2026 AGS Tarih ve Türkiye Coğrafyası: Sıfırdan Hazırlık Rehberi (12 Soru, %15)

İlgili İçerikler: AGS Rehberi | Konu Dağılımı | Puan Hesapla | AGS Mevzuat Konuları

AGS'ye hazırlanan öğretmen adaylarının büyük bölümü Tarih ve Türkiye Coğrafyası bölümlerine neredeyse hiç çalışmıyor. Bunun temel nedeni açık: Bu konular KPSS Eğitim Bilimleri'nde hiç yoktu. Yıllarca ÖABT ve eğitim bilimleri üzerine yoğunlaşan adaylar, bu iki bölümle karşılaştıklarında nereden başlayacaklarını bilemiyor.

Oysa tablo tam tersi bir fırsatı gösteriyor. Rakiplerin büyük çoğunluğu bu konuları ihmal ederken, sistematik bir çalışmayla bu 12 sorudan 10-12 net almak son derece mümkün. Çünkü bu bölümlerde sorulan konular, KPSS Genel Kültür sınavındaki tarih ve coğrafya kapsamıyla büyük ölçüde örtüşüyor. Doğru kaynakla, doğru planla bu bölüm en hızlı puan artışını sağlayan alan hâline gelir.

Bu rehberde AGS Tarih ve Türkiye Coğrafyası bölümlerini baştan sona ele alıyoruz: Konular, konu dağılımı, çalışma stratejisi ve 8 haftalık uygulama planı.

BÖLÜM 1: TARİH (6 Soru)

AGS'de Tarih bölümünden toplam 6 soru çıkmaktadır. Bu sorular ÖSYM'nin resmi konu kapsamına göre Türk-İslam tarihi, Osmanlı Devleti, Kurtuluş Savaşı, Atatürk İlkeleri ve Cumhuriyet dönemi konularını kapsayabilmektedir.

Tarih Konu Dağılımı (Tahmini)

Not: Tablo, ÖSYM'nin resmi konu kapsamına ve KPSS Genel Kültür sınav örüntüsüne göre hazırlanmıştır. Kesin dağılım ÖSYM tarafından açıklanmamaktadır.

1.1 Atatürk İlkeleri

AGS Tarih bölümünün en önemli konusu Atatürk İlkeleri'dir. Altı temel ilke ezberden öte, kavrayarak öğrenilmelidir:

• Cumhuriyetçilik: Egemenliğin millete ait olduğu, seçimle belirlenen yönetim şekli. Uygulama: 29 Ekim 1923'te Cumhuriyet'in ilanı.
• Milliyetçilik: Dil, kültür ve ülkü birliğine dayalı Türk milleti bilinci. Uygulama: Türk Tarih ve Dil kurumlarının kuruluşu.
• Halkçılık: Kanun önünde eşitlik, sınıf ayrımının reddi. Uygulama: Halk evleri ve köy enstitüleri.
• Devletçilik: Özel sektörün yetersiz kaldığı alanlarda devletin ekonomiye müdahalesi. Uygulama: İktisadi devlet teşekkülleri, beş yıllık kalkınma planları.
• Laiklik: Din ile devlet işlerinin birbirinden ayrılması, din özgürlüğünün güvence altına alınması. Uygulama: Halifeliğin kaldırılması, medreselerin kapatılması.
• İnkılapçılık (Devrimcilik): Yapılan inkılapların korunması ve çağdaşlaşmanın sürekliliği. Uygulama: Tüm inkılapların anayasal güvenceye kavuşturulması.

1.2 Kurtuluş Savaşı Dönemi

Kongreler, Misak-ı Millî ve önemli savaşlar bu dönemin temel başlıklarıdır:

• Erzurum Kongresi (Temmuz 1919): Bölgesel nitelikte başladı, ulusal nitelik kazandı. İlk kez ulusal sınırlar tanımlandı.
• Sivas Kongresi (Eylül 1919): Tüm ulusal cemiyetler Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti çatısı altında birleşti. Temsil Heyeti kuruldu.
• Misak-ı Millî (Ocak 1920): Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nce kabul edilen ulusal sınır belgesi.
• TBMM'nin Açılışı (23 Nisan 1920): Milli hükümetin Ankara'da kurulması.
• Sakarya Meydan Muharebesi (Ağustos-Eylül 1921): Türk kuvvetlerinin savunmadan saldırıya geçişinin dönüm noktası.
• Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi (Ağustos 1922).
• Mudanya Mütarekesi (Ekim 1922): Ateşkes anlaşması.
• Lozan Antlaşması (Temmuz 1923): Türkiye Cumhuriyeti'nin uluslararası alanda tanınması.

