İlgili İçerikler: Mevzuat Kategorisi | 657 Sayılı Kanun | Memur Maaş Zammı | Personel Alımı
🎯 Mevzuat Özeti — 30 Saniyede
Türkiye'de emeklilik sistemi 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (31 Mayıs 2006) çerçevesinde işler. 3 ana sigorta türü: 4/A (SSK — işçi), 4/B (Bağ-Kur — bağımsız çalışan), 4/C (Emekli Sandığı — memur). 1 Ekim 2008 tarihi kritik bir dönüm noktasıdır — bu tarihten önce işe başlayanlar için eski emeklilik rejimi (1999 reformuna kadar olan koşullar), sonra başlayanlar için yeni rejim (9000 prim gün + 58/60 yaş şartı) uygulanır. 3 Mart 2023 tarihli 7438 sayılı Kanun (EYT) ile 8 Eylül 1999 öncesi sigortalı olup yaş şartı dışında kalan ~2,25 milyon kişi yaş şartı aranmaksızın emekli edildi. 2026 itibariyle sistem oturmuş durumda.
📋 5510 Sayılı SGK Kanunu Künyesi
| Bilgi | Detay |
|---|---|
| Kanun Adı | Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu |
| Kanun No | 5510 |
| Kabul Tarihi | 31 Mayıs 2006 |
| Resmi Gazete | 16 Haziran 2006 / 26200 |
| Yürürlük | 1 Ekim 2008 (sosyal güvenlik reformu) |
| EYT Düzenlemesi | 7438 sayılı Kanun (3 Mart 2023) |
| Düzenleyici Kurum | SGK — Sosyal Güvenlik Kurumu (sgk.gov.tr) |
| Resmi Metin | mevzuat.gov.tr |
3 Sigorta Türü ve Kapsamı
5510 sayılı Kanun, sigortalıları statülerine göre 3 ana kategoride toplar:
| Sigorta Türü | Kapsam | Önceki Kurum |
|---|---|---|
| 4/A — Hizmet Akdi ile Çalışanlar | İşçi, özel sektör çalışanı, kamu işçisi (4/D) | SSK (Sosyal Sigortalar Kurumu) |
| 4/B — Bağımsız Çalışanlar | Esnaf, tüccar, sanatkar, çiftçi, serbest meslek, şirket ortağı | Bağ-Kur |
| 4/C — Kamu Personeli | Devlet memuru (657 sayılı Kanun kapsamı), kamu görevlileri | T.C. Emekli Sandığı (5434 sayılı Kanun) |
2008 reformu ile üç kurum SGK çatısı altında birleştirildi, ancak 2008'den önce işe başlayanlar için eski rejimin temel ilkeleri korundu. Bu nedenle iki ayrı emeklilik şart seti vardır.
Eski Rejim Emeklilik Şartları (1 Ekim 2008 Öncesi İşe Başlayanlar)
2008 öncesi sigortalı olanlar için emeklilik şartı 3 temel parametreye bağlıdır: yaş, prim gün sayısı, sigortalılık süresi. Önemli bir kavram "sigortalılık süresi"dir — ilk sigorta tarihinden emeklilik talep tarihine kadar geçen süredir.
| İşe Başlama Tarihi | Erkek Yaş | Kadın Yaş | Prim Gün | Sigortalılık |
|---|---|---|---|---|
| 8 Eylül 1999 öncesi | Yaş şartı YOK (EYT) | Yaş şartı YOK (EYT) | 5000 | 25 yıl (E) / 20 yıl (K) |
| 9 Eylül 1999 — 30 Nisan 2008 | 25-60 (kademeli) | 20-58 (kademeli) | 7000 | 25 yıl (E) / 20 yıl (K) |
| 1 Mayıs 2008 — 30 Eylül 2008 | 60-65 | 58-65 | 7200-9000 | — |
9 Eylül 1999 — 30 Nisan 2008 arası işe başlayanlar için kademeli yaş tablosu uygulanır — sigorta tarihinize bağlı olarak farklı yaş sınırı. Bu kademe, 1999 reformuyla emeklilik yaşının kademeli olarak yükseltilmesi için tasarlandı.
