Son Güncelleme: 8 Temmuz 2026 | Yurt dışı tıp mezunları için fizyoloji terminolojisi köprü rehberi.
Hızlı Bakış
- Sınav: STS Tıp (Seviye Tespit Sınavı)
- Konu: Fizyoloji Türkçe-Latince-İngilizce Terminoloji Sözlüğü
- Amaç: Latince/İngilizce eğitim almış hekimler için Türkçe terminoloji köprüsü
- Kapsam: Hücre, kas, kalp-damar, solunum, böbrek, sindirim, endokrin, sinir
- Resmi Kaynak: osym.gov.tr — güncel STS Tıp kılavuzu
STS Tıp sınavında fizyoloji soruları tamamen Türkçe terminolojiyle sorulur. Bulgaristan, Romanya, Polonya, Ukrayna veya başka bir ülkede İngilizce ya da yerel dilde eğitim aldıysanız, bildiğiniz kavramların Türkçe karşılığında zorlanabilirsiniz. Bu sözlük, fizyolojinin temel terimlerini Türkçe (Latince/İngilizce) biçiminde eşler ve öğrenme stratejisi sunar. İçerik yalnızca akademik terminoloji köprüsüdür; klinik uygulama tavsiyesi vermez.
Hızlı Bilgi Tablosu
| Başlık | Bilgi |
|---|---|
| Sınav dili | Türkçe (terimler Türkçe sorulur) |
| Terim biçimi | Türkçe (Latince/İngilizce köprü) |
| Sistem sayısı | 8 ana fizyoloji bölümü |
| Önerilen yöntem | Aralıklı tekrar + klinik bağlam |
| Doğrulama | TDK Tıp Terimleri Sözlüğü ve ders kaynakları |
Neden Türkçe Terminoloji Kritik?
Yurt dışında tıp eğitimi almış bir hekimin fizyoloji bilgisi genellikle güçlüdür; asıl bariyer bilgi eksikliği değil, dil köprüsüdür. Aynı kavramı İngilizce "cardiac output" olarak akıcı biçimde bilen bir aday, Türkçe soru kökünde "kalp debisi" ifadesiyle karşılaştığında bir an duraksayabilir. Bu duraksama, bilgi eksikliğinden değil, terimin Türkçe karşılığının pekişmemiş olmasından kaynaklanır.
Terminoloji köprüsünün amacı, zaten sahip olduğunuz kavramsal bilgiyi Türkçe akademik dile bağlamaktır. Bu köprü kurulduğunda, soruyu okuma hızınız artar, gereksiz tereddüt ortadan kalkar ve dikkatinizi asıl fizyolojik akıl yürütmeye ayırabilirsiniz. Bu nedenle terminoloji çalışması, konu tekrarından ayrı ama onunla eş zamanlı yürütülmesi gereken bir hazırlık katmanıdır.
1. Temel Kavramlar
| Türkçe | Latince/Kök | İngilizce |
|---|---|---|
| İç denge (dengelenim) | Homeostasis | Homeostasis |
| Metabolizma | Metabolismus | Metabolism |
| Yayınım (difüzyon) | Diffusio | Diffusion |
| Geçişme (ozmoz) | Osmosis | Osmosis |
| Etkin taşıma | Transportus activus | Active transport |
| Salgı | Secretio | Secretion |
| Emilim (soğurma) | Absorptio | Absorption |
2. Hücre ve Membran Fizyolojisi
- Zar potansiyeli — Potentialis membranae — Membrane potential
- Dinlenim potansiyeli — Potentialis quietis — Resting potential
- Aksiyon potansiyeli (uyarı akımı) — Potentialis actionis — Action potential
- Depolarizasyon (kutuplaşmanın bozulması) — Depolarisatio — Depolarization
- Repolarizasyon (yeniden kutuplaşma) — Repolarisatio — Repolarization
- Eşik değeri — Limen — Threshold
- İyon kanalı — Canalis ionicus — Ion channel
3. Kas Fizyolojisi
- Kasılma — Contractio — Contraction
- Gevşeme — Relaxatio — Relaxation
- Aktin — Actina — Actin
- Miyozin — Myosina — Myosin
- Sarkomer — Sarcomerum — Sarcomere
- Motor uç plağı — Lamina motoria terminalis — Motor end plate
- Kas tonusu — Tonus muscularis — Muscle tone
4. Kardiyovasküler Fizyoloji
| Türkçe | Latince/Kök | İngilizce |
|---|---|---|
| Kalp debisi (dakika hacmi) | Volumen minutae cordis | Cardiac output |
| Atım hacmi | Volumen systolicum | Stroke volume |
| Kalp hızı | Frequentia cordis | Heart rate |
