Kazım İncebacak
⚖ Hukuki YMYL Bilgilendirmesi: Bu içerik STS Hukuk hazırlığı + Common Law geçiş pedagojik rehberidir; hukuki tavsiye, dava/sözleşme yorumu niteliği taşımaz.
Son Güncelleme: Nisan 2026 | Common Law geçiş rehberi.
İlgili İçerikler: STS Hukuk Detay | Denklik Karar Aracı | 7 Yol Karar Aracı
İngiltere LLB, ABD JD, Kanada (LLB/JD), Avustralya, Yeni Zelanda hukuk fakültesi mezunları (Common Law sistemi) Türk hukuk sistemine (Civil Law / Kıta Avrupası) geçişte özel zorluklarla karşılaşır. Bu rehberde 2 hukuk sisteminin farkları, metodolojik geçiş + STS Hukuk için Common Law mezunu özel hazırlık rehberini sunacağız.
Common Law vs Civil Law Karşılaştırma
| Boyut | Common Law (İngiltere/ABD) | Civil Law (Türkiye) |
|---|---|---|
| Hukuk Kaynağı | Precedent (case law) öncelikli | Yazılı kanun (kod) öncelikli |
| Yöntem | Case method (vaka bazlı) | Tümdengelim (kod yorumu) |
| Eğitim | Socratic method, vaka tartışması | Sistematik kod + akademik doktrin |
| Karar Yapısı | Mahkeme yaratıcı (law-making) | Mahkeme yasa uygulayıcı |
| Referans Tarzı | Bluebook — case citation | Madde atfı (TMK m. 633/II) |
| Akademik Stil | Vaka analizi odaklı | Doktrin + madde yorumu |
| Hakim Rolü | Aktif (yasayı yorumlar + yaratır) | Pasif (yasayı uygular) |
| Önceki Karar | Bağlayıcı (stare decisis) | Yol gösterici (içtihat ama bağlayıcı değil) |
Common Law Mezunu için 4 Aşamalı Geçiş Süreci
Aşama 1: Civil Law Metodoloji Öğrenme (1-2 ay)
- Türk hukuk sisteminin tarihsel gelişimi (1926 reform)
- Tümdengelim metodolojisi: Genel ilke → spesifik uygulama
- Kod sistematiği: TMK + TBK + TTK + TCK + CMK + HMK
- Doktrin + madde yorumu yöntemi
Aşama 2: Türkçe Hukuk Akademik Dil (1-2 ay)
- Osmanlıca/Arapça kökenli hukuk terimleri (muvafakat, tasarruf, temellük)
- Common Law İngilizce kavramların Türkçe karşılıkları
- Latince hukuk kavramları (pacta sunt servanda, res ipsa loquitur)
Aşama 3: Türk Mevzuat + İçtihat Tanışma (2-3 ay)
- 1982 Anayasası + 2017 değişikliği
- TMK (2002) + TBK (2011) + TTK (2011) yeni reformlar
- Yargıtay + Danıştay + AYM içtihatları
- Mevzuat değişiklikleri takip (mevzuat.gov.tr)
Aşama 4: STS Hukuk Sınav Hazırlığı (3-4 ay)
- 20 alan müfredat sistematik çalışma
- Karma deneme + zaman yönetimi
- Hata analizi + zayıf alan güçlendirme
Common Law İngilizce vs Türkçe Hukuk Terimleri
| İngilizce (Common Law) | Türkçe (Civil Law) |
|---|---|
| Tort | Haksız fiil |
| Contract | Sözleşme |
| Consideration | Karşılık (Türk hukukunda yok — sözleşme serbestisi) |
| Equity | Hakkaniyet (Common Law'da ayrı sistem; Türkiye'de yok) |
| Common Law (genel) | Genel hukuk / Pozitif hukuk |
| Statute | Yasa / Kanun |
| Precedent | İçtihat (bağlayıcı değil Türkiye'de) |
| Stare decisis | (Türkiye'de yok — sadece Yargıtay İçtihadı Birleştirme bağlayıcı) |
| Habeas corpus | Tutukluluk denetim — CMK içinde |
| Due process | Hukuki güvence (Anayasa md. 36-40) |
| Discovery | Delil toplama (HMK içinde) |
| Affidavit | Yeminli beyan |
| Plea bargain | (Türkiye'de yok — savcının takdir yetkisi sınırlı) |
| Jury | Jüri (Türkiye'de yok — hakim sistemi) |
| Class action | Topluluk davası (HMK md. 113) |
Common Law Mezunu Özel Hazırlık Stratejisi (16-20 Hafta)
| Hafta | Hedef | Çalışma |
|---|---|---|
| 1-2 | Civil Law metodoloji + Türk hukuk tarihi (1926 reform) | Akademik kitap + makaleler |
| 3-4 | Türkçe akademik hukuk dil + 200 anahtar kavram | Sözlük + uygulama |
| 5-7 | 1982 Anayasası + AYM + bireysel başvuru | Anayasa metni + Gözler/Özbudun |
| 8-11 | Medeni Hukuk (TMK 2002 — Common Law'dan radikal farklı) | Oğuzman/Dural/Akıntürk + günde 25 soru |
| 12-13 | Borçlar Hukuku (TBK 2011) | Eren/Kılıçoğlu |
| 14 | Ticaret Hukuku (TTK 2011) | Poroy/Pulaşlı |
| 15 | Ceza Hukuku + CMK | Özbek/Centel |
| 16 | HMK + İcra İflas | Pekcanıtez/Kuru |
| 17-18 | Karma deneme | 3-5 deneme (100 STS Hukuk) |
| 19-20 | Hata analizi + son tekrar | Yanlış konu konu listele |