1.3 Cumhuriyet Dönemi İnkılapları

1.4 Osmanlı Son Dönemi

Bu başlıktan genellikle 1-2 soru çıkar. Temel bilmesi gereken dönemler:

• Tanzimat Dönemi (1839-1876): Gülhane Hatt-ı Hümayunu ile başlar, Müslüman ve gayrimüslim tebaaya eşit haklar. Birinci Meşrutiyet'in ilanına kadar sürer.
• Birinci Meşrutiyet (1876): Kanun-i Esasi, ilk anayasa. Parlamento (Meclis-i Umumî) kuruldu. II. Abdülhamid tarafından 1878'de askıya alındı.
• İkinci Meşrutiyet (1908): İttihat ve Terakki Cemiyeti baskısıyla yeniden ilan edildi. 1909'da II. Abdülhamid tahttan indirildi.
• Son dönem savaşlar: Trablusgarp (1911-12), Balkan Savaşları (1912-13), Birinci Dünya Savaşı (1914-18) — Osmanlı'nın yenilgisi, Mondros Mütarekesi.

Tarih Çalışma Stratejisi

BÖLÜM 2: TÜRKİYE COĞRAFYASI (6 Soru)

AGS'de Türkiye Coğrafyası bölümünden 6 soru çıkmaktadır. Fiziki coğrafya, beşerî coğrafya ve ekonomik coğrafya başlıkları altında sorular hazırlanmaktadır.

Türkiye Coğrafyası Konu Dağılımı (Tahmini)

Not: Tablo, ÖSYM'nin resmi konu kapsamına ve KPSS Genel Kültür sınav örüntüsüne göre hazırlanmıştır.

2.1 Fiziki Coğrafya

Fiziki coğrafya, coğrafya bölümünün en kapsamlı ve en çok soru çıkma olasılığı yüksek alanıdır.

İklim Tipleri:

• Akdeniz iklimi: Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlı. Ege ve Akdeniz kıyıları ile Güneydoğu Anadolu'nun bir kısmı.
• Karadeniz iklimi: Dört mevsim yağışlı, yazlar serin, kışlar ılık. Karadeniz kıyı şeridi.
• Karasal iklim: Yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve karlı. İç Anadolu ve Doğu Anadolu.
• Yarı-kurak iklim: Güneydoğu Anadolu'nun bazı bölgeleri ile İç Anadolu'nun alçak kesimleri.

Önemli Dağlar:

• Toros Dağları (Güney ve Güneybatı Anadolu)
• Kaçkar Dağları — Doğu Karadeniz'in en yüksek noktası
• Ağrı Dağı — Türkiye'nin en yüksek noktası (5.137 m)
• Erciyes Dağı — İç Anadolu
• Uludağ — Marmara Bölgesi

Önemli Ovalar:

• Çukurova — Adana, tarımsal verimlilik
• Bafra Ovası — Karadeniz kıyısı, delta ovası
• Gediz Ovası — Ege Bölgesi, bağ ve zeytinlik
• Konya Ovası — İç Anadolu'nun en geniş ovası

Akarsular:

• Kızılırmak — Türkiye'nin en uzun iç akarsuyu
• Fırat ve Dicle — Güneydoğu Anadolu, baraj sistemleri (GAP)
• Sakarya — Marmara Bölgesi
• Büyük Menderes — Ege Bölgesi

Göller:

• Van Gölü — Türkiye'nin en büyük gölü (sodalı, içilemez)
• Tuz Gölü — İç Anadolu, tuz üretimi
• Beyşehir Gölü — Türkiye'nin en büyük tatlı su gölü
• Eğirdir ve Sapanca gölleri — Tatlı su, içme suyu kaynağı

2.2 Beşerî Coğrafya

• Nüfus dağılımı: Nüfus kıyılarda ve sanayi merkezlerinde yoğun (İstanbul, İzmir, Bursa, Ankara), iç ve doğu bölgelerde seyrek.
• Göç hareketleri: Kırdan kente göç (iç göç), Doğu ve Güneydoğu'dan Batı'ya mevsimlik ve kalıcı göç. Uluslararası göç: Almanya ve Avrupa ülkelerine işçi göçü.
• Kentleşme: 1950'lerden itibaren hızlandı, günümüzde nüfusun büyük bölümü kentlerde yaşıyor. Türkiye'nin en kalabalık 5 ili: İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Antalya.
• Nüfus piramidi: Türkiye'nin nüfusu genç-orta yaş ağırlıklıdır; doğurganlık oranı son yıllarda düşmektedir.

