İlgili İçerikler: Mevzuat Kategorisi | 657 Sayılı Kanun | Sözleşmeli Doğum İzni 24 Hafta | Memur Maaş Zammı
🎯 Mevzuat Özeti — 30 Saniyede
Türkiye kamu personel sisteminde iki ana istihdam tipi vardır: kadrolu (4/A) ve sözleşmeli (4/B). Her ikisi de 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu çerçevesinde tanımlanır. Kadrolu memurlar asıl ve sürekli görevlerde çalışır, geniş haklar + iş güvencesi + emekli ikramiyesine sahiptir. Sözleşmeli personel ise geçici ihtisas işleri için sözleşme ile çalıştırılır; mali haklar (özellikle ek gösterge), atama, terfi konularında farklılıklar mevcuttur. 2023 yılı 7433 sayılı Kanun ile sözleşmeli personelin kadroya geçirilmesi süreci başlatıldı — 4/B'lilerin önemli bir kısmı kadrolu hale geldi. 2026 itibariyle iki kategori arasındaki farklar belirgin şekilde azaldı, ancak hâlâ ek gösterge, görev tazminatı, performans ödemeleri gibi alanlarda fark mevcut.
📋 İki Kategori Künyesi
| Boyut | Kadrolu (4/A) | Sözleşmeli (4/B) |
|---|---|---|
| Yasal Dayanak | 657 sayılı Kanun, Madde 4/A | 657 sayılı Kanun, Madde 4/B |
| İstihdam Şekli | Atama ile, kadroya bağlı | Sözleşme ile, geçici ihtisas işleri |
| İş Güvencesi | Yüksek (kanunla belirli haller dışında görevden alınamaz) | Daha sınırlı (sözleşme yenilenmemesi mümkün) |
| Sigorta Statüsü | 4/C (5510 sayılı — eski T.C. Emekli Sandığı) | 4/A (5510 sayılı — eski SSK) |
| Sözleşme Süresi | Süresiz (emekliliğe kadar) | Belirli süreli (yıllık + uzatma) |
| Atama Yöntemi | KPSS B Grubu + yerleştirme | KPSS B Grubu + ilan + yerleştirme |
| Resmi Metin | mevzuat.gov.tr — 657 sayılı Kanun | |
Yan Yana Karşılaştırma: Hakları + Mali Haklar + Süreç
| Boyut | Kadrolu (4/A) | Sözleşmeli (4/B) |
|---|---|---|
| Maaş + Zam | Toplu sözleşme zammı uygulanır | Toplu sözleşme zammı uygulanır (paralel) |
| Ek Gösterge | VAR (göreve göre kademeli) | KISITLI (bazı kalemlerde alınamaz) |
| Görev Tazminatı | VAR (Memur Tazminat Cetveli'ne göre) | DEĞİŞKEN (sözleşme detaylarına bağlı) |
| Yıllık İzin | 20-30 gün (kıdeme göre) | 20-30 gün (paralel) |
| Mazeret İzni | 657 Madde 104'e göre | 657 Madde 104'e atıflı (paralel) |
| Analık İzni | 24 hafta (7578 sayılı Kanun 2026) | 24 hafta (Cumhurbaşkanı Kararı 11307) |
| Hastalık İzni | Tek seferde 6 ay, uzatılabilir | Sözleşme süresince + uzatma yetkisi |
| Yer Değiştirme | Yönetmelik çerçevesi (eş tayini, sağlık vb.) | SINIRLI (genelde aynı kurumda) |
| Görevde Yükselme | VAR (görevde yükselme sınavı) | YOK (sözleşme yapısı gereği) |
| Disiplin Hükümleri | 657 Madde 125 (5 ceza türü) | Sözleşme + 657 atıflı (paralel) |
| Emekli İkramiyesi | VAR (her hizmet yılı 30 gün brüt aylık) | YOK (4/A SSK sistemi geçerli) |
| Sendika Üyeliği | VAR (4688 sayılı Kanun) | VAR (paralel — sözleşmeli sendikalar) |
| Görev Süresi | Süresiz | Yıllık + uzatma (genelde otomatik) |
| Sözleşme Feshi | Sadece kanunda belirlenen haller | Daha geniş haller (kurum yetkisi) |
Mali Haklar Detaylı Karşılaştırma
Kadrolu (4/A) Mali Hakları
- Brüt Aylık: 657 sayılı Kanun ek göstergeli formül
- Ek Gösterge: Göreve göre 1500-8000 puan aralığı (5400, 6400, 7600 vb.)