Yeni Rejim Emeklilik Şartları (1 Ekim 2008 Sonrası İşe Başlayanlar)
2008 sonrası sigortalı olanlar için tek tip emeklilik şartı uygulanır:
📊 Yeni Rejim Standart Şartı (2008+)
- Kadın: 58 yaş + 9000 prim gün
- Erkek: 60 yaş + 9000 prim gün
- Kademeli yaş artışı: 2036'dan başlayarak yaş yükselir, 2048'de 65'e ulaşır
- Sigortalılık süresi şartı: YOK (sadece prim günü ve yaş)
| Emeklilik Talep Yılı | Erkek Yaş | Kadın Yaş |
|---|---|---|
| 2026-2035 | 60 | 58 |
| 2036-2037 | 61 | 59 |
| 2038-2039 | 62 | 60 |
| 2040-2041 | 63 | 61 |
| 2042-2043 | 64 | 62 |
| 2044-2045 | 65 | 63 |
| 2046-2047 | 65 | 64 |
| 2048+ | 65 | 65 |
Kaynak: 5510 sayılı Kanun Geçici Madde 6 ve sonrası kademeli yaş artış tablosu.
EYT (Emeklilikte Yaşa Takılanlar) Düzenlemesi
3 Mart 2023 tarihli 7438 sayılı Kanun ile 8 Eylül 1999 öncesinde sigortalı olan ve prim gün şartını dolduran ancak yaş şartını dolduramadığı için emekli olamayan kişiler için yaş şartı kaldırıldı:
- Kapsam: 8 Eylül 1999 öncesi sigortalı olanlar (yaklaşık 2,25 milyon kişi)
- Şartlar:
- Erkekler: 25 yıl sigortalılık süresi + 5000 prim günü
- Kadınlar: 20 yıl sigortalılık süresi + 5000 prim günü
- Yaş şartı: KALDIRILDI
- Uygulama: SGK e-Devlet üzerinden başvuru, 30 gün içinde emeklilik aylığı bağlanması
- Etki: 2023-2024 döneminde ~2 milyon kişi emekli oldu, bütçe etkisi yıllık 200+ milyar TL
Memur Emekliliği (4/C — Eski Emekli Sandığı)
Devlet memurları için emeklilik şartları, 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu ve 5510 sayılı Kanun'un geçici hükümlerinde düzenlenmiştir. Memurlar için ayrı bir kademeli geçiş tablosu vardır:
- 2008 öncesi memurlar: Hizmet süresi + yaş şartı (kademeli) — 5434 sayılı Kanun uygulaması devam eder
- 2008 sonrası memurlar: 5510 sayılı Kanun standart şartları (9000 prim + 58/60 yaş) uygulanır
- Emekli ikramiyesi: Her tam hizmet yılı için 30 günlük emeklilik keseneğine esas brüt aylık ödenir (maksimum 30 yıl üzerinden)
- Emekli aylığı: Son emeklilik keseneğine esas brüt aylığın %75'i (30 yıl hizmet için), her ek yıl %2 artış
📌 Önemli: Memur emeklilik aylığı, toplu sözleşme zammından ve SGK enflasyon farkından yararlanır. Detay için: Memur Maaş Zammı Rehberi.
Yaşlılık Aylığı Nasıl Hesaplanır?
