İlgili İçerikler: ALES Yazıları | Sayaç | Puan Hesaplama | Çıkmış Sorular
⏱️ 150 Dakika, 100 Soru = Soru Başına 90 Saniye
ALES'in en sinsi tuzağı zaman değil; zaman kötü kullanımı. Çoğu aday "yapamayacağım soruda 5-7 dakika kaybeder", sonra "kolay 10 soruyu cevaplayamaz" çünkü süre bitmiştir. Bu yazıda öğreneceğin: hangi bölüm önce, soru başına süre yönetimi, atla-dön-tarama tekniği, 30/60/90/120/150 dk kontrol noktaları, son 5 dakika optik form doldurma stratejisi.
Hızlı Bakış: ALES Süre Tablosu
| Bölüm | Soru | Önerilen Süre | Soru Başına |
|---|---|---|---|
| Sayısal Bölüm | 50 | 75–80 dakika | ~90-95 saniye |
| Sözel Bölüm | 50 | 60–65 dakika | ~75 saniye |
| Optik Form Tarama | — | 5–10 dakika | Doldurma + 1. tarama |
| Toplam | 100 | 150 dakika | ~90 saniye |
Sayısal mı Sözel mi Önce: Adına Özgü Karar
Tanım: Bölüm sırası optimizasyonu, kişinin güçlü olduğu bölümü zihin tazeyken çözmesi prensibine dayanır. ALES soru kitapçığında sayısal önce gelir, ancak istediğin sırayla çözebilirsin.
Senaryo 1: Sayısalı Güçlü Adaysan → Sayısal Önce
- Avantaj: Zihni en taze halinde matematik + mantık çözersin. Hesap dikkatini ilk 80 dakikaya odaklarsın.
- Risk: Sayısal bitince sözele yorulmuş geçersin; paragraflarda dikkat dağılır.
- Kim için: Mühendislik, BÖTE, fen-edebiyat fen, iktisat (hatta) mezunları.
- Süre Planı: Sayısal 75 dk + sözel 65 dk + 10 dk optik form. Sayısalı 80 dakikaya kadar sürdürebilirsin (ek 5 dk).
Senaryo 2: Sözeli Güçlü Adaysan → Sözel Önce
- Avantaj: Sözel hızlı geçer (paragraf okumayı taze zihinle yapmak verimli). Sayısal için 75-80 dakika rezerv kalır.
- Risk: Sayısal bölümünde formül hatırlamada yorgunluk başlar.
- Kim için: Hukuk, öğretmenlik (sosyal), iletişim, kamu yönetimi mezunları.
- Süre Planı: Sözel 60 dk + sayısal 80 dk + 10 dk optik form.
Senaryo 3: Eşit Ağırlık Adaysan → Daha Az Stres Olduğun Bölüm Önce
- İktisat, işletme, kamu yönetimi (genelde EA) — sayısal ve sözeli dengeli çözenler.
- Genelde sayısal önce daha iyi: zihin tazeyken hesap, sonra sözel okuma.
- Süre Planı: Sayısal 70 dk + sözel 65 dk + 15 dk tampon (zor sorulara dönüş + optik form).
"Atla-Dön-Tarama" Tekniği: ALES Süre Yönetiminin Kalbi
Soru başına 90 saniye demek her soruyu 90 saniyede çözmek demek değildir. Ortalama 90 saniye demek. Bu üç kategorili stratejiye göre:
| Soru Tipi | Ne Yap? | Süre |
|---|---|---|
| 🟢 Yeşil (Bilirim) | Hızlıca çöz, optik forma işaretle. | 30-90 saniye |
| 🟡 Sarı (Tartışırım) | ★ koy, atla. Tüm yeşilleri çözünce dön. | 2-3 dakika gerekirse |
| 🔴 Kırmızı (Bilmem) | ★★ koy, atla. Sona kadar bakma. | 15-20 saniye karar |
Akış:
- 1. Tur (60-70 dk): Tüm soruları sırayla bak. Yeşilleri çöz, sarı ve kırmızıları atla (★ ve ★★).
- 2. Tur (40-50 dk): Sarılara dön. Mantık problemleri, paragraf, ek hesap gereken sorular.
- 3. Tur (20-25 dk): Kırmızılara dön. Tahminle yapma riski + ne kadarına gerçekten bakabileceğine bak.
- Son 5-10 dk: Optik form kontrolü. Boş bırakılan soru var mı? 4 yanlış 1 doğruyu götürür: tahmin riski net hesabı.
Geriye Sayım Kontrol Noktaları (Salondaki Saat)
Salonun duvarındaki saate her 30 dakikada bir kısa bak. Hedeflerine göre olduğunu kontrol et:
| Geçen Süre | Hedef Soru (Sayısal Önce) | Aksiyon |
|---|---|---|
| 10:45 (30 dk) | ~20 soru | Hızlanmaya gerek YOK; tempolu git. |
| 11:15 (60 dk) | ~40-45 soru | Sayısal son 5-10 soru, sözele geçiyorsun. |
| 11:45 (90 dk) | ~60-65 soru | Sözel ortalama: paragraflar başlamış olmalı. |
| 12:15 (120 dk) | ~85-90 soru | Son 10-15 soru kaldı. Sarılara dön zamanı. |
| 12:35 (140 dk) | 100 soru bittirilmeli | Optik form kontrolü + boş sorular için tahmin kararı. |
| 12:45 (150 dk) | SINAV BİTER | Görevli "kalem bırakın" der. |
4 Yanlış 1 Doğru: Tahmin Riski Net Hesabı
ALES'te 4 yanlış 1 doğru götürür. Boş bırakma vs tahmin etme kararı net etkisini değiştirir:
- Hiç bilmiyorsun, 5 şıktan rastgele tahmin: Beklenen değer = (1/5 × +1) + (4/5 × −0.25) = +0.20 − 0.20 = 0 net. Yani uzun vadede ne kazanırsın ne kaybedersin.