- Görev Tazminatı: Memur Tazminat Cetveli'ne göre özel tutar
- Aile Yardımı: Eşi çalışmayan + her çocuk için ödeme
- Çocuk Parası: Her çocuk için aylık ek ödeme
- Doğum Yardımı: Çocuk başına tek seferlik ödeme
- Ölüm Yardımı: Yakın akraba ölümünde tek seferlik ödeme
- Dil Tazminatı: KPDS/YDS 70+ ve üzeri için aylık ek ödeme
- Emekli İkramiyesi: Her hizmet yılı için 30 gün brüt aylık (maksimum 30 yıl × 30 gün)
Sözleşmeli (4/B) Mali Hakları
- Brüt Aylık: Sözleşme tutarı (kadrolu memur ile karşılaştırılabilir tutar)
- Ek Gösterge: SINIRLI — bazı kalemlerde alınamaz (özellikle 2008 öncesi sözleşmeliler için fark daha büyüktü)
- Görev Tazminatı: DEĞİŞKEN — sözleşme detaylarına bağlı
- Aile Yardımı + Çocuk Parası: VAR (paralel uygulama)
- Doğum + Ölüm Yardımı: VAR (paralel uygulama)
- Dil Tazminatı: Bazı kurumlarda VAR (sözleşme detaylarına bağlı)
- Emekli İkramiyesi: YOK — 4/A SSK sistemi geçerli (kıdem tazminatı alabilir 4857 sayılı İş Kanunu çerçevesinde)
📌 Önemli — 2023+ Kadroya Geçiş: 2023 yılında 7433 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile sözleşmeli personelin kadroya geçirilmesi süreci başlatıldı. Bu kanun sayesinde belirli koşulları sağlayan 4/B sözleşmeli personel kadrolu hale geldi ve emekli ikramiyesi, görev tazminatı gibi haklara kavuştu.
2023 Kadroya Geçiş Yasası — 7433 Sayılı Kanun
25 Ocak 2023 tarihli 7433 sayılı Kanun ile aşağıdaki sözleşmeli personel kadroya geçirildi:
- 657 sayılı Kanun'un 4/B maddesi kapsamındaki sözleşmeli personel
- 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamındaki sözleşmeli personel
- 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu kapsamındaki sözleşmeli personel
- 375 sayılı KHK ek maddeleri kapsamındaki sözleşmeli personel
Kadroya geçiş şartları:
- Kanun yürürlüğe girdiği tarihte fiilen çalışıyor olmak
- İlgili kurumda sözleşmeli olarak çalışmış olmak
- 657 sayılı Kanun'un Devlet memurluğuna alınma genel şartlarını taşımak
- Sözleşmeli personelin tabi olduğu mevzuat çerçevesinde alınmış olmak
Kadroya geçirilen personelin hizmet süresi 4/B süreleri olarak sayılır ve emeklilik hesaplamasında değerlendirilir.
Atama Sürecindeki Fark
Hem kadrolu hem sözleşmeli atama KPSS B Grubu puanı ile yapılır, ancak süreç farklıdır:
Kadrolu (4/A) Atama Süreci
- KPSS B Grubu sınavına girilir (lisans/önlisans/ortaöğretim seviyesi)
- ÖSYM yerleştirme tercihi yapılır — açılan kadrolar arasından seçim
- Yerleştirme sonucu açıklanır — taban puanı + kontenjan eşik aşıldığında atama
- Adaylık süreci başlar (1 yıl adaylık + asalet onayı)
Sözleşmeli (4/B) Atama Süreci
- KPSS B Grubu sınavına girilir (aynı sınav)
- Kurum bazında ilan — Cumhurbaşkanlığı, Sağlık Bakanlığı, MEB vb. ayrı ilanlar yayımlar
- Başvuru + KPSS taban puan eşiği + mülakat (bazı kurumlarda)
- Sözleşme imzalanır — belirli süreli sözleşme
- Sözleşme uzatma — performans ve kurum ihtiyacına göre
Hangi Pozisyonlar Kadrolu, Hangileri Sözleşmeli?
