ALES'te soru başına ortalama 1,5 dakika düşer; ancak bu ortalama yanıltıcıdır. Bir paragraf sorusu 2,5 dakika isterken, bir sözcükte anlam sorusu 30 saniyede biter; bir problem sorusu sizi 4 dakika oyalayabilirken, bir tablo okuma sorusu 1 dakikada çözülür. Kitapçığı 1. sorudan 100. soruya sırayla çözen aday, zor sorularda kaybettiği dakikalar yüzünden kitapçığın sonundaki kolay sorulara hiç ulaşamayabilir. Çözüm, sınavı tek geçişte bitirmeye çalışmak yerine turlar halinde çözmektir: önce kesin bilinenler, sonra orta zorluktakiler, en sona zorlar. Bu yazıda 150 dakikayı üç tura bölen sistemi, tur içi triyaj kurallarını ve süre kontrol noktalarını anlatıyoruz.
Tur Sistemi Nedir, Neden İşe Yarar?
Tur sistemi, kitapçığı birden fazla geçişte çözme yöntemidir. Mantığı basittir: ALES'te her sorunun puan değeri aynıdır; 4 dakikalık zor sorunun getirisi de 40 saniyelik kolay sorununki kadardır. O hâlde rasyonel sıralama, "kitapçık sırası" değil "dakika başına net" sırasıdır. Tur sistemi üç şey kazandırır:
- Garanti netler önce toplanır: Süre biterse bile kaybettikleriniz en zor sorular olur, en kolaylar değil.
- Panik azalır: İlk 45 dakikada 35-40 soru işaretlemiş bir adayın psikolojisi, 10. soruda takılıp kalan adayınkinden bambaşkadır.
- Zor sorulara net kafayla dönersiniz: İkinci turda soru, ilk bakıştaki kadar zor görünmeyebilir; beyin arka planda çalışmaya devam eder.
3 Turlu Süre Planı
Aşağıdaki plan 150 dakikayı üç tur ve bir kapanış bloğuna böler. Dakikalar öneridir; kendi deneme verilerinize göre 5-10 dakika oynatabilirsiniz:
| Tur | Süre | Hangi Sorular? | Hedef |
|---|---|---|---|
| 1. Tur | 0-70. dakika | İlk okuyuşta yolu görünen sorular; 1 dakikada açılmayan soru işaretlenip geçilir | 100 sorunun tamamını görmek, 55-65 soruyu bitirmek |
| 2. Tur | 70-125. dakika | "Çözerim ama zaman ister" diye işaretlenenler | Soru başına en fazla 2,5-3 dakika; 20-30 soru daha |
| 3. Tur | 125-142. dakika | Kalan zorlar: şık eleme, tahmin/boş bırakma kararı | Eleyebildiklerinde karar, eleyemediklerinde boş |
| Kapanış | 142-150. dakika | Kodlama kontrolü: kaydırma var mı, işaretsiz satır kaldı mı? | Cevap kağıdı ile kitapçık uyumu |
Bölüm sırası (önce Sayısal mı, Sözel mi?) tur sisteminden bağımsız bir tercihtir; kendi güçlü bölümünüzden başlamak genellikle ısınma etkisi yaratır. Bölüm sırası tartışmasını süre yönetimi ve bölüm sırası yazısında ayrıca ele almıştık.
Tur İçi Triyaj: 3 Etiket Kuralı
Tur sisteminin motoru, her soruya ilk turda hızlıca bir etiket vermektir. Soru kitapçığının kenarına kendi işaretlerinizi koyun (cevap kağıdına değil):
- Çöz (işaretsiz): Yolu ilk okuyuşta görünen soru. Hemen çözülür, kodlanır.
- Dön (örn. "○"): Konusunu bildiğiniz ama zaman isteyen soru. 1 dakika dolmadan bırakıp işaretleyin; 2. turun listesi budur.
- Riskli (örn. "?"): Konusu zayıf olduğunuz veya soru kökünü tam çözemediğiniz soru. 3. tura kalır; oradaki karar şık elemeye göre verilir.
Triyajın altın kuralı şudur: ilk turda hiçbir soruyla inatlaşılmaz. "30 saniye daha baksam çıkacak" hissi, ALES'te dakika eriten en pahalı duygudur. Soru kaçmıyor; ikinci turda yine orada olacak.
4 Yanlış 1 Doğru: Üçüncü Turun Karar Matematiği
ALES'te net, Doğru − (Yanlış ÷ 4) formülüyle hesaplanır. Bu, üçüncü turdaki "işaretle mi, boş mu bırak?" kararının matematiğini belirler: beş şıktan hiçbirini eleyemiyorsanız rastgele işaretlemenin beklenen getirisi sıfıra yakındır; ama iki şık eleyebildiyseniz kalan üç şıktan tahmin, istatistiksel olarak lehinizedir. Pratik kural: en az bir şıkkı gerekçeyle eleyebildiğiniz sorularda karar verin, hiçbir şıkkı eleyemediğiniz sorularda boş bırakın. Kuralın ayrıntısı ve örnek hesaplar için yanlış-doğru kuralı yazısına bakın.