2.3 Ekonomik Coğrafya

• Tarım bölgeleri: Ege (pamuk, incir, zeytin, üzüm), Çukurova (pamuk, narenciye), Karadeniz (çay, fındık, tütün), İç Anadolu (tahıl, şeker pancarı).
• Sanayi merkezleri: İstanbul, Bursa, İzmir, Kocaeli, Ankara, Adana. Organize Sanayi Bölgeleri (OSB).
• Enerji kaynakları: Hidroelektrik (Fırat-Dicle, Sakarya barajları), linyit (Afşin-Elbistan), jeotermal (Ege), rüzgâr ve güneş enerjisi.
• Dış ticaret: Başlıca ihracat kalemleri: tekstil, otomotiv, makine, gıda. Başlıca ticaret ortakları: AB ülkeleri, Orta Doğu.
• Turizm: Antalya, İstanbul, Muğla, Kapadokya başlıca turizm merkezleri. Türkiye dünyanın en çok ziyaret edilen ülkeleri arasında yer almaktadır.

2.4 Türkiye'nin 7 Coğrafi Bölgesi

Türkiye Coğrafyası Çalışma Stratejisi

BİRLEŞİK ÇALIŞMA PLANI (8 Hafta)

Tarih ve Türkiye Coğrafyası bölümlerine haftada 4-5 gün, günde 45 dakika ayırmak 8 haftada her iki bölümü tamamlamaya yeter. İlk 4 hafta yeni konu öğrenimi, son 4 hafta tekrar ve soru çözümü şeklinde planlanmıştır.

Sıkça Sorulan Sorular

AGS tarih ve coğrafya soruları ne kadar zor?

Bu bölümlerdeki sorular, KPSS Genel Kültür sınavındaki tarih ve coğrafya sorularıyla karşılaştırılabilir düzeydedir. Derin analiz ya da yorum gerektirmiyor; bilgi ve kavrama ağırlıklı. AGS'nin diğer bölümlerine (özellikle ÖABT) kıyasla çok daha kolay sayılır. Sistematik çalışan biri bu bölümden 10-12 net alabilir.

KPSS tarih kaynakları AGS için yeterli mi?

Evet, büyük ölçüde yeterlidir. KPSS Genel Kültür tarih kitapları Atatürk İlkeleri, Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyet dönemi konularını kapsamlı biçimde işler. AGS için bu kitapların Türk-İslam Tarihi bölümünü kısa tutabilir, Osmanlı Son Dönemi ve Cumhuriyet Tarihi bölümlerine odaklanabilirsiniz.

Coğrafya için harita ezberlemek gerekiyor mu?

Ezber değil, ama haritayla çalışmak şiddetle önerilir. Özellikle bölge iklim özellikleri, önemli dağlar ve akarsular harita üzerinde görselleştirilerek çalışıldığında akılda çok daha uzun süre kalır. Boş Türkiye haritası üzerine bizzat işaretleme yaparak çalışmak en etkili yöntemdir.

Bu konulara ne kadar süre ayırmalıyım?

Günde 45 dakika, haftada 4-5 gün, 8 hafta — toplamda yaklaşık 24-30 saatlik çalışma bu iki bölümü tamamlar. AGS'deki toplam ağırlıkları (%15) düşünüldüğünde, daha fazla süre ayırmak verim açısından mantıklı değil. Bu süreyi aşmadan verimli çalışmak asıl hedef olmalıdır.

Tarih ve coğrafyaya hiç çalışmadan geçebilir miyim?

Teorik olarak geçebilirsiniz, ancak bu iki bölümü tamamen atlamak ciddi bir puan kaybı anlamına gelir. 12 sorudan 0 net almak ile 10 net almak arasındaki fark AGS sıralamasında onlarca basamak fark yaratabilir. Kısa sürede yüksek verim veren bu bölümleri atlamak stratejik bir hata olur.