| Kan basıncı | Tensio arterialis | Blood pressure |
| Sistol (kasılma evresi) | Systole | Systole |
| Diyastol (gevşeme evresi) | Diastole | Diastole |
| İletim sistemi | Systema conducens | Conduction system |
5. Solunum Fizyolojisi
- Soluk hacmi (tidal hacim) — Volumen respiratorium — Tidal volume
- Akciğer kapasitesi — Capacitas pulmonalis — Lung capacity
- Gaz değişimi — Commutatio gasorum — Gas exchange
- Oksijen taşınması — Transportus oxygenii — Oxygen transport
- Solunum hızı — Frequentia respirationis — Respiratory rate
- Ölü boşluk — Spatium mortuum — Dead space
6. Böbrek (Renal) Fizyolojisi
- Glomerüler süzülme (filtrasyon) — Filtratio glomerularis — Glomerular filtration
- Geri emilim (reabsorpsiyon) — Reabsorptio — Reabsorption
- Salgılama (renal sekresyon) — Secretio tubularis — Tubular secretion
- İdrar oluşumu — Uropoiesis — Urine formation
- Su-tuz dengesi — Aequilibrium hydroelectrolyticum — Fluid and electrolyte balance
- Süzülme hızı — Rata filtrationis glomerularis — Glomerular filtration rate (GFR)
7. Sindirim Fizyolojisi
- Sindirim — Digestio — Digestion
- Peristaltizm (dalgalı hareket) — Peristalsis — Peristalsis
- Enzim — Enzymum — Enzyme
- Safra — Bilis / Fel — Bile
- Mide özsuyu — Succus gastricus — Gastric juice
- Emilim yüzeyi (villus) — Villus intestinalis — Intestinal villus
8. Endokrin ve Sinir Fizyolojisi
| Türkçe | Latince/Kök | İngilizce |
|---|---|---|
| Hormon | Hormonum | Hormone |
| Geri bildirim (dönüt) | Feedback | Feedback |
| Sinaps (kavşak) | Synapsis | Synapse |
| Sinir iletici (nörotransmitter) | Neurotransmitter | Neurotransmitter |
| Refleks (tepke) | Reflexus | Reflex |
| Uyarı (uyaran) | Stimulus | Stimulus |
Sık Karıştırılan Terim Çiftleri
- Sekresyon (salgılama) ile Absorpsiyon (emilim) — zıt yönlü süreçler
- Depolarizasyon ile Repolarizasyon — potansiyel değişiminin iki evresi
- Sistol (kasılma) ile Diyastol (gevşeme) — kalp döngüsünün iki evresi
- Difüzyon ile Ozmoz — çözünen ve suyun hareketi ayrımı
- Filtrasyon ile Reabsorpsiyon — böbrekte ters yönlü basamaklar
Öğrenme Stratejisi: Adım Adım
- Sistemi seçin: Tüm fizyolojiyi aynı anda değil, bir bölümü (örneğin kardiyovasküler) haftaya yayın.
- Üçlü kart yapın: Her terim için Türkçe, Latince/kök ve İngilizce karşılıkları içeren aralıklı tekrar kartı hazırlayın.
- Klinik bağlama oturtun: Terimi izole değil, bir süreç içinde öğrenin (örneğin atım hacmi kalp debisi ile birlikte).
- Günlük yayın: Günde 30 dakika düzenli çalışma, tek seferlik yoğun sprintten daha kalıcıdır.
- Kendi kendinizi sınayın: Türkçeden İngilizceye ve tersine çeviri alıştırmaları yapın.
- Kaynakla doğrulayın: Şüpheli karşılıkları TDK Tıp Terimleri Sözlüğü ve ders kitaplarından teyit edin.
Kök, Ön Ek ve Son Ek Çözümlemesi
Fizyoloji terimlerinin çoğu ortak Latince ve Yunanca köklerden türer. Bu ekleri tanımak, daha önce görmediğiniz bir terimin anlamını tahmin etmenizi sağlar ve ezber yükünü belirgin biçimde azaltır.
| Ek/Kök | Anlam (Türkçe) | Örnek |
|---|---|---|
| hipo- | altında / düşük | hipotansiyon (düşük tansiyon) |
| hiper- | üstünde / yüksek | hiperventilasyon (aşırı soluma) |
| homeo- | benzer / aynı | homeostazi (iç denge) |
| -liz / -lysis | yıkım / çözünme | glikoliz (şeker yıkımı) |
| -poiez / -poiesis | oluşum / yapım | üropoiez (idrar oluşumu) |
| endo- / ekso- | iç / dış | endokrin (iç salgı) |
Terminoloji STS Tıp Sorusunda Nasıl Görünür?