Common Law Mezunu için 5 Kritik Konu
1. Sözleşme Hukuku Farkları (Borçlar Hukuku)
- Common Law: Consideration zorunlu (karşılık olmadan sözleşme yok)
- Türk Hukuku: Sözleşme serbestisi — karşılık zorunlu değil; ama dengesizlik aşırı zarara yol açıyorsa iptal edilebilir
- Strateji: Türk Borçlar Hukukundaki sözleşme türleri + irade beyanı + hukuki ehliyet detay öğren
2. Mülkiyet ve Eşya Hukuku
- Common Law: Trust kavramı, equitable interest, fee simple/fee tail
- Türk Hukuku: Mülkiyet + sınırlı ayni haklar (üst hak, irtifak, rehin, ipotek)
- Strateji: TMK Eşya Hukuku 633-1027 madde sistematik öğren
3. Aile Hukuku
- Common Law: Ülkeye göre değişen evlenme/boşanma hukuku
- Türk Hukuku: TMK Aile Hukuku 118-494 madde — sistematik kodlanmış
- Strateji: Nikah + boşanma + velayet + soybağı + miras detay
4. Ceza Hukuku
- Common Law: Felony/misdemeanor + plea bargain + jury
- Türk Hukuku: TCK 2004 — kabahat/suç ayrımı kalktı; TCK temel + uzlaştırma sınırlı
- Strateji: TCK genel hükümler + özel hükümler; CMK soruşturma + kovuşturma
5. İdare Hukuku (Türk Hukukuna Özgü)
- Common Law: Administrative law sınırlı + judicial review
- Türk Hukuku: İdare Hukuku ayrı disiplin, Danıştay + idari yargı sistemi
- Strateji: İdari işlem + idari yargı (İYUK) detay öğren — Common Law'da çok az karşılığı var
Mezuniyet Ülkesi Özel Karar (4 Olasılık)
| Ülke | YÖK Karar Olasılığı | STS Hukuk Hazırlık |
|---|---|---|
| İngiltere LLB (3 yıl) | Çok yaygın "Tamamlama eğitimi" | 16-20 hafta |
| ABD JD (3 yıl, lisans sonrası) | Yaygın "Tamamlama eğitimi" | 20+ hafta |
| Kanada LLB / JD | Common Law eyaletleri için tamamlama; Quebec (Civil Law) için STS Hukuk şartı | 16-20 hafta |
| Avustralya / Yeni Zelanda | Tamamlama eğitimi yaygın | 20+ hafta |
Common Law Mezunu Avantajlı Niş Alanlar
Common Law mezunu Türk hukuk sistemini öğrendikten sonra iki dilli kariyer avantajı sağlar:
- Uluslararası tahkim: Common Law + Civil Law dengeli
- Dış ticaret hukuku: Uluslararası sözleşme + WTO + AB
- Yabancı yatırım hukuku: Çift dilli müvekkil destek
- AB hukuku: Türkiye AB üyelik + AB hukuku entegrasyon
- İngilizce hukuk + akademik kariyer: Türk üniv. uluslararası hukuk bölümleri
SSS
İngiltere LLB sonra Türkiye avukat olabilir miyim?
Evet, ancak: STS Hukuk veya tamamlama eğitimi + 1 yıl staj + baro sınavı + baroya kayıt aşamaları gerekir. 2-3 yıl yolculuk.
ABD JD ile Türkiye'de hangi kariyer?
STS Hukuk + tamamlama (yaygın) + Türk hukuk öğrenme. Sonra: avukatlık, akademisyenlik, kurumsal hukuk müşaviri, uluslararası tahkim. ABD JD avantajlı niş = uluslararası tahkim + dış ticaret.
Common Law mezunu için en zor konu?
İdare Hukuku — Common Law'da minimal, Türkiye'de geniş. Vergi Hukuku — yine Türkiye'ye özgü detay. Borçlar Hukuku — sözleşme metodoloji farkı. 16-20 hafta yapılandırılmış hazırlık.
Türkçe akademik dil zorluğu ne kadar?
Common Law mezunu Türk vatandaşı için 1-2 ay (akademik Türkçe + Osmanlıca/Arapça hukuk terim). Gurbetçi (İngilizce ana dil) için 3-4 ay ek hazırlık.
Stare decisis Türkiye'de var mı?
Hayır. Türkiye'de mahkeme kararları "yol gösterici içtihat" olarak değerlendirilir. Sadece Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararları ve AYM kararları bağlayıcı.
Common Law mezunu hâkimlik yapabilir mi?
Evet, ancak: STS Hukuk + HMGS (hukuk fakültesi mezunları için) + Adalet Akademisi 2 yıl eğitim. STS Hukuk yapıp HMGS'ye girmek genelde başvuru zorlaştırıcı; tamamlama eğitimi + HMGS daha rahat yol.
Rehber Panda Common Law özel paket var mı?
Evet. Common Law Premium 16K TL paketi: Civil Law metodoloji geçişi + Türk hukuk akademik dil + ileri pedagoji + 16-20 hafta yapılandırılmış program.
Sonuç
Common Law mezunu için Türk Civil Law sistemine geçiş 4 aşamalı (metodoloji + dil + mevzuat + sınav) bir süreçtir. 16-20 hafta yapılandırılmış hazırlık + Türkçe akademik hukuk dil + 5 kritik konu derinleştirme başarı için kritik. Denklik Karar Tahmin Aracı ile profilinize özel YÖK karar olasılığını öğrenin.