Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi
Ders Notları | Konu Anlatımı | Formüller
II. Dünya Savaşı sonrası Türkiye ve dünya
Alt Konular
Önemli Noktalar
- Türkiye NATO'ya 1952'de katıldı
- Çok partili hayata geçiş: 1946
- Kıbrıs Barış Harekatı: 1974
Konu Anlatımı
Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi
II. Dünya Savaşı sonrası dönem, Türkiye'nin demokratikleşme süreci, uluslararası örgütlere katılımı ve Soğuk Savaş dönemindeki konumlanmasıyla şekillenmiştir. Bu dönem günümüz Türkiye'sinin temellerini oluşturur.
1. II. Dünya Savaşı (1939-1945)
Türkiye'nin II. Dünya Savaşı Politikası
- Türkiye savaş boyunca tarafsız kaldı
- 23 Şubat 1945: Almanya ve Japonya'ya savaş ilan edildi (sembolik)
- Amaç: BM kurucu üyesi olmak
- Müttefiklere krom satışı yapıldı
2. Çok Partili Hayata Geçiş
| Olay | Tarih | Açıklama |
|---|---|---|
| Dörtlü Takrir | 7 Haziran 1945 | Demokratikleşme talebi |
| Demokrat Parti Kuruluşu | 7 Ocak 1946 | Celal Bayar, Adnan Menderes |
| İlk Çok Partili Seçim | 21 Temmuz 1946 | CHP kazandı (açık oy, gizli sayım) |
| İktidar Değişikliği | 14 Mayıs 1950 | DP iktidara geldi (gizli oy, açık sayım) |
3. Soğuk Savaş ve Türkiye
Türkiye'nin Batı Blokuna Katılımı
- Truman Doktrini (1947): ABD'den askeri ve ekonomik yardım
- Marshall Planı (1948): Ekonomik kalkınma yardımı
- NATO Üyeliği (1952): Türkiye ve Yunanistan katıldı
- Kore Savaşı (1950-53): Türk askeri BM gücüyle katıldı
4. Askeri Müdahaleler
Türkiye'deki Askeri Müdahaleler
- 27 Mayıs 1960: DP iktidarına son verildi, 1961 Anayasası
- 12 Mart 1971: Muhtıra ile hükümet istifası
- 12 Eylül 1980: Siyasi kaos ortamına müdahale, 1982 Anayasası
- 28 Şubat 1997: Post-modern darbe (MGK kararları)
5. Kıbrıs Meselesi
Kıbrıs Kronolojisi
- 1960: Kıbrıs Cumhuriyeti bağımsız oldu (garantör: Türkiye, Yunanistan, İngiltere)
- 1963: Rum saldırıları başladı ("Kanlı Noel")
- 20 Temmuz 1974: Kıbrıs Barış Harekatı (I. Harekat)
- 14 Ağustos 1974: II. Harekat
- 1983: KKTC ilan edildi
6. Avrupa Birliği İlişkileri
| Tarih | Gelişme |
|---|---|
| 1959 | AET'ye (AB'nin öncüsü) başvuru |
| 1963 | Ankara Antlaşması (ortaklık) |
| 1996 | Gümrük Birliği yürürlüğe girdi |
| 1999 | Helsinki Zirvesi - Aday ülke statüsü |
| 2005 | Tam üyelik müzakereleri başladı |
7. Önemli Uluslararası Örgütler
- BM (1945): Türkiye kurucu üye
- NATO (1952): Kuzey Atlantik İttifakı
- İslam İşbirliği Teşkilatı (1969): Kurucu üye
- Karadeniz Ekonomik İşbirliği (1992): Türkiye öncülüğünde
- G-20: Dünyanın en büyük 20 ekonomisi
📌 KPSS İpucu
• "Türkiye NATO'ya" → 1952
• "Çok partili ilk seçim" → 1946
• "İktidar değişikliği" → 14 Mayıs 1950
• "Kıbrıs Barış Harekatı" → 20 Temmuz 1974
• "KKTC ilanı" → 15 Kasım 1983
• "AB aday ülke" → 1999 Helsinki
• "1961 Anayasası" → 27 Mayıs sonrası
• "1982 Anayasası" → 12 Eylül sonrası