| Kategori | Tipik Pozisyonlar |
|---|---|
| Tamamen Kadrolu | Polis, asker, hâkim, savcı, kaymakam, vali, müfettiş, uzman, denetmen, vergi müfettişi, hazine uzmanı, BDDK uzmanı, SPK uzmanı, TCMB uzmanı |
| Genelde Kadrolu | Öğretmen (MEB), VHKİ, memur, şef, müdür, doktor (devlet hastanesi), hemşire (devlet hastanesi) |
| Karma (Hem 4/A Hem 4/B) | Sağlık personeli (sözleşmeli hemşire/ebe), bilişim uzmanı, mühendis, mimar, avukat |
| Tamamen Sözleşmeli | Proje uzmanı, kalkınma planı uzmanı, üniversite araştırma görevlisi (bazı kategoriler), TUS asistan hekim (kadrolu olmayan), MEB sözleşmeli öğretmen (atamadan önce) |
Hangi Daha İyi? Karar Matrisi
Aday durumuna göre kadrolu ve sözleşmeli farklı avantajlar sunar:
📊 Karar Matrisi
- Uzun vadeli kariyer + emeklilik öncelikli → KADROLU (emekli ikramiyesi + 4/C statüsü + iş güvencesi)
- Yer değiştirme + esneklik öncelikli → KADROLU (yer değiştirme yönetmeliği geniş)
- Görevde yükselme + idari mevki hedefi → KADROLU (görevde yükselme sınavı sadece kadroluya açık)
- Yüksek başlangıç maaşı + hızlı işe giriş → SÖZLEŞMELİ (bazı pozisyonlarda)
- Belirli bir kurumda + spesifik proje hedefli → SÖZLEŞMELİ (proje süreli)
- 2023+ kadroya geçiş süreci geçen → SÖZLEŞMELİ (yakında kadroya geçecek personel için)
Sıkça Sorulan Sorular
Kadrolu ve sözleşmeli memur arasındaki en büyük fark nedir?
En kritik 3 fark: (1) İş güvencesi — kadrolu süresizdir, sözleşmeli yıllık + uzatma; (2) Mali haklar — kadrolu emekli ikramiyesi alır + ek gösterge tam uygulanır, sözleşmeli emekli ikramiyesi yok + bazı ek ödemeler sınırlı; (3) Görevde yükselme — sadece kadroluya açık, sözleşmeli için bu hak yok. 2023+ kadroya geçiş yasası ile farklar azaldı ancak temel statü farkı devam ediyor.
Sözleşmeli personel kadroya nasıl geçer?
2023 yılında çıkan 7433 sayılı Kanun ile büyük çoğunluk kadroya geçirildi. Yeni başlayan sözleşmeli personel için ise spesifik kurum yönetmelikleri çerçevesinde kadroya geçiş süreci tanımlanır — genelde 2-4 yıl sözleşmeli çalışma + performans değerlendirmesi + kadro açılması koşullarına bağlıdır. Bazı kurumlar (Sağlık Bakanlığı, MEB) belirli aralıklarla toplu geçiş ilanı verir. Kişisel durumunuz için kurumunuzun İK birimine danışmanız önemli.
Sözleşmeli öğretmen kadroya geçer mi?
MEB'in sözleşmeli öğretmen statüsü geçici bir aşamadır. Sözleşmeli öğretmenler genelde 3-4 yıllık görev süresi sonrası kadroya geçirilir. Bu süreç MEB'in atama mevzuatı ile düzenlenir ve 657 sayılı Kanun 4/A çerçevesinde tamamlanır. Kadroya geçiş otomatik değildir — performans değerlendirmesi + kadro açılması + ilan + atama gerekir.
Sözleşmeli personelin emekli ikramiyesi var mı?
HAYIR — 4/B sözleşmeli personel için 657 sayılı Kanun emekli ikramiyesi uygulanmaz. Sözleşmeli personel 4857 sayılı İş Kanunu çerçevesinde kıdem tazminatı alabilir (her hizmet yılı için 30 gün brüt ücret, kıdem tazminatı tavanına kadar). 2026 itibariyle kıdem tazminatı tavanı yaklaşık 64.948 TL'dir. Memur emekli ikramiyesi ise farklı bir mekanizmadır.