5510 sayılı Kanun çerçevesinde yaşlılık aylığı hesabı şu formülle yapılır:
📊 Yaşlılık Aylığı Formülü
Aylık = (Aylık Bağlama Oranı × Ortalama Yıllık Kazanç) / 12
- Aylık Bağlama Oranı (ABO): Prim gün sayısına bağlı kademeli oran (örn. 9000 prim için %50, üzeri her 360 gün için +%2 artış)
- Ortalama Yıllık Kazanç (OYK): Tüm prim gün kazançlarının ortalaması, TÜFE ile güncellenmiş tutarı
- Asgari Aylık: Asgari ücretin %35'inden az olamaz
- Üst Sınır: Prime esas kazanç tavanına bağlı; 2026 itibariyle aylık brüt tavanı yaklaşık 90.000-100.000 TL aralığında
Diğer Emeklilik Türleri
Malulen Emeklilik (5510 Madde 25)
Çalışma gücünün en az %60'ını kaybeden sigortalılar, yaş şartı aranmaksızın emekli olabilir:
- Prim gün şartı: 1800 gün (4/A için) veya 9 yıl (4/B için)
- SGK Sağlık Kurulu raporu gerekli — heyet raporuyla maluliyet oranı tespit edilir
- Aylık: Yaşlılık aylığı formülüyle hesaplanır + ek maluliyet katsayısı
Yaş Aylığı (65 Yaş)
65 yaşını doldurmuş ancak yeterli prim günü olmayan kişiler için "Engelli ve 65 Yaş Aylığı" sistemi mevcut (2022 sayılı Kanun). Aylık tutar, asgari ücretin belirli bir yüzdesiyle hesaplanır ve aile gelir testi sonrasına göre verilir.
Sıkça Sorulan Sorular
2026 yılında emekli olmak için ne kadar prim günüm olmalı?
2008 sonrası sigortalı olanlar için 9000 prim gün (yaklaşık 25 yıl) şartı geçerlidir + erkek 60 yaş, kadın 58 yaş. 8 Eylül 1999 öncesi sigortalılar için EYT kapsamında 5000 prim + 20/25 yıl sigortalılık + yaş şartı yok. 9 Eylül 1999 — 30 Nisan 2008 arası sigortalılar için 7000 prim + kademeli yaş şartı uygulanır. Kendi durumunuzu öğrenmek için e-Devlet → SGK Tescil ve Hizmet Dökümü incelemeniz önemli.
EYT'den nasıl yararlanırım?
EYT (7438 sayılı Kanun) kapsamına girmek için: (1) 8 Eylül 1999 öncesi ilk sigortalı olmalısınız, (2) Erkekler için 25 yıl sigortalılık + 5000 prim gün, kadınlar için 20 yıl sigortalılık + 5000 prim gün şartı dolmuş olmalı, (3) Yaş şartı kaldırılmış olduğundan herhangi bir yaşta emekli olabilirsiniz. Başvuru e-Devlet üzerinden veya SGK il müdürlüğüne şahsen yapılır. Aylık 30 gün içinde bağlanır.
4/A, 4/B, 4/C arasındaki fark nedir?
5510 sayılı Kanun sigortalıları statüsüne göre 3 kategoride toplar: 4/A (eski SSK) — işçi ve özel sektör çalışanları için hizmet akdi bazlı sigorta; 4/B (eski Bağ-Kur) — esnaf, tüccar, çiftçi, serbest meslek erbabı için bağımsız çalışan sigortası; 4/C (eski T.C. Emekli Sandığı) — devlet memurları için kamu personeli sigortası. Hepsi 2008'de SGK altında birleştirildi, ancak emeklilik şartları statüye göre farklılıklar gösterebilir.
Prim gün sayımı nasıl hesaplanır?
1 ay normalde 30 prim günüdür (4/A için). Yıllık 360 gün üzerinden hesap yapılır. e-Devlet → "SGK Tescil ve Hizmet Dökümü" ile toplam prim gün sayınızı görebilirsiniz. 4/B için 360 gün/yıl + prim ödenen aylar; 4/C memur için hizmet süresi (kesintisiz tam yıllar) sayılır. Askerlik süresi, doğum izinleri (belirli koşullarda) prim gününe sayılabilir veya borçlanılabilir.
Askerlik prim günü olarak sayılır mı?
Askerlik süresi otomatik olarak prim günü olarak sayılmaz. Ancak askerlik borçlanması ile prim günü olarak kazandırılabilir. Borçlanma talebi SGK'ya verilir; askerlik süresinin asgari ücret üzerinden prime esas tutarı hesaplanır ve sigortalı tarafından ödenir. 1 ay askerlik = 30 prim günü olarak işlenir. Erkek sigortalılar için ortalama 12-18 ay askerlik borçlanması mümkündür.
2026 emekli aylığı en az ne kadar olur?