- 2 şıkkı eleyebildin (3 şık kaldı), tahmin: Beklenen değer = (1/3 × +1) + (2/3 × −0.25) = +0.33 − 0.17 = +0.17 net. Tahmin et, kazançlı.
- 3 şıkkı eleyebildin (2 şık kaldı), tahmin: Beklenen değer = (1/2 × +1) + (1/2 × −0.25) = +0.50 − 0.13 = +0.38 net. Mutlaka tahmin et.
Pratik Kural: En az 1 şıkkı kesin elemişsen tahmin et. Hiçbir şık eleyemediğin sorularda boş bırak (ortalama net etkisi sıfır, ama dikkat dağılması engellenir).
Optik Form Doldurma: Son 5 Dakika Kuralı
ALES'te en yaygın hatalardan biri: 99 soruyu doğru çözüp, optik formda hizalamayı kaybedip 99'u yanlış işaretlemek. Korunma:
- Kural 1: Soru çözer çözmez OPTİK FORMA İŞARETLE. Sonradan toplu doldurma RİSKLİDİR.
- Kural 2: Her 10 soruda bir optik form ↔ kitapçık hizalama kontrolü. Soru 30'a geldiysen, optik form 30. soruya işaret olmalı.
- Kural 3: Atladığın soruyu OPTİK FORMA İŞARETLEME (boş bırak). Hata kaynağı budur.
- Kural 4: Son 5 dakikada (12:40-12:45): tüm optik formu sıra ile kontrol et. Eksik veya çift işaret var mı?
- Kural 5: Silgi kullandığın soruyu mutlaka iki kez kontrol et — silgi izi optik tarayıcıyı yanıltır.
Stres Anında Süre Yönetimi (Panic Mode)
Bir soruda takıldığında 3 dakikadan fazla geçirme. Aşağıdaki belirtiler geldiğinde mutlaka atla:
- Aynı paragrafı 3. kez okuyorsun, anlayamıyorsun → atla.
- Hesabın 3. kez farklı çıkıyor → atla.
- Kalemin titriyor, nefesin sığlaşıyor → 30 saniye nefes egzersizi (4-7-8 yöntemi: 4 sn nefes al, 7 sn tut, 8 sn ver), sonra atla.
- Sırtın ağrıdı, gözlerin yanıyor → kısa esnetme + su yudum, devam.
SSS — Sıkça Sorulan Sorular
ALES süresini bitirdim, salonu erken bırakabilir miyim?
İlk 90 dakika boyunca salonu terk EDEMEZSİN. 90. dakikadan sonra (saat 11:45) görevliye haber verip optik formu teslim ederek ayrılabilirsin. Önerimiz erken çıkma: kontrol süresini iyi kullan.
Sayısal mı önce sözel mi önce — istatistiksel hangi daha iyi?
İstatistiksel fark belirsiz. Birey bazında farklılık gösterir. Önerimiz: denemelerde hangisi sana 5 net daha fazla yapıyorsa onu önce yap. Son 1 hafta deneme verisini kullan.
Süre yetiştiremedim, ne yaparım?
Son 5-10 dk kalınca: kalan tüm boş soruları aynı şıkla işaretle (örneğin hepsi C). 4Y=1D kuralı gereği rastgele cevaplama netiyetini sıfırlar; ancak en az 1 şıkkı eleyebildiğin sorularda tahmin pozitif beklenen değerlidir.
Çift sınav (sayısal + sözel) yorgunluğunu nasıl yönetirim?
30 dakikada bir 30 saniye dur, omuz silk, su iç, derin nefes. Kahveden gelen aşırı uyarı 90. dakikada düşer; bu süreden sonra dikkat dağılması başlar. Yedek 1 küçük çikolata yedeğin (yaklaşık 90. dakika).
İlk 20 soruyu çözemedim, panik oldum, ne yaparım?
İlk 20 soru genelde "ısınma": ortalama olarak orta-zorlukta. Eğer çoğu kırmızıysa: doğal değil, soru kitapçığı sırası farklı düşmüş olabilir. Atla, ileri git, dön. Kitapçığın ortasında kolay sorular bulabilirsin.
Saat 12:30'da soru çözmeyi durduran "son 15 dakika" anonsu duydum, ne yaparım?
Sınav 12:45'te biter, son 15 dakika anonsu 12:30'dadır. Bu son 15 dakika SADECE optik form kontrolü için. Yeni soru çözmeye başlama; mevcut işaretlemeleri doğrula.
Yazarın Notu — Kazım Erfen
10 yıllık koçluk sürecinde 2.000+ adayı sınav anına hazırladım. Süre yönetiminde gördüğüm en büyük 3 hata: 1) "Bu soruyu yapmadan geçemem" diyen aday — 7 dakikalık tek soruda 4 sorulık net kaybeder. 2) Optik formu son 10 dakika dolduran aday — bir hata zincirleme 5-10 yanlış doldurma yaratabilir. 3) "Sayısal güzeldi, sözeli garantiledim" diyen aday — gevşeyince son 30 soruda dikkat kaybeder. Yarın 10:15'te bu 3 hatayı yapma; soru başına 90 saniye + atla-dön-tarama + sürekli optik form işaretleme. Bu üç tekniği uygulayan adayım, denemelerden 5-8 net fazla atıyor.