STS Tıp soru kökleri Türkçe hazırlandığından, bir kavramın Türkçe adını tanımak sorunun ilk anahtarıdır. Örneğin bir soruda "glomerüler filtrasyon hızı" ifadesiyle karşılaşabilirsiniz; İngilizce kaynaklardan GFR olarak bildiğiniz bu kavramın Türkçe karşılığını hızlı tanımanız, kalan süreyi akıl yürütmeye ayırmanızı sağlar. Benzer biçimde "atım hacmi" ile "kalp debisi" arasındaki ilişkiyi Türkçe terimlerle kavramış olmak, karşılaştırmalı soruları rahat çözmenize yardımcı olur.
Bu bölümdeki örnekler yalnızca terimlerin sınavda nasıl geçebileceğini göstermek içindir; herhangi bir tanı, tedavi ya da hasta yönetimi çıkarımı içermez. Amaç, kavramsal bilginizi Türkçe terimlerle eşleyerek soruyu doğru okumanızı sağlamaktır.
Terminoloji Çalışmasında Sık Yapılan Hatalar
Yurt dışı mezunu adayların terminoloji hazırlığında en çok tekrarlanan hataları bilmek, aynı tuzaklara düşmenizi önler:
- Tek seferde tüm listeyi ezberlemeye çalışmak: Sistemleri bloklara ayırmak ve haftaya yaymak daha kalıcıdır.
- Terimi süreçten kopararak öğrenmek: "Atım hacmi" kavramını "kalp debisi" ile bağlamadan ezberlemek, karşılaştırmalı sorularda zorluk yaratır.
- Yalnızca İngilizce karşılığa güvenmek: Sınav Türkçe olduğundan öncelik Türkçe karşılıklarda olmalıdır.
- Doğrulanmamış çeviriye güvenmek: İnternette rastgele bulunan karşılıklar yerine TDK ve ders kitaplarını esas almak gerekir.
- Kök ve ekleri ihmal etmek: Ortak ekleri öğrenmeyen aday, her terimi sıfırdan ezberlemek zorunda kalır.
- Tekrar aralıklarını atlamak: Aralıklı tekrar olmadan öğrenilen terimler kısa sürede unutulur.
Kısa Özet
Fizyoloji terminolojisi, yurt dışı tıp mezunu için bir engel değil, kısa sürede aşılabilecek bir köprüdür. Kavramsal bilginiz zaten güçlüyken, yapmanız gereken bu bilgiyi Türkçe akademik dile bağlamaktır. Sistemleri bloklara ayırarak, kökleri çözümleyerek, aralıklı tekrar uygulayarak ve güvenilir kaynaklarla doğrulayarak ilerlerseniz, sınav sorularını Türkçe okuma hızınız belirgin biçimde artar. Bu sözlüğü anatomi ve biyokimya terminoloji rehberleriyle birlikte kullanarak temel bilimler terminolojisini bütünüyle kapsayabilirsiniz.
Dört Haftalık Terminoloji Çalışma Ritmi
Terminolojiyi düzenli bir takvime bağlamak, dağınık çalışmaya göre çok daha kalıcı sonuç verir. Aşağıdaki dört haftalık ritim, günde yaklaşık yarım saatlik çalışmayla fizyoloji terminolojisinin temelini oturtmayı hedefler. Her hafta sonunda önceki haftanın terimlerini kısa bir tekrarla pekiştirin.
- 1. Hafta: Temel kavramlar ile hücre ve membran fizyolojisi terimleri. Yayınım, geçişme ve potansiyel kavramlarını Türkçe karşılıklarıyla eşleyin.
- 2. Hafta: Kas ve kardiyovasküler fizyoloji. Sistol, diyastol, atım hacmi ve kalp debisi ilişkisini terimlerle kurun.
- 3. Hafta: Solunum ve böbrek fizyolojisi. Gaz değişimi, glomerüler filtrasyon ve geri emilim terimlerine odaklanın.
- 4. Hafta: Sindirim, endokrin ve sinir fizyolojisi terimleri, ardından dört haftanın kapsamlı tekrarı ve kendi kendini sınama.
