Galenik Preparatlar: Türkiye Eczanelerinde Hazırlama + Mevzuat + Pratik Rehberi 2026

Galenik preparatlar — Latince "Galenus" (antik Yunan hekimi)'dan türeyen — eczacının ilacı hastaya göre hazırladığı özel formülasyonlardır. Birçok AB ülkesinde azalan bir pratik olsa da, Türkiye eczanelerinde hâlâ aktif + yasal + ekonomik değerli bir alan. Yurt dışı eczacılık mezunu için galenik preparat hazırlama Türkiye pazarına özel katma değer sunar.

Bu rehber galenik preparatların teorik çerçevesini + Türkiye'ye özgü yaygın formülleri + mevzuat + hazırlama tekniğini + fiyatlandırmayı + yurt dışı mezunu için fırsat analizini kapsar.

1. Galenik Preparat Nedir?

Galenik preparat (majistrül preparat): Eczacı tarafından hekim reçetesine göre + spesifik hasta için eczanede hazırlanan ilaç formülasyonudur. Sanayi ürünü değil, sipariş üzerine yapılır.

İki Ana Tip

• Majistrül (Magistral) Preparat: Hekim reçetesine özel, spesifik hasta için
• Ofisinal Preparat: Türkiye Farmakopesi'nde formülü tanımlanmış, genel kullanımlı (eczane stoku)

Galenik vs Endüstri Ürünü

2. Mevzuat Çerçevesi

• 6197 sayılı Kanun: Eczacı galenik preparat hazırlama yetkisi
• Türkiye Farmakopesi: Ofisinal preparat formülleri + hazırlama yöntemleri + kalite kriterleri
• TİTCK Majistrül Preparat Rehberi: Güncel uygulama kılavuzu
• Avrupa Farmakopesi (Ph. Eur.): Türkiye Farmakopesi büyük oranda uyumlu
• USP (ABD): Referans amaçlı — bazı formüller için
• SGK SUT: Bazı galenik preparatlar SGK geri ödemeye dahil
• İyi Compounding Uygulamaları (GCP - Good Compounding Practices): Uluslararası standart

Yasal Gereksinimler

• Eczanenin galenik preparat hazırlama için uygun laboratuvar alanı + ekipmanı
• Hekim reçetesi zorunlu (majistrül için)
• Etiket: hasta adı + formül + hazırlama tarihi + son kullanma + eczane kaşe/imza
• Majistrül kayıt defteri (hangi formül + hangi hasta + hangi tarihte)
• Kalite kontrol (ortam + kontaminasyon + tartım doğruluğu)

3. Türkiye Eczanelerinde Yaygın Galenik Formüller

🧴 Topikal Formüller

Merhem / Pomad (Unguentum):

• Vazelin + parafin + su + aktif madde
• Örnek: Salisilik asit %2-10 merhem (keratolitik)
• Örnek: Mupirosin %2 topikal (antibakteriyel)
• Çinko oksit %10 merhem (çocuk pişik)

Krem:

• Su / yağ emülsiyonu (O/W veya W/O)
• Örnek: Hidrokortizon %1 krem (inflamasyon)
• Örnek: Kliokinol %3 krem (antifungal)

Jel:

• Karbomer + su + aktif madde
• Örnek: Diklofenak %1 jel (kas ağrı)
• Örnek: Prokain %2 jel (anestezik)

🍯 Sıvı Formüller

Şurup (Syrupus):

• Şeker + su + aktif madde + aroma
• Örnek: Kuşburnu şurubu (C vitamini)
• Örnek: Diyaphragm's syrup (öksürük)

Süspansiyon:

• Katı partikül + sıvı taşıyıcı
• Örnek: Kalsiyum karbonat süspansiyonu

Lösyon:

• Alkol veya su bazlı sıvı preparat
• Örnek: Kalamin lösyonu (cilt tahrişi)

