Özet: Araştırma görevlisi (Ar.Gör.) ataması için YÖK Yönetmelik (9 Kasım 2018, R.G.) gereği ALES 70+ (alanla ilgili puan türünde) + YDS/YÖKDİL/eşdeğer 50+ + (2547 m. 33/a için) 35 yaş altı şartları aranır. Süreç: ALES + dil sınavı geç → üniversite ilanı bekle → online başvur → ön değerlendirme + giriş sınavı → atama. Toplam süre 6-12 ay.
🎓 Araştırma Görevlisi Nedir?
Araştırma görevlisi, üniversitelerde öğretim üyesi yardımcısı pozisyonunda yer alan akademik personeldir. Doktora yapma + akademik araştırma + ders asistanlığı görevlerini üstlenir. Devlet memuru statüsünde (657 sayılı Kanun kapsamı + 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu istisnaları). Maaş + akademik kariyer fırsatı + sosyal güvence sağlar.
1. Yasal Çerçeve
- 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu Madde 33/a: Doktora yapılan üniversitede araştırma görevliliği (kadrolu, devlet memuru)
- 2547 sayılı Kanun Madde 50/d: Doktora bitimine kadar geçici araştırma görevliliği (lisansüstü öğrenci statüsü)
- YÖK Yönetmelik (9 Kasım 2018, R.G. 30589): Atama şartları ve süreç
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu: Genel memur hak ve sorumluluk
2. 33/a vs 50/d — Kritik Fark
| Boyut | 33/a | 50/d |
|---|---|---|
| Statü | Kadrolu memur | Geçici (öğrenci) |
| Yaş şartı | 35 yaş altı (yönetmelik) | Yaş şartı YOK |
| Maaş | Tam devlet memuru maaşı | Tam memur maaşı (geçici) |
| Sosyal güvence | Tam SGK + Emekli Sandığı | SGK var, kıdem süresi sayılır |
| Doktora sonrası kadro | Garanti (doktora bittiğinde kadro açılır) | Sınava girilerek tekrar 33/a'ya geçilebilir |
| Süresi | Atandığında belirsiz (kadrolu) | Doktora bitimine kadar (max 6 yıl) |
| Üniversite | İlanlı kadro açan üniversite | Kendi doktorasını yaptığın üniversite |
| Mecburi hizmet | YOK | YOK (doktora tamamlandıktan sonra) |
Strateji: 35 yaş üstü adaylar için 50/d öncelikli. Doktora tamamlandığında 33/a kadro açıldığında ayrı sınav var.
3. Şartlar (Yönetmelik m. 6 ve m. 7)
Genel Şartlar (Hepsi için)
- YL veya doktora diploması (33/a için)
- Lisans diploması (50/d için — lisansüstü öğrenci)
- ALES en az 70 puan (alanla ilgili puan türünde)
- YDS/YÖKDİL/eşdeğer en az 50 puan (yabancı dil)
- Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak
- Kamu haklarından mahrum bulunmamak
- Görevini sürekli yapmasına engel olabilecek sağlık sorunu olmamak
33/a Ek Şartlar
- 35 yaş şartı: Sınavın yapıldığı yılın 1 Ocak'ı itibarıyla 35 yaşını doldurmamış olmak (Yönetmelik m. 7)
- İlanda istenen alanda YL diploması veya doktora kaydı
- Üniversite özelinde ek şartlar (lisans not ortalaması, yayın, kongre vb.)
50/d Ek Şartlar
- Üniversitenin lisansüstü eğitim enstitüsünde doktora programına kabul edilmiş olmak (veya başvurmak)
- Yaş şartı YOK
⚠️ 35 Yaş Şartı — Danıştay Süreci (2026 Mayıs Güncel)
33/a için 35 yaş şartı 2024'ten beri Danıştay'da tartışılıyor. Sınırlı iptal kararı çıktı, ancak yönetmelik metni hala 35 yaş yazıyor ve üniversiteler uyguluyor. Danıştay'ın tam kararı 2026 sonbahar bekleniyor. Şu an için 35 yaş üstü adaylar için 50/d yolu daha güvenli.
