süresince icra takipleri durur
• Borçlar yapılandırılır (erteleme, indirim, taksit)
• Başarısız olursa iflas kaçınılmaz

Şikâyet ve İtiraz Yolu

İcra Takibine İtiraz

• İlamsız icrada 7 gün içinde
• Borçlu icra dairesine yazılı itiraz
• İtiraz takibi durdurur

Şikâyet

• İcra memurunun işlemine karşı — icra hukuk mahkemesine
• Hukuka aykırılık + maddi hata

Menfi Tespit Davası (m. 72)

• Borçlu, alacaklının haksız takibine karşı açar
• Borçlu olmadığının tespiti + icra takibinin durdurulması

Nafaka + Özel Durumlar

• Nafaka alacakları: özel hükümler, daha yüksek koruma (m. 344)
• Maaş haczi: nafaka için 1/4'e kadar ek imkân
• Yurt dışı borçlu: MÖHUK hükümleri + uluslararası yardım sözleşmeleri

İcra + İflas Suçları

• Mal beyanında bulunmama
• Haciz mallarını kaçırma
• Nafaka ödememe (3 aylık birikim → hapis)
• Ticari belgelerin muhafaza edilmemesi

Pratik Avukatlık

• İcra davası avukatlık pratiğinde çok yoğun — özellikle ticari tahsilat + kira tahliye
• Gerçek zamanlı UYAP sistemi ile elektronik takip
• İcra dairesinden bilgi alma + yazışma yüzde 90 elektronik
• Kira tahliyesi + kambiyo takipleri özel uzmanlık

Önerilen Kaynaklar

• Baki Kuru / Ramazan Arslan / Ejder Yılmaz — İcra ve İflas Hukuku
• Hakan Pekcanıtez — İcra ve İflas Hukuku
• Muhammet Özekes — İcra Hukuku
• mevzuat.gov.tr — İİK güncel
• uyap.gov.tr — elektronik icra takip sistemi

İlgili yazılar: Medeni Usul Hukuku | Ticaret Hukuku