Kodlama Disiplini: Tur Sisteminin Görünmeyen Riski
Turlar halinde çözerken sorular atlanarak ilerlendiği için kaydırma (cevabı yanlış satıra kodlama) riski tek geçişli çözüme göre yüksektir. İki basit önlem yeterlidir: her soruyu çözdüğünüz anda kodlayın (10-15 soruluk "toplu kodlama" biriktirmeyin) ve her sayfa geçişinde soru numarası ile cevap kağıdı satır numarasının eşleştiğini 2 saniyeliğine kontrol edin. Kapanış bloğundaki son 8 dakika da zaten bu kontrole ayrılmıştır.
Koçluk Notu: Tur sistemi sınavda değil, denemede öğrenilir
Danışanlarıma tur sistemini anlattığımda ilk tepki hep aynı: "Mantıklı, sınavda uygularım." Uygulayamazlar — çünkü 1 dakikada soru bırakma refleksi bilgi değil, alışkanlıktır. Deneme çözerken kronometreyle tur disiplinini prova etmeyen aday, gerçek sınavda ilk zor soruda eski alışkanlığına döner ve inatlaşır. ALES/2'ye kalan üç haftada çözeceğiniz her denemeyi üç turlu sistemle çözün; üçüncü denemeden itibaren etiketleme kararları saniyeler içinde otomatikleşiyor.
Sınav Günü İçin Küçük Ama Kritik Notlar
- Salonda duvar saati olmayabilir; süre kontrol noktalarını salon görevlisinin duyurularına ve kendi ritminize göre yürütün (kol saati dahil her tür saat sınav binasına alınmaz).
- Deneme istatistiklerinizden "1. turda ortalama kaç soru bitiriyorum" verinizi çıkarın; sınavda bu sayının belirgin altında kalıyorsanız triyajı gevşetmeyin, tam tersine sıkılaştırın.
- Sınav sabahı rutini, beslenme ve uyku için sınav günü fiziksel hazırlık rehberine göz atın.
- Son 3 haftanın gün gün planı ALES/2 son 3 hafta programında hazır.
Sık Sorulan Sorular
ALES'te soru başına kaç dakika düşer?
ALES'te 100 soru için 150 dakika verilir; ortalama soru başına 1,5 dakika düşer. Ancak sorular eşit zorlukta olmadığı için bu ortalamayı hedeflemek yerine kolay sorularda 30-60 saniyeye inip zor sorulara 2,5-3 dakikaya kadar pay bırakan bir tur planı kurmak daha gerçekçidir.
Tur stratejisi nedir, ALES'te nasıl uygulanır?
Tur stratejisi, kitapçığı birden fazla geçişte çözmektir: 1. turda (ilk ~70 dakika) yolu hemen görünen sorular çözülür, zaman isteyenler işaretlenip geçilir; 2. turda işaretlenenlere dönülür; 3. turda kalan zor sorularda şık eleme ve boş bırakma kararı verilir. Son 8-10 dakika kodlama kontrolüne ayrılır.
Çözemediğim soruyu işaretlemeli miyim, boş mu bırakmalıyım?
ALES'te 4 yanlış 1 doğruyu götürür. Hiçbir şıkkı eleyemiyorsanız rastgele işaretlemenin beklenen getirisi sıfıra yakındır; boş bırakmak daha güvenlidir. En az bir-iki şıkkı gerekçeyle eleyebildiğiniz sorularda ise kalan şıklar arasından karar vermek istatistiksel olarak lehinizedir.
Önce Sayısal mı, Sözel mi çözülmeli?
Kural yoktur; iki bölüm de aynı kitapçıktadır ve süre ortaktır. Genel öneri, güçlü olduğunuz bölümden başlayarak hem hızlı net toplamak hem de sınav psikolojisini olumlu kurmaktır. Hangi sırayı seçerseniz seçin, denemelerde aynı sırayı prova edin ve sınavda değiştirmeyin.
Cevapları toplu kodlamak mantıklı mı?
Riskli bir alışkanlıktır. Sona bırakılan toplu kodlama, süre sıkıştığında cevapların bir kısmının hiç kodlanamamasıyla veya panik hâlinde kaydırma yapılmasıyla sonuçlanabilir. Tur sisteminde güvenli yöntem, her soruyu çözdüğünüz anda kodlamak ve son 8-10 dakikada yalnızca kontrol yapmaktır.
Tur Planınızı Birlikte Kuralım
Doğru tur planı adaydan adaya değişir: kimine 60 dakikalık birinci tur, kimine daha uzun ikinci tur uyar. Rehber Panda ALES koçluğunda deneme verilerinize bakarak size özel tur ve süre planı çıkarıyor, sınava kadar bu planı denemelerle kalibre ediyoruz. Paket içeriği ve süreç hakkında bilgi almak için WhatsApp üzerinden yazabilirsiniz.