💊 Katı Formüller

Kaşe (toz) + Poşet:

• Tartım ile hasta başı kaşe hazırlama
• Örnek: Vitamin B kompleksi kaşe

Kapsül (Kapsül dolgu):

• Gelatinli kapsülün içine toz doldurma
• Örnek: Pediyatrik prednizolon dozajları

🪔 Suppozituvar / Ovül

Suppozituvar (rektal fitil):

• Kakao yağı veya PEG taşıyıcı
• Örnek: Parasetamol 125 mg supp (bebek ateş)
• Örnek: Diklofenak 100 mg supp

Ovül (vajinal fitil):

• Klotrimazol %1 ovül
• Estradiol ovül (menopoz)

4. Hazırlama Tekniği + Ekipman

Gerekli Ekipman

• Tartı (hassas terazi): 0.001g hassasiyet (analitik terazi + trampa terazi)
• Mezur + büret + pipet: Sıvı hacim ölçme
• Havan + tokmak: Porselen veya cam — toz ezme + karıştırma
• Eziyet levhası + spatül: Merhem + krem hazırlama
• Su banyosu / ısıtıcı: Isıtma + eritme
• Suppozituvar kalıbı: Metal veya plastik, farklı boyutlar
• Kapsül dolum makinası: Manuel veya yarı otomatik
• Etiket yazıcısı + kaşe

Temel Hazırlama Adımları

1. Reçete okuma + formül doğrulama
2. Türkiye Farmakopesi / TİTCK rehberi kontrol
3. Ham madde temin (eczane deposu + toptan)
4. Tartım + hacim ölçümü
5. Karıştırma + homojenizasyon
6. Dolum + paketleme (şişe, tüp, kaşe, kapsül)
7. Etiketleme (hasta bilgisi + formül + tarih)
8. Majistrül kayıt defterine işleme
9. Hastaya teslim + kullanım bilgisi

5. SGK Geri Ödeme + Fiyatlandırma

Galenik preparatların SGK geri ödeme çerçevesi:

• Majistrül preparat listesi: SGK SUT eki — hangi formüller geri ödenir
• Fiyat formülü: Ham madde maliyeti + %25-50 hazırlama ücreti + KDV
• TİTCK fiyat kararnamesi: Yıllık güncelleme
• Geri ödeme dışı formüller: Kozmetik + takviye preparatlar + SGK listesinde olmayan
• Hasta katılım payı: Normal reçete ile aynı (%10-20)

Galenik Preparat Ekonomik Avantajı

• El emeği + uzmanlık ücreti → yüksek kar marjı (%40-60)
• Niş pozisyonlanma (galenik eczane reputasyonu)
• Müşteri sadakat (özel formül ihtiyacı düzenli müşteri yaratır)
• Rekabet düşük (birçok eczane galenik yapmaz)

6. Yurt Dışı Eczacılık Mezunu İçin Galenik Fırsat

Neden Avantaj?

• Batı Avrupa'da galenik azaldı: Polonya, Macaristan, Almanya mezunları klasik galenik tekniklerini kısmen bilir
• Türkiye'de hâlâ yaygın: Hekim reçetesi kültürü + SGK geri ödeme devam ediyor
• Az rakip: Çoğu Türkiye eczanesi galenik yapmaz (zaman + ekipman gerektirir)
• Niş reputasyon: "Galenik yapan eczacı" hasta + hekim ağı için cazip
• Akademik ilgi: Üniversite hastanesi klinik eczacı pozisyonları için artı

Nasıl Fırsat Haline Getirilir?