Bu ritim bir öneridir; kendi tempo ve önceliklerinize göre uyarlayabilirsiniz. Önemli olan istikrar ve düzenli tekrardır. Zayıf kaldığınız sistemi bir sonraki döngüde başa alarak dengeyi koruyun.
Bu dört haftalık döngüyü tamamladıktan sonra terimleri tek başına değil, birbirleriyle ilişkileri içinde tekrar etmek verimi artırır. Örneğin solunum terimlerini kardiyovasküler terimlerle birlikte gözden geçirmek, oksijen taşınması gibi kesişen konuların terminolojisini pekiştirir. Böylece izole ezber yerine, sistemler arası bağları da kapsayan bütüncül bir terim ağı oluşur.
Resmi ve Güvenilir Kaynaklar
- ÖSYM — STS Tıp kılavuzu (osym.gov.tr)
- YÖK — Diploma Denklik Birimi (yok.gov.tr)
- Sağlık Bakanlığı — hekim tescil (saglik.gov.tr)
- Türk Tabipleri Birliği (ttb.org.tr)
Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
STS Tıp fizyoloji soruları Türkçe mi sorulur?
Evet. STS Tıp soruları Türkçe hazırlanır. İngilizce veya yerel dilde eğitim aldıysanız, kavramların Türkçe akademik karşılıklarını bilmeniz gerekir. Bu sözlük tam da bu köprüyü kurmak için hazırlanmıştır.
Terimleri en verimli nasıl ezberlerim?
Aralıklı tekrar (spaced repetition) uygulamaları ile üçlü kart yöntemi etkilidir. Terimi klinik bir süreç içinde öğrenmek, izole ezberden daha kalıcıdır.
Latince karşılıkları bilmek şart mı?
Sınav Türkçe olduğundan öncelik Türkçe karşılıklardadır. Latince kökler ise terimler arası bağı görmeyi ve hatırlamayı kolaylaştırdığı için köprü olarak yararlıdır.
Bu sözlük tek başına yeterli mi?
Bu sözlük temel terminoloji köprüsü sağlar; kavramların işleyişini ders kitapları ve soru çözümüyle desteklemek gerekir. Terminoloji, konu bilgisinin yerini tutmaz, onu erişilebilir kılar.
Fizyoloji ve biyokimya terimleri karışır mı?
Zaman zaman kesişir (örneğin metabolizma her ikisinde geçer). İki alanı ayrı sistemler hâlinde çalışmak ve kesişen terimleri bilinçli işaretlemek karışıklığı azaltır.
Hangi kaynaktan doğrulama yapmalıyım?
Türkçe karşılıklar için TDK Tıp Terimleri Sözlüğü ve tanınmış fizyoloji ders kitaplarının Türkçe baskıları güvenilir referanslardır. Sınav çerçevesi için osym.gov.tr esastır.
Anatomi terimlerini de çalışmalı mıyım?
Evet. Anatomi ve fizyoloji birbirini tamamlar. Anatomi terimleri için ayrı sözlük rehberimizden yararlanabilir, iki alanı paralel ilerletebilirsiniz.
Bu içerik klinik tedavi bilgisi verir mi?
Hayır. İçerik yalnızca akademik terminoloji köprüsüdür; tanı, tedavi veya ilaç dozu bilgisi içermez. Klinik uygulama için güncel kılavuzlar ve yetkili hekim onayı esastır.
STS Tıp Terminoloji ve Süreç Koçluğu
Fizyoloji terminolojisini konu bilgisiyle birleştiren yapılandırılmış bir çalışma planı isterseniz Rehber Panda yanınızda. Süreç bilgisi almak ücretsizdir; koçluk hizmeti ücretlidir.
İlgili Rehberler
- Anatomi Terimleri: Türkçe-Latince-İngilizce Sözlük
- Biyokimya Terimleri: Türkçe-Latince-İngilizce Sözlük
- Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Terimleri Sözlüğü
- Türkçe Tıp Terminolojisi Rehberi (Pillar)
Bilgilendirme Notu
Bu içerik yurt dışı tıp mezunları için akademik fizyoloji terminolojisi köprüsü sunar; klinik tedavi, ilaç dozajı veya tanı tavsiyesi niteliği taşımaz. Klinik uygulamada güncel kılavuzlar ve yetkili hekim onayı esas alınmalıdır. Sınav bilgileri için ÖSYM resmi kılavuzunu doğrulayın.