Sözleşmeli personel sendikaya üye olabilir mi?
EVET — 4688 sayılı Kanun çerçevesinde sözleşmeli personel de sendikaya üye olabilir ve toplu sözleşme zammından yararlanır. Sözleşmeli personele özel sendikalar mevcuttur (örn. Eğitim-Bir-Sen sözleşmeli öğretmenleri de kapsar). Aidat ödeme + hukuki destek + sosyal yardım hakları kadrolu memurlarla paraleldir.
Sözleşmeli memurun maaşı kadroludan az mı?
2024 sonrası genel olarak yakın maaş seviyeleri sağlanmıştır — toplu sözleşme zammı paralel uygulanır. Ancak ek gösterge tam uygulaması, görev tazminatı yüksekliği, emekli ikramiyesi gibi alanlarda kadrolu lehine fark olabilir. Spesifik pozisyonda iki personelin maaşını karşılaştırmak için e-Devlet → Kamu Görevlileri Maaş Hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Kadrolu memurun sözleşmeliye dönmesi mümkün mü?
Normalde HAYIR — kadrolu memurluk süresiz statüdür ve sözleşmeli pozisyona "geri dönmek" mümkün değildir. Ancak özel istek + kanunla düzenlenmiş haller (örn. uluslararası kuruluş görevlendirmesi, akademisyenlik ek görevi) için sözleşmeli sayılma olabilir. Bu süreç oldukça istisnai ve mevzuata bağlıdır.
2026'da sözleşmeli memur olarak atanmak istemeli miyim?
Bu kişisel duruma bağlıdır. Avantajlar: (1) Daha hızlı işe giriş (bazı kurumlarda), (2) Spesifik proje uzmanlığı, (3) 2023+ kadroya geçiş yasası ile yakında kadrolu hale gelebilirsiniz. Dezavantajlar: (1) Yer değiştirme sınırlı, (2) Görevde yükselme yok, (3) Emekli ikramiyesi yok. Eğer KPSS puanınız yeterli ise kadrolu pozisyonu tercih edip atanma sonrası kariyer planlaması yapmak genelde daha avantajlıdır.
Sözleşmeli memur işten çıkarılabilir mi?
EVET — kadrolu memura göre daha kolay. Sözleşmeli personelin sözleşmesi yıllık + uzatma şeklinde olduğu için kurum sözleşmeyi yenilemeyebilir veya feshedebilir. Sebepler: (1) Kurum ihtiyacının ortadan kalkması, (2) Performans değerlendirmesi düşük olması, (3) Disiplin ihlali (657 atıflı), (4) Sözleşme hükümlerinin ihlali. Bu durumda iş mahkemesinde dava açma hakkı vardır.
İlgili Mevzuat ve Resmi Kaynaklar
- Mevzuat.gov.tr — 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu
- 7433 sayılı Kanun — Kadroya Geçiş Kanunu (2023)
- 4688 sayılı Kanun — Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme
- Resmi Gazete — mevzuat değişiklikleri
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
- Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı — kamu personel mevzuatı
Son Söz
Türkiye kamu personel sistemi, 2010'lardan itibaren kademeli olarak sözleşmeli istihdamı azaltma + kadroya geçirme politikası izlemektedir. 2023 yılı 7433 sayılı Kanun ile büyük ölçekli bir kadroya geçiş gerçekleşti ve sözleşmeli personelin %70-80'i kadrolu hale geldi. Önümüzdeki yıllarda kalan sözleşmeli personelin de kademeli olarak kadroya geçirilmesi beklenmektedir.
KPSS adayları için strateji: (1) Kadrolu pozisyonları öncelikli tercih etmek — uzun vadede daha avantajlı; (2) Spesifik kurumlarda sözleşmeli ilan varsa — özellikle kadroya geçiş garantisi olan veya yüksek başlangıç maaşı vaadi olan ilanları değerlendirmek; (3) Mevzuat değişikliklerini takip etmek — her yıl yeni düzenlemeler kategoriler arası farkı etkileyebilir.