4. ALES Puan Türü Seçimi
Araştırma görevliliği başvurusunda ALES'ten alana göre puan türü kullanılır:
| Alan | ALES Puan Türü | Örnek Bölümler |
|---|---|---|
| Sayısal | ALES SAY | Matematik, Fizik, Mühendislik, Bilgisayar, Tıp temel bilimler |
| Sözel | ALES SÖZ | Edebiyat, Tarih, Felsefe, Hukuk, Coğrafya, Sosyoloji |
| Eşit Ağırlık | ALES EA | İşletme, İktisat, Maliye, Kamu Yönetimi, Eğitim, Psikoloji |
Her ilan kendisi puan türünü belirtir. Yanlış puan türü ile başvuru reddedilir.
5. Başvuru Adımları (Adım Adım)
- ALES + YDS/YÖKDİL'i geç: 70+ ALES (alana göre) + 50+ YDS/YÖKDİL. Sertifikalar 5 yıl geçerli.
- YÖK Akademik İlan Sayfasını Takip Et: yokakademik.yok.gov.tr — Tüm üniversite ilanları burada toplanır.
- İlanı İncele: Yaş şartı, ALES puan türü, dil şartı, alan, bölüm, kontenjan, başvuru tarihleri.
- Üniversite Sayfasından Online Başvuru: Belge yükle (ALES sonuç, YDS sonuç, YL/Doktora belgesi, transkript, kimlik, askerlik durum, sağlık raporu).
- Ön Değerlendirme: ALES + dil + lisansüstü not ortalaması ağırlıklı sıralama (her üniversite kendi formülünü kullanır).
- Giriş Sınavı: Yazılı + sözlü mülakat. Akademik bilgi + alana hakimiyet ölçülür.
- Sonuç Açıklaması: Üniversite kendi sayfasında ilan eder.
- Atama: Kazanan adaylar ataması yapılır.
6. Mülakat Hazırlığı
Komisyon Profili
- İlgili bölümün akademisyenleri (3-5 kişi)
- Genelde Doçent + Profesör + Dr. Öğr. Üyesi
- Mülakat süresi: 15-30 dakika
Sorulan Sorular
- Neden bu üniversite + bu bölüm?
- Doktora planı (eğer 50/d için)
- YL tezi konusu + bulgular
- Alana hakimiyet (akademik temel bilgi)
- Araştırma planı (5 yıl)
- Akademik yayın hedefi
- Yurt dışı işbirliği planı
- Ders asistanlığı tecrübesi
7. Maaş ve Hak Bilgisi (2026)
| Statü | Aylık Brüt Maaş | Net Maaş | Notlar |
|---|---|---|---|
| 50/d (geçici) | ~35.000-40.000 TL | ~28.000-32.000 TL | Doktora bitimine kadar |
| 33/a (kadrolu) | ~40.000-45.000 TL | ~32.000-36.000 TL | Sürekli artış |
| 33/a + 5 yıl deneyim | ~45.000-50.000 TL | ~36.000-40.000 TL | Kıdem zammı |
Not: Maaşlar 2026 Mayıs verisine göre tahmini. Üniversiteye ve kıdem süresine göre değişir. Devlet üniversitesi vs vakıf üniversitesi farkı önemli.
8. Akademik Kariyer Yol Haritası
- Lisans (4 yıl)
- ALES + YDS/YÖKDİL → Yüksek Lisans (2-3 yıl)
- YL bitti → 50/d Araştırma Görevliliği + Doktora (4-5 yıl)
- Doktora bitti → 33/a Araştırma Görevliliği (1-2 yıl)
- Dr. Öğr. Üyesi (1-3 yıl)
- Doçent (5-8 yıl)
- Profesör (5+ yıl)
Toplam akademik kariyer: 15-20 yıl.