1. Eczane kurarken laboratuvar alanı planla: Galenik hazırlama için ayrı oda + ekipman
2. TİTCK + Türkiye Farmakopesi çalışması: Yurt dışı formüllerin Türkiye karşılığı
3. Hekim ilişki ağı: Dermatolog, pediatri, jinekolog (galenik reçete yazan branşlar)
4. Pazarlama: "Özel formül eczanesi" — sosyal medya + Google Maps
5. Eğitim: TEB galenik preparat semineri + kurslar
6. Mentor eczacı: Deneyimli galenikçi meslektaştan 3-6 ay öğrenme

7. Türkiye'de Popüler Galenik Formüller — Detay

🌿 1. Dermatoloji Formülleri

• Whitefield merhem (benzoik asit + salisilik asit): Antifungal
• Magic cream (beyaz vazelin + çinko oksit + titan dioksit): Güneş koruyucu
• Sulfur merhem %5-10: Uyuz + kepek
• Podofilin %25 alkol: Siğil

👶 2. Pediatri Formülleri

• Parasetamol çocuk şurubu: Standart 120 mg/5 mL
• Kalsiyum karbonat süspansiyonu
• Pediyatrik prednizolon kapsül: 1-5 mg özel dozaj
• Vitamin D3 damla: Bebek destek

👩 3. Jinekoloji Formülleri

• Klotrimazol vajinal ovül %1: Mantar enfeksiyonu
• Estradiol vajinal krem: Menopoz atrofi
• Metronidazol vajinal jel: Bakteriyel vajinoz

👵 4. Yaşlı + Geriatri Formülleri

• Bisakodil suppozituvar: Konstipasyon
• Lidokain topikal %5: Nöropatik ağrı
• Kapsül kompozisyonu: Polifarmasi azaltma (tek kapsül 3-4 ilaç)

8. Kalite Güvencesi + Hasta Güvenliği

• Ham madde kaynağı: TİTCK onaylı toptan eczacı + belgeli kaynak
• Tartım doğruluğu: 0.001g hassasiyet — aktif madde doz hataları hasta güvenliği riski
• Kontaminasyon önleme: Steril ekipman + eldiven + hijyenik alan
• Stabilite + raf ömrü: Son kullanma tarihi etiketlenir (tipik 1 hafta - 1 ay)
• Etkileşim + alerji kontrolü: Hasta anamnez
• Kayıt tutma: Majistrül defteri yasal zorunluluk
• Hata durumunda: Hasta geri çağırma + bildirimi + düzeltme protokolü

9. Galenik Eğitim + Kaynaklar

• Türkiye Farmakopesi: TİTCK web sitesi (ücretsiz erişim)
• TEB SME Galenik Preparat Seminerleri: Yıllık düzenli
• Martindale: The Complete Drug Reference: Uluslararası referans (özellikle yurt dışı mezunu için tanıdık)
• The Pharmaceutical Codex: İngilizce galenik referans
• Eczacılık Fakülteleri ders notları: Farmasötik Teknoloji dersi
• YouTube + video kurslar: Türk akademisyen eczacıların eğitim kanalları

10. Rehber Panda Galenik Desteği

• Galenik preparat temel eğitim modülü (STS + eczane açma paketinde)
• TİTCK Majistrül Rehberi güncel takibi
• Yurt dışı mezunu için galenik adaptasyon danışmanlığı
• Niş eczane pozisyonlanma stratejisi
• Ücretsiz 30dk değerlendirme — koçluk şart değil

Detay: STS + Eczane Açma Paketi · Türkçe Reçete Dili

11. Sonuç: Galenik — Türkiye'ye Özgü Niş Fırsat

Galenik preparatlar, yurt dışı eczacılık mezunu için Türkiye pazarına özgü bir niş fırsat:

• AB'de azalan pratik, Türkiye'de aktif
• SGK geri ödeme + hekim reçetesi kültürü devam ediyor
• Az rakip — galenikçi eczane niş marka
• Yüksek kar marjı (%40-60)
• Hasta + hekim sadakat yaratır
• Akademik + hastane eczacılığında da değerli

İlgili: Eczane Açma Kapsamlı Rehber · Serbest Eczane Girişimci Rehberi · Türkçe Eczacılık Terminolojisi