Hukuki dayanak
Bekçiliğin bugünkü dayanağı 7245 sayılı Çarşı ve Mahalle Bekçileri Kanunudur (kabul 11 Haziran 2020, Resmî Gazete 18 Haziran 2020). Bu kanun 1966 tarihli 772 sayılı eski bekçi kanununu yürürlükten kaldırdı. Anayasa Mahkemesi 22 Mart 2023 tarihli kararıyla kanunun bazı hükümlerini iptal etti; iptal edilen hükümler 21 Kasım 2024 tarihli 7533 sayılı Kanunla yeniden düzenlendi ve 30 Kasım 2024'te yürürlüğe girdi.
Kanunun 2. maddesine göre bekçiler, genel kolluk kuvvetlerine yardımcı olmak üzere emniyet ve jandarma teşkilatları bünyesinde silahlı bir kolluk olarak istihdam edilir. Emniyette polis memuru ve üstü rütbeler, jandarmada subay, astsubay ve uzman jandarma çavuşlar bekçilerin rütbece üstüdür.
Görev grupları
| Madde | Görev grubu | Örnekler |
|---|---|---|
| 5 | Halka yardım | Yolda hastalanan veya kazaya uğrayana yardım; şiddet mağduru ya da risk altındaki kadın ve çocukları, kimsesizleri, engellileri en yakın genel kolluk birimine teslim; adres soranlara bilgi; yangın ve su baskınında mahalleyi derhal uyarmak. |
| 6 | Önleyici ve koruyucu | Devriye; konut, işyeri ve araç güvenliği için tedbir; şüpheli durumları genel kolluğa bildirmek; can ve mal güvenliğine yönelik saldırıyı önleyip genel kolluk gelene kadar tedbir almak; kabahatleri önlemek ve bildirmek; trafiği tıkayan engellerin kaldırılmasını sağlamak; elektrik, su, doğal gaz arızalarını bildirmek. |
| 7 | Durdurma ve kimlik sorma | Görev bölgesi ve çalışma saatleriyle sınırlı; makul sebep şartı var. |
| 8 | Adli görevler | Suç işlenirken veya izleri henüz meydandayken şüpheliyi yakalamak, delilleri korumak, tanıkların kimlik ve adresini tespit edip genel kolluğa bildirmek. |
| 9 | Zor ve silah kullanma | 2559 sayılı Polis Vazife ve Salâhiyet Kanunu'nun 16. maddesindeki yetki. |
| 10-11 | Genel kolluğa yardım, başka işte çalıştırma yasağı | Bekçiler kolluk hizmeti dışında hiçbir işte çalıştırılamaz. |
Durdurma ve kimlik sorma (md. 7)
Bekçi, kişileri ve araçları dört amaçla durdurabilir: suç veya kabahatin işlenmesini önlemek, kaçan faillerin yakalanmasını sağlamak ve kimliklerini tespit etmek, hakkında yakalama emri veya zorla getirme kararı olanları tespit etmek, hayata, vücut bütünlüğüne, mal varlığına ya da topluma yönelik tehlikeyi önlemek.
- Durdurma için makul bir sebep gerekir; sürekli, keyfî durdurma yapılamaz.
- Bekçi önce bekçi olduğunu gösteren belgeyi gösterir, durdurma sebebini bildirir; kimlik ve bulundurulması gereken belgeleri isteyebilir.
- Kimliği belirlenemeyen kişi tutulur ve durum derhal genel kolluğa bildirilir.
- Durdurma süresi gereken makul süreyi aşamaz; sebep ortadan kalkınca kişi ve aracın ayrılmasına izin verilir.
📌 Bu konuda akılda tut
- ✓Dayanak 7245 sayılı Kanun'dur; 772 sayılı eski kanun yürürlükten kalktı.
- ✓Bekçiler genel kolluğa yardımcı, emniyet ve jandarma bünyesinde silahlı bir kolluktur.
- ✓Durdurma için makul sebep gerekir; görev bölgesi ve çalışma saatleriyle sınırlıdır.
- ✓Üst ve araç araması yapılamaz; yeterli şüphede yalnız el ile dıştan kontrol yapılır.
- ✓Zor ve silah kullanma yetkisi Polis Vazife ve Salâhiyet Kanunu md. 16'ya dayanır.
⚠️ Sık yapılan hatalar
- ✗Bekçinin polis gibi üst araması yapabildiğini sanmak.
- ✗Bekçiliğin hâlâ 772 sayılı Kanun'a dayandığını düşünmek.
- ✗Durdurma yetkisinin her yerde ve her saatte kullanılabildiğini sanmak.
📝 Örnek soru
7245 sayılı Kanun'a göre bekçi, durdurduğu kişinin üzerinde silah bulunduğundan yeterli şüphe duyarsa ne yapabilir?
- A) Üst araması yapar
- B) Yoklama suretiyle el ile dıştan kontrol yapar
- C) Kişiden elbisesini çıkarmasını ister
- D) Kişiyi 24 saat gözaltında tutar
- E) Kişinin konutunda arama yapar
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: B. Kanunun 7. maddesine göre bekçi yeterli şüphe hâlinde yalnızca yoklama suretiyle el ile dıştan kontrol yapabilir; üst ve araç araması yapamaz, elbise çıkarılmasını isteyemez.
Bu sitedeki sorular Rehber Panda tarafından sınav formatına uygun olarak özgün hazırlanmıştır; Polis Akademisi, ÖSYM veya MEB soruları değildir.