9. Akademik Kariyer İçin İkinci Sınav: YÖKDİL / YDS
ALES tek başına yeterli değil. Akademik kadro ataması için YDS/YÖKDİL'den de minimum 50 puan gerekir (doçentlik için 65+). Doktora başvurularında üniversiteler genelde 55+ yabancı dil puanı talep eder.
📚 İlgili rehberler:
10. SSS — 12 Soru
1. 35 yaş üstü araştırma görevlisi olabilir mi?
33/a için yönetmelik 35 yaş şartı koyuyor (Danıştay tartışması süren). 50/d için yaş şartı yok — bu yol 35 yaş üstü için açık.
2. Lisans not ortalaması kaç olmalı?
Yönetmelik genel şart koymuyor ama üniversiteler genelde 3.00/4.00 veya 75/100 üstü ister.
3. YDS yerine YÖKDİL geçerli mi?
Evet. YDS, YÖKDİL, e-YDS, e-YÖKDİL, TOEFL IBT 84+, IELTS Academic 6.5+ gibi eşdeğer puanlar kabul edilir.
4. ALES 5 yıl geçerli ama bazı üniversiteler 3 yıl diyor — hangisi doğru?
ÖSYM resmi geçerlilik 5 yıl. Üniversite senatosu 3 yıl sınırı koyabilir. İlanda belirtilen süreyi takip et.
5. Araştırma görevlisi mecburi hizmet var mı?
2547 33/a'da mecburi hizmet YOK (mevzuat zorunluluk koymuyor). 50/d'de doktora tamamlanması beklenir.
6. Akademik kadro açılma sıklığı nasıl?
Üniversiteler genelde yılda 2-3 ilan açar. Bazı popüler bölümler 5-10 yıl ilanı bekleyebilir.
7. Doktora yaparken araştırma görevliliği yapılabilir mi?
Evet — 50/d yolu doktora yaparken araştırma görevliliği için tasarlanmıştır. 33/a'da ise doktora bitmiş veya yapma süresi içinde olunmalı.
8. Yurt dışı doktora ile araştırma görevliliği başvurusu?
Yurt dışı doktora YÖK denkliği alındıktan sonra geçerli. Süreç 6-12 ay sürebilir.
9. Vakıf üniversitesi araştırma görevliliği şartları farklı mı?
Genel şartlar aynı. Vakıf üniversiteleri ek şartlar (yayın, kongre) koyabilir ve maaş yapısı farklı olabilir.
10. Araştırma görevlisi ders verir mi?
Asistanlık görevi olarak ders verebilir. Genelde lisans/YL düzeyinde yardımcı rolde. Tam derstir yetkisi Dr. Öğr. Üyesi + üzeri için.
11. Sosyal güvencelik durumu?
Devlet memuru tam SGK + emekli sandığı. 50/d'de geçici olarak aynı güvenceler.
12. Tezsiz YL ile araştırma görevliliği olunabilir mi?
Üniversiteye göre değişir. Çoğu üniversite tezli YL ister. Bazıları tezsiz YL kabul eder.
11. Kazım Notu
Araştırma görevliliği akademik kariyerin en kritik aşaması. Doktora yaparken hem maaş alıyor hem akademik tecrübe kazanıyorsun. 35 yaş şartı Danıştay tartışmasının sonuçlanmasını beklemek riskli; 35 yaş üstü adaylar için 50/d yolunu önceliklendir. ALES + YDS/YÖKDİL'i 2026 baharında tamamlamış olmak, 2026 sonbahar ilanlarına yetişmek için kritik. Rehber Panda'nın ALES-YÖKDİL compound koçluğu bu süreçte iki sınavı paralel yönetmen için ideal.
İlgili İçerikler: Araştırma Görevliliği Baraj 70 Başvuru | 33/a vs 50/d Farkları | Akademik Kariyer Hub