2026 yılı için emekli aylığı taban tutarı, asgari ücretin yıllık değişimi ve SGK enflasyon farkı koruma mekanizmalarıyla belirlenir. 2026 Ocak ayı itibariyle SGK emekli aylığı taban tutarı yaklaşık 10.000-15.000 TL brüt aralığındadır (sigortalılık türüne ve hizmet süresine göre değişir). En son güncel tutar için e-Devlet → SGK Emekli Bilgileri sayfası kontrol edilmelidir.
Memur ile işçi emekliliği arasında fark var mı?
EVET — temel formül aynı olsa da aylık bağlama oranı (ABO) hesaplamasında farklılıklar var. 4/C memur emekliliği için 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu ile 5510 birlikte uygulanır; 30 yıl hizmet için %75 ABO, ek yıllar için +%2. 4/A işçi emekliliği için 5510 standart formülü uygulanır; 9000 gün prim için %50 ABO. Memur emeklisi ayrıca emekli ikramiyesi (her hizmet yılı için 30 gün brüt aylık) alır.
Yurt dışında çalıştığım süre Türkiye'de prime sayılır mı?
Bu, çalıştığınız ülke ile Türkiye arasındaki sosyal güvenlik anlaşmasının varlığına bağlıdır. Türkiye ~30 ülkeyle (Almanya, Hollanda, Avusturya, İsviçre, Belçika, Fransa, İngiltere, ABD, Kanada, vb.) sosyal güvenlik anlaşması imzalamıştır. Bu ülkelerde sigortalı olunan süre, Türkiye'deki emeklilik hesabında kısmi olarak sayılır. Anlaşma yoksa yurt dışı süre Türkiye prim gününe sayılmaz, ancak borçlanma yoluyla kazandırılabilir.
Engelli memurun emekliliği farklı mı?
EVET — 5510 sayılı Kanun Madde 28 uyarınca %40 veya daha fazla engeli olan kişiler için özel kademeli yaş ve prim gün tablosu uygulanır. Örnek: %50-59 engel için 55 yaş + 6000 prim gün, %40-49 engel için 56 yaş + 6500 prim gün. Engelli memurlar EKPSS ile atandıkları için bu hak doğal olarak korunur. Detay için SGK'dan veya EKPSS Rehberi'nden bilgi alınabilir.
EYT'den sonra çalışırsam aylığım kesilir mi?
EYT ile emekli olduktan sonra aktif çalışmaya devam etmek isteyenler için iki seçenek var: (1) Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) ödeyerek çalışmaya devam — emekli aylığı kesilmez, ancak SGDP %32 (işçi %22 + işveren %32 oranlarında olabilir) ek prim ödenir; (2) Tam aktif sigortalı olarak yeniden çalışma — emekli aylığı kesilir, yeni primler yeni emeklilik şartlarına eklenir. Memurların emeklilik sonrası kamuda yeniden çalışması ise özel mevzuat ile düzenlenir.
İlgili Mevzuat ve Resmi Kaynaklar
- Mevzuat.gov.tr — 5510 sayılı SGK Kanunu güncel tam metin
- 7438 sayılı EYT Kanunu — Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun
- SGK Resmi Sitesi — emeklilik başvuru ve takip
- e-Devlet SGK — tescil ve hizmet dökümü
- Resmi Gazete — mevzuat değişiklikleri
Son Söz
Türkiye'nin emeklilik sistemi 1999 ve 2008 reformlarıyla yapısal dönüşüm geçirdi. 1999 reformu yaş şartını yükselterek finansal sürdürülebilirliği hedeflerken, 2008 reformu 3 sigorta kurumunu SGK altında birleştirdi. 2023 EYT Kanunu bu çerçevede önemli bir politik ve sosyal düzenleme oldu — 1999 reformu mağdurları için yaş şartını kaldırdı.
2026 itibariyle sistemin temel parametreleri (9000 prim + 58/60 yaş) oturmuş durumda. Ancak 2036'dan itibaren kademeli yaş yükselişi başlayacak ve 2048'de hem kadın hem erkek için 65 yaşına ulaşacak. Önümüzdeki on yılda emeklilik sistemi reform tartışmalarının (özel emeklilik tamamlayıcı sistem, BES zorunlu hale getirme vb.) gündeme gelmesi muhtemel.